این بخشنامه رسمی توسط هیئت وزیران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🚛 تحول بزرگ در ترانزیت شمالغرب: نقشه راه نجات گمرک بازرگان و تسهیل تبادلات با ترکیه
پایانه مرزی بازرگان بهعنوان شاهراه اصلی ترانزیت و تبادلات بازرگانی ایران با ترکیه و قاره اروپا، سالها با معضلاتی همچون صفهای طویل کامیونها، قطعی زیرساختهای الکترونیکی و فرسودگی امکانات کنترلی روبهرو بوده است. هیئت وزیران در تصمیمی راهبردی و به استناد اصل 138 قانون اساسی، تصویبنامه شماره 64651/ت66030هـ را با هدف حذف ایستاییهای مرزی، توسعه لجستیک پسکرانه و ارتقای دیپلماسی حملونقل ابلاغ کرد.
کارشناسان و تحلیلگران مجموعه ایران ایمپکس با بررسی جامع ابعاد حقوقی و فنی این مصوبه 15 مادهای، تاثیرات کلیدی آن را بر زنجیره تأمین، تشریفات ترخیص، هزینههای دموراژ و بازرگانی خارجی واکاوی نمودهاند.
1. مدیریت واحد مرزی و رفع خلأ فرماندهی مشترک
یکی از موانع دیرین در گمرکات مرزی، ناهماهنگی میان نهادهای متعدد مستقر در پایانه بوده است. طبق ماده (1) این تصویبنامه، استاندار آذربایجان غربی بهعنوان مسئول مستقیم هماهنگی تمامی دستگاههای اجرایی مرز بازرگان منصوب شده است. این یکپارچگی قدرت تصمیمگیری، بستری حیاتی برای اجرای دقیق ماده 12 قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار و تحقق «مدیریت هماهنگ مرزی» خواهد بود.
2. گرهگشایی از چالش دستگاههای کنترلی X-Ray؛ مجوز ورود تجهیزات پیشرفته
ایستایی طولانیمدت ناوگان اغلب به دلیل خرابی یا کمبود ظرفیت اسکنرهای ایکسری رخ میداد. در بند (5) این مصوبه، تصمیم تحولآفرینی اتخاذ شده است:
* جذب سرمایهگذار بخش خصوصی: گمرک جمهوری اسلامی ایران مکلف شده با رعایت تعرفه مندرج در بند (ج) ماده 3 آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، سرمایهگذاری بخش خصوصی در بخش آشکارسازی را عملیاتی کند.
* لغو الزام خرید انحصاری: گمرک مجاز شد بدون الزام به بهرهگیری صرف از تجهیزات ساخت داخل، پیشرفتهترین اسکنرهای آشکارساز پرسرعت کانتینری را مستقر نماید.
* ابزارهای کنترلی مکمل: توسعه و استفاده نظاممند از سگهای موادیاب و ردیاب به موازات تجهیزات پرتونگاری جهت پیشگیری از قاچاق بدون توقف بیهوده محمولهها.
3. تضمین تداوم ترخیص؛ پایان توقف کالا با قطعی سامانه گمرکی
یکی از کابوسهای شرکتهای ترانزیتی و ترخیصکاران، معطلیهای مکرر ناشی از قطع ارتباط سرورها و سامانههای مرزی است. بر اساس ماده (6) مصوبه، گمرک ایران موظف شده ظرف 15 روز دستورالعمل ارائه خدمات و ادامه فعالیت تشریفات مرزی را در زمانهای قطعی بیش از یک ساعت سامانهها بهصورت اضطراری و آفلاین تدوین کند تا هیچ محمولهای معطل اختلالات شبکه نماند.
علاوه بر این، وزارت ارتباطات و سازمان راهداری موظف به تأمین برق اضطراری دکلهای BTS، فیبر نوری و سرورهای مرزی ظرف دو ماه شدهاند.
4. شبانهروزی شدن واقعی خدمات و اتصال باسکول به راهداری
- خدمات 24 ساعته دستگاهها: مطابق ماده (11)، تمام ارگانهای دخیل در مرز (استاندارد، قرنطینه، گذرنامه و…) موظفند همگام با گمرک در 24 ساعت شبانهروز فعالیت کنند و سازمان اداری و استخدامی سهمیه جذب پرسنل جدید را تخصیص خواهد داد.
- یکپارچهسازی سامانهها: گمرک و سازمان راهداری ظرف یک ماه موظف به اتصال مستقیم و برخط سامانه باسکولها به سامانه جامع راهداری هستند که این امر زمان توزین و خطای انسانی را به حداقل میرساند.
5. توسعه زیرساختهای بزرگراهی و لجستیک پسکرانه
کندی حرکت ناوگان به دلیل راههای نامناسب ورودی به زودی برطرف خواهد شد:
* تکمیل بزرگراه ایواوغلی تا ماکو: تخصیص مجموعاً 35 هزار میلیارد ریال (3،500 میلیارد تومان) از محل بودجه عمومی و منطقه آزاد تجاری-صنعتی ماکو و استانداری برای بهرهبرداری قطعی از این پروژه ظرف مدت یک سال.
* ایجاد تیرپارکها و مراکز لجستیک پسکرانه: جانمایی زمین در پسکرانه برای خروج خدمات زائد مانند بیمه، بانک و پست از محدوده پایانه گمرکی، تفکیک تردد مرزنشینان از بار ترانزیتی و تأمین ایمنی کامل کریدور ناوگان.
6. هدفگذاری ترانزیت 1000 کامیون در روز با ترکیه
در بخش پایانی این سند جامع، وزارت امور خارجه با همکاری اتاق بازرگانی، سازمان راهداری و گمرک مأموریت یافته است تا در چارچوب کارگروهی مشترک، مذاکرات فشرده با طرف ترکیه را برای بالا بردن پذیرش کامیونها تا مرز 1000 دستگاه در روز نهایی کند.
جمعبندی و چشمانداز برای فعالان اقتصادی
اجرای دقیق این مصوبه میتواند زمان معطلی کامیونها در گمرک بازرگان را از چند روز به چند ساعت کاهش دهد، خواب سرمایه را از بین برده و جایگاه ترانزیتی ایران در کریدورهای شرق-غرب را تثبیت کند. برای دریافت آخرین تحلیلهای تخصصی، مشاوره ترانزیت و پیگیری قوانین گمرکی میتوانید از خدمات و بانک اطلاعاتی مرجع در ایران ایمپکس بهرهمند شوید.