این بخشنامه رسمی توسط وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🚛 بررسی ابعاد حقوقی بیمه کامیون‌های ایرانی در مرز عراق؛ راهنمای جامع صادرکنندگان و تجار
صادرات کالا به کشور عراق همواره یکی از ارکان اصلی تجارت خارجی ایران بوده است. با این حال، تغییر قوانین گمرکی و مرزی در مبادی ورودی این کشور همواره چالش‌ها و ابهاماتی را برای بازرگانان و رانندگان ترانزیت به همراه دارد. یکی از موضوعات چالش‌برانگیز اخیر، مبحث اخذ حق بیمه از کامیون‌های ورودی ایران به خاک عراق توسط شرکت «تأمین الوطنی» و ضبط کارت رانندگان ایرانی به عنوان ابزار فشار بود.
در این مقاله تحلیلی، با استناد به بخشنامه رسمی سفارت جمهوری اسلامی ایران در بغداد (به شماره 1071/1407590)، به بررسی دقیق این قانون، مشخص کردن متعهد اصلی پرداخت و راهکارهای ایمن‌سازی قراردادهای تجاری با همکاری ایران ایمپکس می‌پردازیم.
🔍 جزئیات قانون جدید عراق و تعرفه بیمه شرکت تأمین الوطنی
براساس مقررات مصوب دولت عراق که به تدریج در تمامی مبادی مرزی این کشور در حال پیاده‌سازی و اجراست، هرگونه خودروی سنگین و کامیون تجاری که قصد ورود به خاک عراق را داشته باشد، مشمول پرداخت حق بیمه اجباری خواهد بود.
💵 میزان تعرفه و محل اجرا
این قانون به طور ویژه در حال حاضر در نقطه مرزی مهران – زرباطیه به عنوان یکی از استراتژیک‌ترین معابر گمرکی دو کشور اجرا می‌شود. طبق پایش‌های میدانی، مبلغ تعیین شده برای هر کامیون ورودی برابر با 35 دلار آمریکا (معادل 55 هزار دینار عراق) است که توسط شرکت بیمه دولتی/خصوصی «تأمین الوطنی» عراق وصول می‌گردد.
👤 متعهد اصلی پرداخت بیمه 35 دلاری چه کسی است؟
یکی از بزرگترین دغدغه‌های رانندگان ایرانی و شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی، تحمیل این هزینه اضافی بر زنجیره تأمین ایران بود. اما با پیگیری‌های دیپلماتیک و بررسی مستندات قانونی مشخص گردید که:
طبق قوانین مصوب مصرح دولت عراق، پرداخت مبلغ 35 دلار حق بیمه کامیون‌ها صرفاً بر عهده تاجر و خریدار عراقی (طرف عراقی) است.
این مصوبه هیچ‌گونه تعهد مالی، حقوقی یا اجرایی برای صادرکنندگان ایرانی یا رانندگان کامیون‌ها ایجاد نمی‌کند. بنابراین، مطالبه این وجه از رانندگان ایرانی در گمرکات مرزی فاقد وجاهت قانونی است. کارشناسان ایران ایمپکس توصیه می‌کنند که تجار ایرانی پیش از ارسال بار، این بند قانونی را به شرکای تجاری خود در عراق یادآوری کنند.
🛑 اقدام غیرقانونی ضبط کارت رانندگان و پاسخ دیپلماتیک ایران
متأسفانه در بدو اجرای این طرح در مرز مهران-زرباطیه، گزارش‌هایی مبنی بر اخذ و توقیف کارت رانندگان کامیون‌های ایرانی به عنوان اهرم فشار جهت وادار کردن آن‌ها به پرداخت حق بیمه 35 دلاری گزارش شد.
📝 ارسال یادداشت اعتراضی به وزارت خارجه عراق
در پاسخ به این اقدامات سلیقه‌ای و غیرقانونی، سفارت جمهوری اسلامی ایران در بغداد به مدیریت جناب آقای محمدکاظم آل صادق، یادداشت اعتراضی رسمی را تنظیم و به وزارت امور خارجه عراق ارسال نموده است تا از طریق مبادی ذیربط و گمرکات مرزی، از ادامه این روند توقیف غیرقانونی کارت‌ها جلوگیری شود. مراتب این اقدام به گمرک جمهوری اسلامی ایران و سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای کشور نیز ابلاغ شده تا هماهنگی‌های لازم صورت پذیرد.
🛠 راهکارهای حقوقی و توصیه‌های مهم به بازرگانان
برای پیشگیری از بروز هرگونه توقف بار در مرز، رسوب کالا در گمرکات مرزی و ایجاد خسارت‌های دموراژ، رعایت نکات زیر برای صادرکنندگان الزامی است:
1. تصریح تعهدات در اینکوترمز و قرارداد فروش
توصیه رسمی سفارت ایران و مشاوران ارشد ایران ایمپکس این است که صادرکنندگان در زمان تنظیم و انعقاد قراردادهای بین‌المللی فروش (پروفرما و سیاهه تجاری)، در بخش ترم‌های تحویل کالا (Incoterms) صراحتاً بندی را اضافه کنند که در آن ذکر شود: «پرداخت هرگونه عوارض گمرکی، مالیات و حق بیمه مصوب شرکت تأمین الوطنی عراق در مرز ورودی، به طور 100٪ در زمره تعهدات خریدار عراقی است.»
2. استفاده از خدمات مشاوره گمرکی تخصصی
با توجه به تغییرات پی‌درپی قوانین مرزی در کشورهای همسایه به ویژه عراق، داشتن یک شریک امین در حوزه ترخیص و تشریفات گمرکی الزامی است. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، آمادگی دارد تا آخرین تغییرات تعرفه‌ای، مرزی و مقرراتی را در اختیار بازرگانان گرامی قرار دهد تا تجارتی روان و بی‌دغدغه را تجربه کنند.
❓ سوالات متداول
- آیا راننده ایرانی باید مبلغ 35 دلار را در مرز پرداخت کند؟
خیر، طبق قانون عراق، این مبلغ باید توسط تاجر یا نماینده قانونی خریدار عراقی پرداخت شود.
- در صورت ضبط کارت راننده در مرز مهران چه باید کرد؟
موضوع را فوراً به نمایندگی گمرک ایران در مرز و یا کارشناسان مرزی اطلاع دهید، چرا که یادداشت اعتراضی سفارت برای رفع این مشکل قبلاً ابلاغ شده است.
- آیا این قانون در سایر مرزها مثل شلمچه و چذابه هم اجرا می‌شود؟
طبق بخشنامه، این قانون به تدریج در تمامی مبادی مرزی عراق اجرایی خواهد شد، لذا آمادگی قبلی در تمامی مرزها الزامی است.