این بخشنامه رسمی توسط اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🛑 تحلیل بحران تخصیص ارز نیمایی نهاده‌های دامی: جزئیات نامه انتقادی اتحادیه واردکنندگان به بانک مرکزی
تامین به موقع کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی همواره یکی از حیاتی‌ترین ارکان حفظ ثبات در بازار داخلی و تامین امنیت غذایی کشور است. با این حال، گزارش‌های اخیر تشکل‌های صنفی نشان‌دهنده وجود چالش‌های عمیق در فرآیند تخصیص و تامین ارز گمرکی است. در همین راستا، اتحادیه واردکنندگان نهاده‌های دام و طیور ایران در مکاتبه‌ای رسمی و تکان‌دهنده خطاب به ریاست بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، ابهامات و مشکلات جدی پیش‌روی بخش خصوصی را مطرح کرده است.
مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله تخصصی به کالبدشکافی ابعاد مختلف این نامه، وضعیت ترخیص کالا در گمرکات و پیامدهای اقتصادی عدم تخصیص ارز نیمایی می‌پردازد.
🔍 ابهام بزرگ در تخصیص 6.5 میلیارد دلار ارز نیمایی 28,500 تومانی
بر اساس بیانات ریاست محترم بانک مرکزی، طی بازه زمانی دی و بهمن سال 1401، بیش از 6.5 میلیارد دلار ارز نیمایی جهت واردات کالاهای مورد نیاز کشور تخصیص یافته است. نرخ این ارز که بر مبنای سیاست تثبیت اقتصادی معادل 28,500 تومان تعیین شده بود، قرار بود ابزاری برای کنترل تورم و حفظ قیمت کالاهای سفره مردم باشد.
با این حال، اتحادیه واردکنندگان در بند اول نامه خود تاکید می‌کند که با وجود پیگیری‌های مستمر دو ماهه، هیچ‌گونه ارز نیمایی قابل انتقال جهت واردات نهاده‌های دامی به بخش خصوصی تخصیص نیافته است. این تناقض آشکار میان آمارهای رسمی و واقعیت اجرایی بازار، علامت سوال بزرگی را در خصوص نحوه اولویت‌بندی کالاهای دريافت‌کننده ارز ایجاد می‌کند. کارشناسان ایران ایمپکس معتقدند عدم توازن در توزیع ارز می‌تواند فرآیند تامین زنجیره غذایی کشور را با چالش مواجه سازد.
🚢 رسوب کالا در گمرکات: توقف 25 فروند کشتی و معطلی 1.5 میلیارد دلار نهاده دامی
یکی از بندهای بحرانی این بخشنامه و نامه رسمی، اشاره به حجم عظیم کالاهای رسوب‌شده در بنادر و گمرکات اجرایی کشور است. وضعیت فعلی به شرح زیر گزارش شده است:
-
توقف کشتی‌ها در لنگرگاه: حدود 25 فروند کشتی حامل کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی متعلق به بخش خصوصی، به ارزش تقریبی 600 میلیون یورو، به دلیل عدم تخصیص و تامین ارز در انتظاری طولانی به سر می‌برند. این معطلی علاوه بر خطر فساد کالا، هزینه‌های سنگین دموراژ (جریمه معطلی کشتی) را به بازرگانان تحمیل می‌کند.
-
کالاهای کوتاژ شده در گمرک: لیستی از محموله‌ها به ارزش بیش از 1.5 میلیارد دلار نهاده دامی که در گمرکات کشور اظهار و کوتاژ شده‌اند، ضمیمه این نامه شده است. این کالاها بیش از دو ماه است که به دلیل نداشتن تاییدیه ارزی بانک مرکزی، امکان ترخیص قطعی و ورود به بازار را ندارند.
تیم ترخیص کالا در ایران ایمپکس آماده است تا با ارائه مشاوره‌های حقوقی و گمرکی، بازرگانان را در جهت مدیریت ثبت سفارش‌ها و تسریع فرآیندهای اداری در این شرایط بحرانی یاری کند.
⚖️ چالش اولویت‌بندی کالایی و لزوم شفاف‌سازی و مقابله با رانت
اتحادیه واردکنندگان در بخش دیگری از نامه خود، موضوع عدالت در تخصیص ارز را به چالش می‌کشد. با توجه به اینکه کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی مشمول قیمت‌گذاری سخت‌گیرانه دولتی هستند و از ابتدای زنجیره واردات تا آخرین حلقه تولید و توزیع تحت نظارت سازمان‌های نظارتی قرار دارند، این سوال مطرح می‌شود که:
چرا ارزی که باید صرف کالاهای دارای اولویت اول و کنترل‌شده شود، به اقلامی اختصاص یافته که شاید درجه اهمیت کمتری در سفره عموم مردم دارند؟
با توجه به تفاوت فاحش و چشمگیر میان نرخ ارز نیمایی (28,500 تومان) و نرخ ارز در بازار آزاد، بسترهای بروز رانت و فساد اقتصادی به شدت تقویت می‌شود. به همین منظور، بخش خصوصی از بانک مرکزی درخواست نموده است تا با هدف شفاف‌سازی فضای اقتصادی کشور، لیست دریافت‌کنندگان ارز نیمایی به صورت مستمر در سامانه بانک مرکزی منتشر گردد.
💡 راهکارهای پیشنهادی و نقش ایران ایمپکس در تسهیل فرآیندها
برای برون‌رفت از این بحران ارزی و تسریع در ترخیص کالاهای اساسی، توجه به نکات زیر ضروری است:
-
تخصیص فوری مطالبات: بانک مرکزی باید اقدامات عاجلی را برای تامین ارز مطالبات ارزی تامین‌کنندگان کالاهای اساسی بخش خصوصی به کار بندد تا از بروز قحطی یا افزایش شدید قیمت گوشت، مرغ و لبنیات جلوگیری شود.
-
شفافیت سیستماتیک: تایید و تخصیص ارز بر اساس فاکتور زمان کوتاژ و ثبت سفارش انجام شود تا حق تقدم بازرگانان ضایع نگردد.
در این شرایط ناپایدار اقتصادی و بخشنامه‌های پی‌درپی، شناخت دقیق از قوانین گمرکی و روش‌های جایگزین بانکی اهمیت دوچندانی یافته است. مجموعه تخصصی ایران ایمپکس با سال‌ها تجربه در حوزه بازرگانی بین‌المللی، ثبت سفارش، اخذ مجوزهای ورود و ترخیص کالا از تمامی گمرکات کشور، به عنوان مشاور و کارگزار امین شما عمل می‌کند تا ریسک‌های ناشی از رسوب کالا و نوسانات ارزی را به حداقل ممکن برساند.