این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران (دفتر واردات) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🚨 بخشنامه جدید گمرک: الزام اخذ مجوزهای ترخیص مرزنشینان و رویه‌های مرزی در سامانه جامع امور گمرکی (EPL)
در تازه‌ترین تحولات مربوط به مقررات صادرات و واردات و رویه‌های مرزی، گمرک جمهوری اسلامی ایران بخشنامه مهمی را با شماره 1405/1045807 (ردیف ابلاغیه 1405/159/73) در تاریخ 1405/07/22 صادر کرده است. این ابلاغیه که از سوی مدیرکل دفتر واردات گمرک به تمامی گمرکات اجرایی کشور ارسال شده، بر لزوم اخذ مجوزهای ترخیص در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) برای کالاهای وارداتی از طریق تعاونی‌های مرزنشینان، پیله‌وری، ملوانی و کولبری تاکید دارد.
این تصمیم در پی مکاتبات متعدد سازمان ملی استاندارد ایران و سازمان توسعه تجارت ایران اتخاذ شده است تا ضمن پایان دادن به مکاتبات سنتی و خارج از سامانه، گره کور نقص فنی ارتباط میان سامانه‌های تجاری و قرنتینه‌ای کشور باز شود. کارشناسان و تحلیلگران حوزه تجارت خارجی در ایران ایمپکس در این مقاله تخصصی، ابعاد حقوقی، فنی و اجرایی این بخشنامه و تاثیر آن بر ترخیص‌کاران و فعالان اقتصادی مرزنشین را بررسی می‌کنند.
📋 جزئیات بخشنامه 1405/1045807 گمرک ایران
بر اساس متن صریح ابلاغیه دفتر واردات گمرک جمهوری اسلامی ایران، کلیه گمرکات اجرایی موظف شده‌اند فرآیند اخذ مجوزهای قانونی ترخیص اعم از استاندارد اجباری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (حسب مورد)، قرنطینه نباتی و دامپزشکی را برای کالاهای وارده متعلق به تعاونی مرزنشینان و سایر رویه‌های مرزی، مستقیماً در بستر سامانه جامع امور گمرکی عملیاتی کنند. مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل نیز مستقیماً بر عهده بالاترین مقام هر گمرک اجرایی گذاشته شده است.
این بخشنامه در واقع پاسخگوی دو چالش اساسی در گمرکات کشور است که در ادامه به تفکیک به آن‌ها می‌پردازیم:
1. چالش ارسال دستی و خارج از سامانه نمونه‌ها به ادارات استاندارد.
2. چالش عدم ارتباط سیستمی میان سامانه جامع تجارت و سامانه دامپزشکی در مرحله ثبت آماری.
🔬 محور اول: ممنوعیت مکاتبات کاغذی و الزام ارجاع سیستمی به سازمان استاندارد
بر اساس نامه‌های شماره 4929 مورخ 1405/03/13 دفتر ارزیابی کیفیت کالاهای صادراتی و وارداتی سازمان ملی استاندارد و نامه شماره 76/2680 مورخ 1405/03/12 اداره کل استاندارد استان هرمزگان (گمرک شهید رجایی)، یکی از مشکلات رایج در گمرکات اجرایی، ارسال نمونه‌های کالاهای وارداتی (در رویه‌های مرزنشینی، پیله‌وری، ملوانی و کولبری) از طریق مکاتبات اداری و خارج از بستر سامانه EPL به ادارات کل استاندارد استان‌ها بوده است.
چرا ارجاع خارج از سامانه ممنوع شد؟
سازمان ملی استاندارد تاکید کرده است که کلیه فرآیندهای ارزیابی انطباق کالاهای صادراتی و وارداتی باید در بستر سامانه‌های قانونی انجام شود. مزایای این یکپارچگی عبارتند از:
* ایجاد شفافیت کامل در روند نمونه‌برداری و آزمون کالا.
* امکان رهگیری پرونده و ثبت دقیق سوابق در سیستم.
* اطلاع‌رسانی به صاحب کالا از وضعیت دقیق رسیدگی به پرونده در هر مرحله.
* جلوگیری از خدشه در نتایج آزمون: نمونه‌برداری خارج از ضوابط و فرآیندهای تعریف‌شده سیستمی می‌تواند موجب بروز ابهام در رسیدگی و بی‌اعتباری نتایج ارزیابی کیفیت گردد.
بنابراین، از این پس گمرکات اجرایی موظف هستند اظهارنامه‌های مربوط به محموله‌های تعاونی‌های مرزنشین، پیله‌وری، ملوانی و کولبری مشمول استاندارد اجباری را صرفاً از طریق سامانه جامع امور گمرکی (EPL) به سامانه صدور مجوزهای سازمان استاندارد ارجاع دهند. برای آگاهی از فهرست کالاهای مشمول استاندارد اجباری و رویه‌های مرتبط، می‌توانید از خدمات مشاوره‌ای ایران ایمپکس بهره‌مند شوید.
🌾 محور دوم: رفع بن‌بست ترخیص کالاهای اولویت دامپزشکی (مورد کاوی: محموله‌های ارزن)
بخش بسیار مهم دیگر این ابلاغیه، به نامه شماره 8107517 مورخ 1405/04/09 دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران و نامه شماره 8050285 مورخ 1405/04/01 اداره کل صمت استان خراسان رضوی بازمی‌گردد.
ریشه مشکل کجا بود؟
تعاونی‌های مرزنشینان (نظیر شرکت تعاونی مرزنشینان لاله افشان بخش مرکزی قوچان) با داشتن مجوز کارگروه ماده 12، اقدام به ثبت آماری واردات اقلام مجاز دارای اولویت دامپزشکی (مانند کالای ارزن) در سامانه جامع تجارت کرده بودند. با این حال، به دلیل نقیصه فنی زیرساختی و عدم اتصال سامانه جامع تجارت به سامانه دامپزشکی کشور، امکان استعلام و صدور الکترونیکی مجوز دامپزشکی در مرحله ثبت آماری وجود نداشت. این نقص فنی باعث توقف کامل فرآیند ترخیص، رسوب کالا در گمرک، خطر فساد محموله و تحمیل هزینه‌های سنگین انبارداری و جرائم دیرکرد به مرزنشینان شده بود.
راهکار قانونی سازمان توسعه تجارت و گمرک
دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت با استناد به تبصره (1) ماده (8) قانون ساماندهی مبادلات مرزی، راه‌حل قانونی و فوری این معضل را ابلاغ کرد:
* طبق قانون فوق، شرکت‌های تعاونی مرزنشینان برای واردات فهرست اقلام قابل ورود خود (مصوب کارگروه ماده 12)، صرفاً باید مجوزهای قرنطینه و بهداشتی را دریافت نمایند.
* طی سالیان گذشته، کنترل و اخذ این مجوزها نه در مرحله ثبت آماری، بلکه توسط گمرک ایران و در هنگام ترخیص انجام می‌شده است.
* لذا به منظور حمایت از مرزنشینان و جلوگیری از ماندگاری کالا، مقرر شد تا زمان رفع نواقص فنی سامانه جامع تجارت، گمرک ایران طبق روال گذشته، مجوزهای قرنطینه (دامپزشکی و نباتی) و بهداشتی را مستقیماً در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) در مرحله انجام تشریفات گمرکی و ترخیص اعمال نماید.
💡 تاثیر این بخشنامه بر واردکنندگان، تعاونی‌های مرزنشین و ترخیص‌کاران
ابلاغ این بخشنامه پیامدهای عملی مهمی برای فعالان تجاری و کارگزاران گمرکی دارد که تیم تخصصی ایران ایمپکس آن‌ها را به شرح زیر دسته‌بندی کرده است:
1. تسریع در ترخیص کالاهای کشاورزی و دامی مرزنشینان
با انتقال فرآیند بررسی مجوز دامپزشکی و قرنطینه نباتی به مرحله ترخیص در سامانه EPL، بن‌بست ناشی از عدم ارتباط سامانه جامع تجارت و دامپزشکی برای ثبت آماری‌های معتبر شکسته شده است. تعاونی‌های مرزنشینان که کالای آن‌ها (مانند ارزن و سایر نهاده‌ها) در گمرک متوقف شده بود، اکنون می‌توانند تشریفات ترخیص خود را از طریق سامانه گمرک پیگیری کنند.
2. پایان مکاتبات دستی و سنتی برای اخذ مجوز استاندارد
ترخیص‌کاران و صاحبان کالا در رویه‌های پیله‌وری، ملوانی، کولبری و مرزنشینی در بنادر و گمرکات مرزی (به‌ویژه در استان هرمزگان و گمرک شهید رجایی) باید توجه داشته باشند که دیگر هیچ‌گونه نمونه کالایی با نامه فیزیکی در ادارات استاندارد پذیرش نخواهد شد. ثبت دقیق اطلاعات در اظهارنامه EPL و ارجاع سیستمی به سامانه سازمان استاندارد الزامی است.
3. کاهش هزینه‌های دموراژ و انبارداری
شفاف‌سازی فرآیند اخذ مجوزها در سامانه جامع امور گمرکی، از سرگردانی مراجعان میان ادارات صمت، دامپزشکی و گمرک جلوگیری کرده و به طور مستقیم هزینه‌های ماندگاری کالا در بنادر و انبارهای گمرکی را کاهش می‌دهد.
برای دسترسی به آخرین بخشنامه‌های گمرکی، استعلام تعرفه‌ها و دریافت مشاوره تخصصی در زمینه ترخیص کالا و قوانین مبادلات مرزی، همواره می‌توانید با کارشناسان ایران ایمپکس در ارتباط باشید.