این بخشنامه رسمی توسط دفتر معاون اول رئیسجمهور ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🏢 احیای دوایر ارزش کالا در گمرکات: تحلیل بخشنامه و پیامدهای آن برای بازرگانان
📋 مقدمه: اهمیت حیاتی ارزشگذاری در فرآیند ترخیص کالا
ارزشگذاری کالا در گمرک (Customs Valuation) همواره یکی از چالشبرانگیزترین و حساسترین مراحل در رویههای گمرکی و تجارت بینالملل بوده است. ارزش گمرکی پایهای است که بر اساس آن حقوق ورودی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض دولتی محاسبه میشود. اخیراً مکاتبهای تحت شناسه 142559 منتشر شده است که نشان میدهد با درخواست سازمان دیدهبان شفافیت و عدالت، موضوع احیای “دوایر ارزش کالا” در گمرکات کشور به صورت جدی در دستور کار قرار گرفته است. تیم تخصصی ایران ایمپکس در این مقاله به بررسی عمیق و همهجانبه این دستورالعمل و تأثیرات آن بر روند واردات و ترخیص کالا میپردازد.
🔍 بررسی جزئیات بخشنامه 142559 و دستور معاون اول رئیسجمهور
طبق اسناد منتشر شده، نامهای به شماره 3/992/الف مورخ 96/10/27 از سوی سازمان مردمنهاد دیدهبان شفافیت و عدالت به مقامات عالیرتبه دولتی ارسال شده است. موضوع این نامه «درخواست احیای دوایر ارزش کالا در گمرکات به منظور وصول واقعی حقوق گمرکی کالا» است. این درخواست با پینوشت مستقیم معاون اول رئیسجمهور خطاب به وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی همراه شده که صراحتاً دستور به “بررسی، اقدام لازم و اعلام نتیجه” داده است.
💡 “دوایر ارزش” چیست و چرا حذف شده بود؟
در گذشته، در ساختار فیزیکی و اداری گمرکات اجرایی، دایرهای تحت عنوان «دایره ارزش» وجود داشت که کارشناسان آن بهطور تخصصی به بررسی اسناد خرید، سوابق ترخیص (TSC) و مطابقت ارزش اظهاری صاحب کالا با ارزشهای جهانی و واقعی میپرداختند. با پیشرفت سامانههای جامع امور گمرکی و الکترونیکی شدن فرآیندها، بسیاری از این بررسیها به صورت متمرکز و سیستمی درآمد تا سرعت ترخیص افزایش یابد. با این حال، کارشناسان معتقدند عدم تمرکز فیزیکی در برخی گمرکات و اتکای صرف به سیستم، گاهی منجر به پدیدههایی نظیر “بیشاظهاری” (جهت خروج ارز) یا “کماظهاری” (جهت فرار از پرداخت حقوق گمرکی) شده است.
⚖️ نگاهی به حقوق گمرکی و مواد قانونی مرتبط با ارزش کالا
برای درک بهتر این بخشنامه، باید به ماده 14 قانون امور گمرکی اشاره کنیم. این ماده صراحتاً بیان میکند که ارزش گمرکی کالای ورودی در همه موارد عبارت است از بهای سیف (CIF) شامل ارزش خرید کالا در مبدأ به اضافه هزینه بیمه و حمل و نقل، به علاوه تمام هزینههای مربوط به افتتاح اعتبار یا واریز بروات و حقوق استفاده از امتیازات نقشه، مدل و علامت بازرگانی.
سازمان دیدهبان شفافیت با استناد به لزوم اجرای دقیق این ماده قانونی و جلوگیری از هدررفت منابع عمومی، درخواست بازگشت کارشناسان و دوایر تخصصی ارزش به گمرکات را مطرح کرده است تا هر پرونده فارغ از مسیرهای سبز یا زرد سیستمی، در صورت نیاز به صورت دقیق موشکافی شود. متخصصان ترخیص در ایران ایمپکس همواره به بازرگانان توصیه میکنند که در تنظیم اسناد خود تطابق کامل با ماده 14 قانون امور گمرکی را رعایت نمایند تا مشمول جریمههای سنگین بیشبود یا کسر ارزش نشوند.
💼 تأثیر احیای دوایر ارزش بر روند کار بازرگانان چیست؟
در صورت عملیاتی شدن کامل این دستور و احیای دوایر فیزیکی ارزش، فرآیند ترخیص کالا دستخوش تغییرات زیر خواهد شد:
-
افزایش زمان ترخیص در صورت وجود مغایرت: پروندههایی که ارزش اظهاری آنها با سامانه TSC (شناسه ارزش کالا) یا سوابق قبلی همخوانی نداشته باشد، به سرعت به دایره ارزش ارجاع داده شده و مستلزم ارائه اسناد مثبته (نظیر قراردادهای معتبر، پرینتهای انتقال ارز و…) خواهند بود.
-
کاهش احتمال فرار تعرفهای: بررسیهای دوگانه (سیستمی و کارشناسی) ریسک اظهار ارزشهای غیرواقعی را به شدت بالا میبرد.
-
لزوم دقت در انتخاب کارگزار گمرکی: با تخصصیتر شدن رویه ارزشگذاری، حضور یک ترخیصکار خبره و مسلط به قوانین ارزشگذاری و دفاعیات گمرکی بیش از پیش احساس میشود.
🤝 عبور امن از چالشهای گمرکی با خدمات ایران ایمپکس
تغییرات در ساختار اداری و بخشنامههای گمرکی، نیازمند هوشیاری و بهروز بودن تجار و کارگزاران است. مجموعه بازرگانی ایران ایمپکس با سالها تجربه درخشان در حوزه بینالملل و ترخیص انواع کالاهای صنعتی، ماشینآلات و مواد اولیه، در کنار شماست تا با ارائه مشاورههای دقیق و کارشناسی، از بروز هرگونه اختلاف ارزش (کسر دریافتی یا بیشبود) در گمرک جلوگیری کند.
ما در ایران ایمپکس پیش از ثبت سفارش، ارزشهای سوابق (TSC) را برای شما تحلیل کرده و با استفاده از کدهای تعرفه صحیح، هزینههای نهایی ترخیص شما را با بالاترین دقت برآورد میکنیم. جهت دریافت مشاوره و واگذاری تشریفات گمرکی خود به تیمی حرفهای، همین امروز با ما تماس بگیرید.