این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📥 راهنمای جامع ترخیص کالا با کارت بازرگانی ابطال، منقضی یا تعلیق شده + تحلیل حقوقی بخشنامه جدید
یکی از چالشهای بزرگ و نفسگیر بازرگانان و واردکنندگان در فرآیند تجارت بینالملل، گره خوردن تشریفات گمرکی به دلیل تعلیق، انقضا یا ابطال کارت بازرگانی در میانه راه ترخیص است. گمرک جمهوری اسلامی ایران با ابلاغ بخشنامه جدید به شماره 1403/1010909، دستورالعمل راهگشایی را برای گمرکات اجرایی سراسر کشور صادر کرده است تا کالاهای رسوب شده در انبارها که دچار این مشکل حقوقی شدهاند، تحت شرایطی مشخص ترخیص شوند.
در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، قصد داریم به کالبدشکافی دقیق این بخشنامه، شرایط احراز تسهیلات، بررسی کدهای سیستمی نظیر کد ساتا و قوانین مرتبط با مناطق آزاد بپردازیم تا نقشه راه روشنی برای ترخیص کالاهای شما فراهم آوریم.
🔍 متن و ابعاد فنی بخشنامه جدید گمرک ایران
این بخشنامه که به امضای علیرضا صدریخواه (مدیرکل دفترواردات گمرک ایران) رسیده، پیرو بخشنامههای قبلی (بهویژه بخشنامه شماره 1402/511848 مورخ 1402/04/20) تدوین شده است. هدف اصلی این مصوبه، فعالسازی دسترسیهای خاص در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) برای کارشناسان و رؤسای گمرکات اجرایی است تا بتوانند قفل سیستمی پروندههای دارای کارت بازرگانی نامعتبر را باز کنند.
اگر شما نیز در مسیر واردات خود با مشکل منقضی یا معلق شدن کارت بازرگانی روبرو شدهاید، تیم تخصصی ایران ایمپکس با تسلط بر ابزارهای سامانه EPL، آماده مشاوره و اجرای تشریفات قانونی ترخیص کالای شماست.
🛠 شرایط دوگانه ترخیص کالا با کارت بازرگانی نامعتبر (بند الف)
بر اساس مفاد بند «الف» بخشنامه و نامه شماره 1248958 دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت، برای اینکه کالایی بتواند از این تسهیلات بهرهمند شود، ثبت سفارش آن باید دقیقاً در زمان اعتبار کارت بازرگانی صادر شده و پرونده بانکی آن دارای کد ساتا باشد. در صورت احراز این دو پیششرط، کالا باید یکی از دو شرط زیر را نیز دارا باشد:
1. صدور بارنامه در زمان اعتبار ثبت سفارش
بارنامه (Bill of Lading) به عنوان سند اصلی مالکیت و حمل کالا، باید پیش از اتمام مهلت اعتبار ثبت سفارش صادر شده باشد. این امر نشان میدهد که بازرگان عملیات خرید و حمل را در زمان قانونی بودن فعالیت خود انجام داده است.
2. ورود کالا به گمرک و صدور قبض انبار معتبر
اگر بارنامه خارج از مهلت ثبت سفارش صادر شده باشد، اما کالا در زمان اعتبار ثبت سفارش به محدوده گمرکات کشور رسیده و قبض انبار معتبر از اماکن گمرکی برای آن صادر شده باشد، باز هم ترخیص کالا بلامانع خواهد بود.
💡 تفکیک مفاهیم حقوقی و بانکی بخشنامه
برای درک بهتر این بخشنامه، بررسی اصطلاحات کلیدی زیر که در متن مصوبه آمده است، ضروری است:
کد ساتا چیست و چرا حیاتی است؟
کد ساتا، همان شناسه رهگیری بانک مرکزی است که پس از تخصیص ارز و تأیید منشأ ارز توسط بانک عامل صادر میشود. وجود کد ساتا در این بخشنامه به این معناست که فرآیند ترخیص بانکی پیش از ابطال یا انقضای کارت بازرگانی آغاز شده و دولت ارز تخصیص یافته به این کالا را به رسمیت شناخته است. برای رفع تعهدات ارزی و دریافت کدهای مربوطه، کارشناسان ایران ایمپکس همراه شما هستند.
وضعیت کارتهای بازرگانی: ابطال، منقضی یا تعلیق؟
-
تعلیق کارت: معمولاً به دلیل عدم رفع تعهد ارزی، بدهی مالیاتی یا بازرسیهای دورهای رخ میدهد و موقتی است.
-
انقضای کارت: پایان یافتن مهلت اعتبار یکساله یا چندساله کارت بازرگانی است.
-
ابطال کارت: سختگیرانهترین حالت است که به دلیل تخلفات گمرکی، قاچاق یا سوءاستفاده از کارت بازرگانی (کارتهای اجارهای) رخ میدهد. این بخشنامه حتی برای کارتهای ابطالی نیز در صورت رعایت شروط زمانی، راه فرار قانونی باز کرده است.
🏝 بررسی وضعیت کالاهای تخلیه شده در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی (بند ب)
بند «ب» این بخشنامه با ارجاع به نامه شماره 2636471 دفتر مقررات صادرات و واردات وزارت صمت، تکلیف کالاهای تجاری که در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی تخلیه شدهاند را مشخص کرده است. این بند، ترخیص این دست کالاها را مشروط به رعایت تبصره (5) ماده (11) آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات دانسته است.
تحلیل حقوقی تبصره 5 ماده 11 آییننامه اجرایی
این تبصره قانونی به موضوع «ممنوعیتهای جدید یا تغییر در سود بازرگانی» و صیانت از حقوق مکتسبه بازرگانان اشاره دارد. طبق این قانون، اگر کالایی قبل از تغییر مقررات یا ممنوعیتها، در ثبت سفارش، حمل یا اماکن گمرکی (شامل مناطق آزاد و ویژه) قرار گرفته باشد، مشمول مقررات جدید و سختگیرانه نخواهد شد.
بنابراین، کالاهای تخلیه شده در مناطق آزاد با کارت تعلیق شده یا منقضی، در صورت انطباق با این تبصره و با هماهنگی تیمهای ترخیص کارآمد همچون ایران ایمپکس، میتوانند مجوز ورود به سرزمین اصلی را دریافت کنند.
🤝 جدول مقامات مسئول و پیگیر در اجرای بخشنامه
جهت شفافیت در پیگیریهای اداری، مقامات ارشد گمرکی که این مصوبه را تأیید و ابلاغ کردهاند در جدول زیر معرفی شدهاند:
| سمت در معاونت امور گمرکی | نام و نام خانوادگی | نقش اجرایی در پروندهها |
| :— | :— | :— |
| معاونت امور گمرکی ایران | فرود عسگری | ناظر عالی بر اجرای تسهیلات و رفع اختلافات گمرکی |
| مدیرکل دفتر واردات | علیرضا صدریخواه | صادرکننده و ابلاغکننده رسمی بخشنامه به گمرکات |
| معاون مدیرکل دفتر واردات | احمدرضا کمانترکی | مسئول هماهنگی و بازبینی دسترسیهای سیستمی سامانه |
| کارشناس ارشد دفتر واردات | مرتضی مالکی | کارشناس مسئول بررسی پروندههای خاص و استعلامات |
🎯 نتیجهگیری و راهکار اجرایی برای بازرگانان
بخشنامه شماره 1403/1010909 یک سوپاپ اطمینان برای بازرگانانی است که به دلایل ناخواسته دچار تعلیق یا انقضای کارت بازرگانی شدهاند و سرمایهشان در گمرکات کشور بلوکه شده است. کلید موفقیت در استفاده از این تسهیلات، اثبات تقدم زمان صدور بارنامه یا قبض انبار نسبت به تاریخ انقضا/تعلیق کارت و ثبت سفارش است.
از آنجا که پیگیری این پروندهها نیازمند رایزنی در دفتر واردات گمرک ایران و اعمال دسترسیهای خاص در سامانه EPL است، توصیه میشود فرآیند تشریفات خود را به یک شرکت کارگزاری رسمی و باسابقه بسپارید. مجموعه ایران ایمپکس با سالها تجربه در حوزه ترخیص کالا، حل اختلافات گمرکی و مدیریت پروندههای پیچیده ارزی، آماده است تا کالاهای شما را در سریعترین زمان ممکن و با کمترین هزینه از گمرکات کشور ترخیص نماید. با ایران ایمپکس، جریان تجارت شما هیچگاه متوقف نخواهد شد.