این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران (دفتر واردات) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
راهنمای جامع تمدید مصوبه 134 ستاد مقابله با تحریم؛ تسهیلات طلایی ترخیص کالا و رفع موانع اسنادی 🛡️📦
گمرک جمهوری اسلامی ایران طی بخشنامه شماره 405/16332/6110 مورخ 15 مهر 1405، رسماً تمدید اعتبار مصوبه 134 ستاد مقابله با تحریم را تا تاریخ 15 آبان 1405 به کلیه گمرکات اجرایی کشور ابلاغ کرد. این تصمیم که مستند به مصوبات شورای عالی امنیت ملی و دستور معاون اول ریاست‌جمهوری است، زنجیره‌ای از اختیارات ویژه و تسهیلات استثنایی را در اختیار واردکنندگان، تولیدکنندگان و ترخیص‌کاران قرار می‌دهد تا فرآیند واردات مواد اولیه و ترخیص تجهیزات با کمترین ریسک ناشی از محدودیت‌های بین‌المللی انجام شود.
کارشناسان بازرگانی در ایران ایمپکس ضمن بررسی دقیق بندهای این ابلاغیه، در این مقاله تمام تسهیلات تجاری، دفاعی و پروژه‌ای مصوبه 134 را برای فعالان اقتصادی تشریح می‌کنند.
1. تسهیلات ویژه تجاری مصوبه 134/3 برای مقابله با تحریم‌ها
بخش نخست این مصوبه بر انعطاف‌پذیری اسناد حمل، هویت ذینفعان و سازوکارهای بانکی تمرکز دارد تا تبادل داده‌ها منجر به افشای اطلاعات محموله‌ها در بازارهای جهانی نشود.
پذیرش اسناد غیرهم‌نام، مغایر و حذف الزامات سخت‌گیرانه
بر اساس بند «الف» از مصوبه 134/3، مشروط به مطابقت ثبت سفارش با ماهیت فیزیکی کالا و اخذ تاییدیه از بالاترین مقام دستگاه مربوطه، رویه‌های زیر رسماً مجاز دانسته شده است:
* پذیرش گواهی مبدأ غیرایران یا عدم ارائه آن: واردکنندگان دیگر ملزم به درج مستقیم نام ایران در گواهی مبدأ نبوده و صدور گواهی برای کشورهای ثالث پذیرفته می‌شود.
* حذف گواهی بازرسی مبدأ (COI): الزام به انجام بازرسی‌های فنی در کشور مبدأ لغو شده است.
* پذیرش اسناد و تعرفه‌های مغایر: مغایرت در نام گیرنده، کشور مقصد و حتی کد تعرفه کالا در اسناد حمل مانع از ترخیص نخواهد شد.
* ترخیص با ظهرنویسی بارنامه: در صورت فقدان اصل بارنامه به دلیل ریسک‌های تحریمی، ترخیص با ظهرنویسی مجاز خواهد بود.
* انعطاف در پرداخت‌های ارزی: اسناد پرداخت به حساب اشخاص ثالث معرفی‌شده در داخل یا خارج از کشور معتبر شناخته می‌شود.
استفاده از «تعرفه جایگزین» جهت پنهان‌سازی ماهیت اقلام حساس
یکی از تدابیر برجسته این بخشنامه، اجازه به واردکننده جهت ثبت و اظهار کالا با تعرفه جایگزین است. در صورتی که مأخذ و حقوق ورودی ردیف تعرفه اصلی و تعرفه جایگزین یکسان باشد، گمرک با تأیید وزارت صمت ردیف تعرفه اظهاری را به ردیف تعرفه اصلی تغییر داده و بدون تشکیل پرونده اختلافی، محموله را ترخیص می‌کند.
2. راهکارهای جلوگیری از رسوب کالا: ترخیص درصدی و تعیین تکلیف بدهی‌ها
برای واحدهای تولیدی که سرمایه در گردش آنها تحت تأثیر نوسانات ارزی قرار گرفته، سازوکارهای حمایتی مشخصی ابلاغ شده است:
| دامنه تسهیلات | درصد ترخیص مجاز بدون کد رهگیری | شرایط و ضوابط اجرایی |
| :— | :—: | :— |
| بخش دولتی (اولویت 1 و 2) | 100٪ | دارای ثبت سفارش بانکی و مستقر در اماکن گمرکی یا مناطق آزاد/ویژه |
| بخش غیردولتی (اولویت 1 و 2) | 90٪ | مشروط به معرفی کد تعرفه توسط دستگاه مربوطه |
| اقلام سریع‌الفساد غیردولتی | 100٪ (آزادسازی 10٪ باقیمانده) | با تشخیص و سهمیه ارزی وزارت جهاد کشاورزی |
| واحدهای تولیدی بدهکار مالیاتی/تأمین اجتماعی | ترخیص مواد اولیه خطوط تولید | مهلت 6 ماهه برای تسویه بدهی با موافقت سازمان‌های ذی‌ربط |
علاوه بر این، در خصوص کالاهای غیر سریع‌الفساد بخش غیردولتی، با ورود محموله‌های جدید امکان جایگزینی وثیقه فراهم شده تا از صدور اظهارنامه متروکه برای 10 درصد باقیمانده جلوگیری شود.
3. واردات اضطراری دارو، تجهیزات پزشکی و مشوق‌های فصل 90
حوزه سلامت و ملزومات پزشکی از امتیازات شناور و ویژه‌ای برخوردار شده است:
1. ترخیص با حداقل اسناد تا سقف 500 میلیون دلار: واردات مواد اولیه دارویی، داروهای آماده، تجهیزات و قطعات یدکی پزشکی با تعهد وزیر بهداشت با نسخه کپی اسناد امکان‌پذیر است. شرکت‌ها موظفند ظرف حداکثر 4 ماه نسبت به ارائه اسناد تسویه بانکی اقدام نمایند.
2. تسری یادداشت فصل 90 به قطعات تولیدی: بر اساس اختیارات تفویض‌شده، مواد اولیه و قطعات به‌کاررفته در ساخت تجهیزات پزشکی نیز می‌توانند با تأیید مشترک وزارت بهداشت و صمت از تخفیفات و شرایط حقوق ورودی یادداشت ذیل فصل 90 کتاب مقررات صادرات و واردات بهره‌مند شوند.
4. پروژه‌های راهبردی ملی و واردات اقلام دفاعی (مصوبه 134/10)
پروژه‌های حیاتی کشور به‌ویژه در بخش نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاه‌ها، بر اساس بند 134/10 از تشریفات مرسوم ارزی و گمرکی مستثنی شده‌اند:
* پرداخت ارزی بدون گشایش LC و بدون ثبت سفارش: امکان پرداخت حواله ارزی در قبال صورت‌وضعیت‌های تأییدشده توسط کارفرما و پذیرش آن جهت رفع تعهد ارزی.
* ورود موقت تجهیزات راهبردی: تمدید ورود موقت ماشین‌آلات و تجهیزات با مسئولیت دستگاه مربوطه تا پایان دوره پیمان مجاز بوده و تسویه بدهی آن تا یک سال پس از ترخیص به شکل نقدی یا اعمال معافیت‌های قانونی مقدور است.
* ترخیص محرمانه اقلام دفاعی: واردات کالاهای دارای کاربرد دفاعی با تأیید وزارت دفاع، بدون ارجاع به شرکت‌های واسط حمل و از طریق صدور پته یا رویه‌های غیرسامانه‌ای اجرایی می‌گردد.
تحلیل تخصصی کارشناسان ایران ایمپکس برای فعالان اقتصادی
بخشنامه تمدید مصوبه 134، پنجره فرصت کم‌نظیری برای مدیریت زنجیره تأمین در شرایط پرریسک است. پیشنهاد تیم تخصصی ایران ایمپکس به مدیران بازرگانی و شرکت‌های تولیدی این است که:
* پیش از اتمام مهلت 15 آبان 1405، نسبت به تعیین تکلیف محموله‌های درصدی (90٪ و 100٪) در گمرکات اقدام کنند.
* اسناد بازرگانی خود را جهت بهره‌مندی از امتیاز عدم انطباق صوری (مانند مغایرت مبدأ یا پکینگ‌لیست) با قوانین ستاد مقابله با تحریم تطبیق دهند.
* تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی فوراً از ظرفیت کاهش حقوق ورودی مواد اولیه بر مبنای فصل 90 بهره‌برداری نمایند.