این بخشنامه رسمی توسط سازمان توسعه تجارت ایران (دفتر مقررات صادرات و واردات) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🌱 اتصال سامانه یکتا به سامانه گمرک ایران؛ تحول در تشریفات صادرات محصولات کشاورزی با کد QR
در گامی مهم جهت شفاف‌سازی زنجیره تامین، استانداردسازی محموله‌های صادراتی و تسهیل فرآیندهای تجاری، سازمان توسعه تجارت ایران طی بخشنامه‌ای رسمی، دستورالعمل اتصال سامانه یکتا به سامانه گمرک جمهوری اسلامی ایران را ابلاغ کرد. بر اساس این ابلاغیه که ریشه در الزامات قانونی برنامه هفتم توسعه دارد، تمامی محصولات کشاورزی صادراتی از طریق دریافت شناسه اختصاصی (کد QR) در سامانه یکتا، هویت‌دار و قابل رهگیری می‌شوند.
تیم کارشناسی ایران ایمپکس در این مقاله تخصصی، ابعاد حقوقی، اجرایی و تاثیرات این بخشنامه جدید بر روند کاری صادرکنندگان، بازرگانان و کارگزاران گمرکی را به صورت دقیق بررسی می‌کند.
📋 جزئیات و شناسنامه بخشنامه اتصال سامانه یکتا به گمرک
این دستورالعمل توسط سرکار خانم نرگس باقری زمردی (مدیر کل دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران) خطاب به سرکار خانم اورنگی (مدیر کل دفتر صادرات گمرک ج.ا.ایران) صادر شده است:
- شماره شناسه نامه: 8997658
- تاریخ ابلاغ: 1405/07/27
- نامه مبنا: نامه شماره 1014421 مورخ 1405/07/04 وزارت جهاد کشاورزی
- مبنای قانونی: حکم بند (خ) ماده 71 قانون برنامه هفتم توسعه و آیین‌نامه اجرایی آن
- درگاه اجرایی: سامانه یکتا وزارت جهاد کشاورزی به نشانی
yekta.maj.ir
🔍 سامانه یکتا چیست و چه نقشی در صادرات محصولات کشاورزی دارد؟
سامانه یکتا (yekta.maj.ir) بستری الکترونیکی تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی است که با هدف شناسنامه‌دار کردن محصولات کشاورزی طراحی و راه‌اندازی شده است. طبق حکم صریح بند (خ) ماده 71 قانون برنامه هفتم توسعه، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است زیرساخت لازم برای شناسایی و رهگیری دقیق محصولات کشاورزی را از مبدا تولید تا مقصد مصرف یا صادرات فراهم آورد.
بر اساس سازوکار این سامانه:
1. تولیدکنندگان و صادرکنندگان اطلاعات محموله‌های کشاورزی را در سامانه یکتا ثبت می‌کنند.
2. پس از بررسی و تایید ضوابط، یک شناسه اختصاصی در قالب کد QR برای محصول ثبت‌شده صادر می‌گردد.
3. این شناسه به عنوان سند هویتی کالا عمل کرده و اصالت، مبدا و مشخصات محصول را تایید می‌کند.
⚙️ تغییر در تشریفات گمرکی؛ پذیرش شناسه اختصاصی (QR) در گمرک
مهم‌ترین بخش ابلاغیه اخیر، ایجاد رویه واحد در فرآیند شناسایی و رهگیری محصولات کشاورزی میان وزارت جهاد کشاورزی و گمرک جمهوری اسلامی ایران است. پیش از این، ناهماهنگی میان سامانه‌های بخشی و سامانه جامع امور گمرکی می‌توانست منجر به اطاله تشریفات صادراتی برای کالاهای فسادپذیر کشاورزی شود.
با ابلاغ این بخشنامه:
* اتصال سیستمی: سامانه گمرک ایران به صورت مستقیم به سامانه یکتا (yekta.maj.ir) متصل می‌شود تا تبادل اطلاعات به شکل برخط (آنلاین) صورت گیرد.
* مبنای تشریفات صادراتی: شناسه اختصاصی (QR) صادرشده از سامانه یکتا، رسماً به عنوان تاییدیه شناسایی و رهگیری محصولات کشاورزی توسط گمرک ایران پذیرفته می‌شود.
* تسهیل فرآیند صادرات: ماموران و کارشناسان دایره صادرات گمرکات اجرایی کشور مکلفند این شناسه را مبنای انجام اقدامات و تشریفات گمرکی مربوطه قرار دهند.
📈 تاثیر این بخشنامه بر صادرکنندگان و ترخیص‌کاران گمرکی
ابلاغ این دستورالعمل تاثیر مستقیمی بر عملیات لجستیک و تشریفات گمرکی فعالان حوزه کشاورزی دارد. کارشناسان ایران ایمپکس توصیه می‌کنند صادرکنندگان و حق‌العمل‌کاران گمرکی نکات زیر را در برنامه‌ریزی‌های صادراتی خود لحاظ نمایند:
1. الزام به ثبت پیشینی در سامانه یکتا
صادرکنندگان محصولات کشاورزی باید پیش از اظهار کالا در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) و ارسال محموله به گمرکات مرزی یا داخلی، از ثبت محصول در سامانه yekta.maj.ir و صدور شناسه اختصاصی (QR) اطمینان حاصل کنند. نبود این شناسه پس از برقراری ارتباط سیستمی، می‌تواند مانع از تکمیل تشریفات صادراتی شود.
2. کاهش زمان توقف محموله‌های فسادپذیر
محصولات کشاورزی به دلیل ماهیت فسادپذیری نیازمند ترخیص و خروج سریع از مرزهای گمرکی هستند. ایجاد رویه واحد و پذیرش مستقیم کد QR سامانه یکتا توسط گمرک، از استعلامات کاغذی و موازی‌کاری‌های اداری کاسته و سرعت تشریفات صادرات را افزایش می‌دهد.
3. ارتقای اعتبار محصولات ایرانی در بازارهای هدف
شناسنامه‌دار شدن محصولات کشاورزی و امکان رهگیری آن‌ها از طریق کد QR، یکی از استانداردهای مهم در تجارت بین‌الملل (به‌ویژه در بازارهای اوراسیا، روسیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس) است. این اقدام ریسک برگشت خوردن محموله‌های صادراتی به دلایل قرنطینه‌ای و بهداشتی را به حداقل می‌رساند.
💡 جمع‌بندی و راهنمای اقدام برای بازرگانان
بخشنامه شماره 8997658 سازمان توسعه تجارت ایران، گامی عملی در جهت هوشمندسازی تجارت خارجی و اجرای تکالیف قانون برنامه هفتم توسعه در حوزه کشاورزی است. اتصال سامانه یکتا به گمرک و رسمیت یافتن کد QR به عنوان تاییدیه رهگیری، فرآیند صادرات محصولات کشاورزی را نظام‌مند و شفاف می‌سازد.
مجموعه تخصصی ایران ایمپکس به عنوان مرجع تحلیل بخشنامه‌های گمرکی، قوانین تجارت خارجی و ارائه خدمات مشاوره بازرگانی، آماده همراهی صادرکنندگان و کارگزاران محترم در جهت انطباق سریع با مقررات جدید و انجام بی‌وقفه تشریفات گمرکی است.