این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران - دفتر واردات ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📥 تعیین تکلیف اظهارنامه‌های ترخیص درصدی فاقد کد ساتا؛ راهنمای جامع بازرگانان برای رفع تعهدات ارزی گمرک 📥
یکی از چالش‌های بزرگ و مداوم در فرآیند واردات کالا به کشور، هماهنگی میان سیستم بانکی برای تخصیص ارز و تشریفات ترخیص کالا در گمرک است. در راستای سیاست‌های حمایتی دولت و به منظور جلوگیری از انباشت و رسوب کالا در بنادر، تسهیلاتی تحت عنوان ترخیص درصدی (90 و 100 درصدی) بدون نیاز به ارائه کد ساتا (کد رهگیری بانک) وضع شده بود. این امر هرچند رونق زنجیره تامین را حفظ کرد، اما منجر به انباشت حجم زیادی از اظهارنامه‌های ناتمام در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) شد.
بخشنامه شماره 1401/1743223 مورخ 1401/11/30 صادره از سوی دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران، به طور ویژه به این موضوع پرداخته و نقشه راه جدیدی را برای تعیین تکلیف این اظهارنامه‌ها ترسیم کرده است. در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، ابعاد حقوقی، اجرایی و تکالیف بازرگانان را بر اساس این بخشنامه بررسی می‌کنیم.
🔍 کد ساتا چیست و چه نقشی در تشریفات گمرکی دارد؟
پیش از هر چیز، درک مفهوم کد ساتا (SATA Code) برای هر فعال اقتصادی الزامی است. کد ساتا در واقع همان شناسنامه یا کد رهگیری بانک عامل است که تایید می‌کند ارز مورد نیاز برای واردات یک محموله مشخص، از مسیرهای قانونی (مانند سامانه نیما، ارز حاصل از صادرات یا ارز بانکی) تخصیص و تامین شده است.
در حالت عادی و بر اساس قوانین پولی و بانکی کشور، تا زمانی که بانک عامل کد ساتا را در سامانه بارگذاری نکند، امکان صدور پروانه الکترونیکی و ترخیص قطعی 100 درصدی کالا وجود ندارد. اما گمرک ایران به دلیل اضطرار بازار و ترخیص کالاهای اساسی، مسکن‌های موقتی را برای این قانون در نظر گرفته بود که اکنون زمان تصفیه نهایی آن‌ها فرا رسیده است. برای مدیریت و پیگیری هوشمندانه این پرونده‌ها، می‌توانید از خدمات مشاوره تخصصی ایران ایمپکس استفاده کنید.
⚖️ بررسی بعد حقوقی بخشنامه و اتکا به ماده 42 قانون امور گمرکی
در متن این بخشنامه صراحتاً ذکر شده است که گمرک ایران با استفاده از ظرفیت ماده 42 قانون امور گمرکی (ق.ا.گ) اقدام به این تسهیلات کرده است. اما ماده 42 چیست؟
ماده 42 قانون امور گمرکی: در موارد استثنائی و فوری که کالاهای اساسی یا ضروری با توجه به نیاز کشور باید فوراً ترخیص شوند، رئیس کل گمرک ایران می‌تواند اجازه دهد که کالا با انجام حداقل تشریفات و قبل از پرداخت حقوق ورودی یا ارائه اسناد کامل (مانند کد ساتا)، به صورت موقت ترخیص شود، مشروط بر اینکه تعهدات لازم جهت تکمیل اسناد و تصفیه مالی در مهلت مقرر اخذ گردد.
گمرک با اتکا به این ماده قانونی و مصوبات مراجع ذیربط، اجازه ترخیص 90 درصدی (باقی ماندن 10 درصد کالا به عنوان وثیقه در انبار گمرک) و حتی در مواردی ترخیص 100 درصدی را بدون دریافت کد ساتا صادر کرده بود تا کشور دچار کمبود کالاهای اساسی و ضروری نشود. متخصصین حقوقی ایران ایمپکس آماده‌اند تا پرونده‌های مرتبط با ماده 42 را برای شما در کمترین زمان ممکن پیگیری نمایند.
🛠️ تکالیف گمرکات اجرایی و مهلت 72 ساعته تعیین شده
با توجه به انباشت بی‌رویه اظهارنامه‌های نیمه‌کاره در سامانه، دفتر واردات گمرک ایران دو بند دستورالعمل فوری و قاطع را برای اجرا ابلاغ کرده است:
1. احصاء و گزارش‌دهی فوری پرونده‌های گذشته (مهلت 72 ساعته)
گمرکات سراسر کشور موظف شده‌اند تمامی اظهارنامه‌هایی را که تا قبل از تاریخ 1401/11/30 بدون ارائه کد ساتا و بر اساس مجوزهای ترخیص درصدی خارج شده‌اند، به صورت فوری استخراج (احصاء) کنند.
-
مراتب باید فوراً به بانک‌های عامل مربوطه اعلام شود تا صدور کد ساتا برای این پرونده‌ها شتاب گیرد.
-
گمرکات مکلفند آمار استخراج شده را دقیقاً بر اساس فرمت جدول اکسل پیوست، ظرف حداکثر 72 ساعت به دفتر واردات گمرک ایران منعکس نمایند.
2. سازوکار جدید برای ترخیص‌های درصدی از تاریخ ابلاغ بخشنامه
از تاریخ صدور بخشنامه به بعد، تسهیلات ترخیص درصدی کماکان پابرجاست، اما با یک شرط نظارتی سخت‌گیرانه‌تر:
-
همزمان با ترخیص کالا بدون کد ساتا، گمرک اجرایی باید مراتب را به صورت آنی به بانک عامل اعلام کند تا آن اظهارنامه در اولیت اول تخصیص و تامین ارز قرار گیرد.
-
آمار این ترخیص‌ها دیگر به صورت ماهانه یا موردی نیست، بلکه باید هر هفته در قالب فایل اکسل به دفتر واردات ارسال شود تا از رسوب مجدد اظهارنامه‌ها در سامانه جلوگیری به عمل آید.
اگر اظهارنامه شما نیز در سیستم گمرکی به صورت نیمه‌کاره رها شده است، تیم تخصصی ایران ایمپکس فرآیند استخراج اطلاعات و مکاتبه با بانک عامل را برای شما تسهیل می‌کند.
📋 مسئولین و امضاکنندگان این ابلاغیه گمرکی
شفافیت در سلسله مراتب اداری گمرک به بازرگانان کمک می‌کند تا بدانند پیگیری پرونده‌ها در چه سطحی انجام می‌شود. جدول پیوست این بخشنامه شامل اسامی مدیران ارشد وقت گمرک ایران است که مستقیماً بر اجرای این طرح نظارت دارند:
-
فرود عسکری: معاونت مربوطه امور گمرکی
-
علی وکیلی: مدیر کل دفتر واردات
-
سعید کردگار: معاون مدیر کل
-
سید مسعود پورالحسینی: کارشناس ارشد حوزه واردات
وجود این اسامی نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک تعهدات ارزی و لزوم هماهنگی کامل میان وزارت امور اقتصادی و دارائی و بانک مرکزی است.
💡 توصیه کارشناسی ایران ایمپکس به بازرگانان و واردکنندگان
اگر محموله‌ای را به صورت ترخیص 90 یا 100 درصدی روانه بازار کرده‌اید و هنوز کد ساتا یا کد رهگیری بانک خود را دریافت نکرده‌اید، این ابلاغیه زنگ خطری جدی برای شماست. با توجه به ضرب‌الاجل‌های تعیین‌شده و پایش هفتگی دفتر واردات، عدم پیگیری به موقع می‌تواند منجر به چالش‌هایی نظیر تعلیق کارت بازرگانی، جریمه‌های عدم رفع تعهد ارزی و یا قفل شدن سایر اظهارنامه‌های شما در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) شود.
برای پیشگیری از هرگونه مشکل قانونی و تسریع در روند تعامل با بانک‌های عامل جهت اخذ کد ساتا، همین امروز با کارشناسان و ترخیص‌کاران مجرب ایران ایمپکس تماس بگیرید تا پرونده‌های گمرکی شما را در چارچوب آخرین بخشنامه‌های دولتی به سرانجام برسانند.