🚛 الزام گمرک به درج مهر اصلاحیه در دفترچه تیر؛ پایان چالش تصفیه کارنه تیرهای مخدوش

در فرآیند حمل و نقل بین‌المللی و ترانزیت کالا، اسناد گمرکی نقش حیاتی در تسریع تشریفات مرزی ایفا می‌کنند. یکی از مهم‌ترین این اسناد، دفترچه تیر (کارنه تیر) است که بر اساس کنوانسیون بین‌المللی TIR صادر می‌شود. به تازگی، گمرک جمهوری اسلامی ایران با صدور بخشنامه‌ای به شماره 1405/1071722 در تاریخ 1405/07/26، دستورالعمل سخت‌گیرانه‌تری را در خصوص نحوه اعمال اصلاحات و خط‌خوردگی‌ها در کارنه تیر ابلاغ کرده است تا از بروز مشکلات حقوقی و عملیاتی برای شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی جلوگیری نماید.

تیم کارشناسی ایران ایمپکس در این مقاله به بررسی دقیق ابعاد این بخشنامه، دلایل صدور آن و الزامات قانونی پیش روی شرکت‌های حمل و نقل، رانندگان ترانزیت و کارگزاران گمرکی می‌پردازد.

📋 چالش اصلی چه بود؟ شکایت اتاق بازرگانی از کارنه تیرهای مخدوش

بر اساس نامه شماره 29/4304 ص مورخ 1405/03/27 که از سوی مدیر حمل و نقل بین‌المللی، کارنه تیر و آ.ت.آ اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به دفتر ترانزیت گمرک ارسال شد، مشخص گردید که در بسیاری از موارد، هنگام بروز مغایرت در اسناد یا مشخصات کالا در گمرکات مبدأ، تغییرات به صورت دستی روی برگه‌های کارنه تیر اعمال می‌شود، اما گمرکات مبدأ از درج «مهر اصلاحیه» بر روی این تغییرات خودداری می‌کنند.

این ترک فعل یا فراموشی در ممهور کردن اصلاحات، پیامدهای منفی زیر را به دنبال داشته است:
* اختلال در گمرکات مقصد: مأموران گمرک مقصد در هنگام بازرسی، کنترل صحت اسناد و تطبیق اطلاعات محموله با دفترچه خط‌خورده و فاقد مهر تایید، دچار تردید شده و فرآیند ترخیص یا ترانزیت را متوقف می‌کنند.
* مشکل در تصفیه نهایی لاشه کارنه تیر: اتاق بازرگانی به عنوان موسسه ضامن در ایران، در زمان دریافت لاشه کارنه تیرهای مخدوش و قلم‌خورده، برای تصفیه نهایی آن‌ها با چالش‌های جدی روبرو می‌شود.
* توقف فعالیت شرکت‌های حمل و نقل: عدم تصفیه به موقع کارنه تیرها مستقیماً به ایجاد وقفه در صدور دفترچه‌های جدید و اختلال در فعالیت روزمره شرکت‌های حمل و نقل بین‌المللی منجر می‌گردد.

⚖️ قواعد قانونی اصلاح در کارنه تیر (بند 8 بخش B کنوانسیون TIR)

مدیر کل دفتر نظارت بر ترانزیت گمرک ایران در این بخشنامه صراحتاً به بند 8 بخش B قواعد استفاده از کارنه تیر (مندرج در جلد دفترچه) استناد کرده است. بر اساس این قاعده بین‌المللی، رعایت چهار اصل زیر در زمان اصلاح اطلاعات کارنه تیر الزامی است:

1. ممنوعیت پاک‌شدگی و روی‌خط‌نویسی: هیچ‌گونه لاک‌گرفتگی، پاک کردن یا نوشتن مجدد روی کلمات قبلی (روی‌خط‌نویسی) نباید در هیچ بخشی از کارنه تیر صورت گیرد.
2. نحوه صحیح تصحیح: هرگونه اصلاح باید صرفاً از طریق خط زدن مشخصات نادرست (به گونه‌ای که متن قبلی همچنان قابل خواندن باشد) و نوشتن مشخصات صحیح در کنار یا بالای آن انجام شود.
3. امضای اصلاح‌کننده: هر تغییری که در دفترچه ایجاد می‌شود باید توسط شخص مربوطه (دارنده کارنه یا نماینده قانونی وی) امضا شود.
4. تایید و مهر گمرک و ثبت در TIR EPD: مراجع گمرکی موظف‌اند اصلاحات انجام شده را با درج مهر رسمی (مهر اصلاحیه) تایید نموده و هم‌زمان، اطلاعات اصلاح‌شده را در سامانه الکترونیکی TIR EPD نیز به‌روزرسانی و تایید نمایند.

💡 توصیه‌های اجرایی برای شرکت‌های حمل و نقل و ترخیص‌کاران

با توجه به ابلاغ این دستورالعمل به کلیه گمرکات مجاز به تشریفات کارنه تیر، مشاوران ایران ایمپکس به تمامی فعالان حوزه ترانزیت، شرکت‌های کریر و رانندگان محترم توصیه می‌کنند:

• کنترل دقیق پیش از خروج از گمرک مبدأ: در صورتی که به دلیل تغییر در وزن، تعداد بسته‌ها، شماره پلمب یا سایر مشخصات اسنادی، ناچار به اصلاح مندرجات دفترچه تیر شدید، اکیداً از خروج کامیون پیش از درج مهر اصلاحیه توسط مأمور گمرک بر روی بخش خط‌خورده خودداری نمایید.
• تطبیق فیزیکی و سیستمی: اطمینان حاصل کنید که تغییرات اعمال شده روی کاغذ، عیناً در سامانه پیش‌اظهاری الکترونیکی (TIR EPD) نیز اصلاح و توسط گمرک تایید شده باشد تا در مرزهای خروجی و گمرکات مقصد با مغایرت سیستمی مواجه نشوید.
• آموزش به رانندگان: به رانندگان ترانزیت تاکید شود که تحت هیچ شرایطی راساً اقدام به قلم‌خوردگی، لاک‌گرفتگی یا دستکاری اعداد در دفترچه تیر نکنند، چرا که این امر می‌تواند شائبه جعل اسناد یا قاچاق کالا را در گمرکات ایجاد کرده و جریمه‌های سنگینی را به همراه داشته باشد.

برای دسترسی به آخرین بخشنامه‌های گمرکی، قوانین ترانزیت و دریافت مشاوره‌های تخصصی در زمینه تشریفات بازرگانی و حمل و نقل بین‌المللی، همواره می‌توانید از خدمات جامع سامانه ایران ایمپکس بهره‌مند شوید.