این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📊 راهنمای جامع عوارض صادراتی مواد خام و نیمهخام در سال 1403؛ بررسی بخشنامه جدید گمرک و مصوبه هیئت وزیران
با ابلاغ رسمی بخشنامه شماره 12/1403/82069 از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران، تکلیف صادرکنندگان مواد معدنی، شیمیایی، پتروشیمی و فلزی در سال 1403 بهطور قطعی مشخص شد. این بخشنامه که در تاریخ 1403/01/27 صادر شده، مفاد تصویبنامه شماره 7670 / ات 62464 هـ مورخ 1403/01/05 هیئت وزیران را به گمرکات اجرایی ابلاغ کرده است تا سیاست تنظیمی دولت بر روی صادرات مواد خام و نیمهخام، موضوع بند «ژ» تبصره (6) قانون بودجه سال 1403 کل کشور، رسماً عملیاتی شود.
سیاستگذاری بر روی عوارض صادراتی با هدف جلوگیری از خامفروشی، هدایت مواد اولیه به زنجیرههای ارزش داخلی و تامین نیاز صنایع پاییندستی تدوین شده است. در این مقاله تخصصی که توسط دپارتمان تحقیق و توسعه ایران ایمپکس آماده شده است، به تحلیل همهجانبه حقوقی، تعرفهای و اقتصادی این بخشنامه بزرگ میپردازیم.
🔍 ریشه قانونی بخشنامه: بند «ژ» تبصره (6) قانون بودجه 1403 چیست؟
قانونگذار در بند «ژ» تبصره (6) قانون بودجه سال 1403، دولت را مکلف کرده است تا برای صادرات موادی که به صورت خام یا نیمهخام از کشور خارج میشوند، عوارض صادراتی وضع کند. هدف از این بند، جریمه مالی صادرکنندگانی است که بدون ایجاد ارزش افزوده، منابع تجدیدناپذیر یا مواد اولیه حیاتی کشور را صادر میکنند.
بر بر مبنای این تکلیف قانونی، وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) فهرستی از کالاهای مشمول را به همراه نرخ پیشنهادی عوارض به هیئت وزیران ارائه کرد. هیئت وزیران نیز در جلسه مورخ 1403/01/05 این پیشنهاد را تصویب و جهت اجرا به وزارت امور اقتصادی و دارایی و نهایتاً به گمرک ابلاغ نمود. کارشناسان امور گمرکی در مجموعه ایران ایمپکس تاکید دارند که شناخت دقیق این مواد قانونی برای پیشگیری از اختلافات گمرکی در زمان اظهار کالا در سامانه EPL حیاتی است.
📈 تحلیل تعرفهای کالاها و عوارض مصوب (بررسی فصول گمرکی)
فهرست پیوست این بخشنامه شامل 238 ردیف تعرفهای است که طیف وسیعی از محصولات زنجیره معدن، فلزات، نفت، پتروشیمی و شیمیایی را در بر میگیرد. در ادامه، کلیدیترین فصول این جدول را تحلیل میکنیم:
⛏️ 1. محصولات معدنی و سنگهای ساختمانی (فصل 25 کتاب تعرفه)
فصل 25 کتاب مقررات صادرات و واردات شامل نمک، گوگرد، خاک و سنگ، گچ، آهک و سیمان است. بر اساس بخشنامه جدید:
-
نمک معمولی (کد تعرفه 25010010): مشمول 5.0 درصد عوارض صادراتی شده است. در حالی که کلرور سدیم گرید دارویی (تعرفه 25010040) تنها 0.5 درصد عوارض دارد که نشاندهنده حمایت از فرآوری کالا است.
-
کائولن و خاکهای رس کائولینی (کد تعرفه 250700): مشمول 5.0 درصد عوارض قطعی است.
-
سنگهای لوکس ساختمانی نظیر مرمر و تراورتن (کد تعرفه 251511): مشمول عوارض پرداختی به میزان 0.5 درصد هستند.
-
کلینکر سیمان (کد تعرفه 25231000): به عنوان یک محصول نیمهخام با حجم صادرات بالا، مشمول عوارض 5 درصدی شده است. سیمان سفید (25232100) نیز عوارض 0.5 درصدی دارد.
اگر در حوزه صادرات محصولات معدنی فعال هستید و نیازمند ارزیابی دقیق کدهای تعرفه 8 رقمی هستید، مشاوران ایران ایمپکس آماده ارائه خدمات کارشناسی هستند.
🏭 2. سنگهای فلزی، سرباره و خاکستر (فصل 26 کتاب تعرفه)
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای این بخشنامه برای فعالان حوزه معدن، نرخهای بالای عوارض در فصل 26 است:
-
سنگ آهن مگنتیت دانه بندی شده (کدهای 26011130 و 26011140): با خلوص بالا یا پایین، مشمول عوارض سنگین 20.0 درصدی شده است. دولت با این تصمیم عملاً صادرات سنگ آهن مگنتیت فرآورینشده را قفل کرده تا خوراک صنایع فولادسازی داخلی تضمین شود.
-
کنسانتره آهن (کد تعرفه 26011150): با نرخ عوارض 5 درصدی ترخیص میشود.
-
سنگ مس و کنسانترههای آن (کد تعرفه 260300): مشمول 5.0 درصد عوارض است.
-
سنگ آلومینیوم و کنسانتره آن (کد تعرفه 26060000): دارای عوارض بالا و 20.0 درصدی است.
⛽ 3. سوختهای معدنی، روغنهای روانکننده و محصولات تقطیر (فصل 27)
-
زغال سنگها و ککها (تعرفههای 2701 و 2704): عمدتاً مشمول عوارض 2.0 تا 5.0 درصدی هستند.
-
روغن پایه معدنی تصفیه اول (کد تعرفه 27101940): مشمول 5.0 درصد عوارض صادراتی است.
-
اسلاک واکس (Slack Wax) (کد تعرفه 27129020): که پسماند سنگین فرآیند پالایش روغن موتور است و به عنوان ماده نیمهخام در صنایع شمعسازی و پارافین کاربرد دارد، مشمول عوارض 10.0 درصدی شده است.
🧪 4. محصولات شیمیایی و مواد پلیمری (فصول 28، 29 و 39)
محصولات پتروشیمی پتروشیمی بالادستی در این جدول با نرخهای تنظیمی مواجه شدهاند:
-
متانول (کد تعرفه 29051100): مشمول 0.5 درصد عوارض صادراتی است.
-
دیاوپی یا اکتیل فتالات (DOP) (کد تعرفه 29052500): به عنوان یک نرمکننده پرکاربرد در صنایع پلاستیک، مشمول عوارض 10.0 درصدی است.
-
پلی اتیلنها (کدهای ذیل 3901): انواع پلی اتیلن گرید لوله، فیلم، تزریقی و بادی با وزنهای مخصوص متفاوت، مشمول 0.5 درصد عوارض صادراتی هستند.
-
پلی پروپیلنها (کدهای ذیل 3902): گرید لوله، فیلم و نساجی به دلیل نیاز مبرم صنایع داخلی مشمول عوارض بالای 10.0 درصدی شدهاند.
تیم ترخیص کالا و بازرگانی ایران ایمپکس میتواند با تحلیل ساختار پتروشیمیایی محمولههای شما، دقیقترین مسیر گمرکی را پیش پای شما بگذارد.
🚫 وضعیت ویژه ضایعات و قراضه فلزات: عوارض فوقسنگین 80.5 درصدی!
یکی از نکات بسیار برجسته و استراتژیک در این مصوبه، نحوه برخورد با قراضه و ضایعات فلزی است. نگاهی به تعرفههای زیر بیندازید:
-
قراضه و ضایعات چدن (72041000)
-
ضایعات فولاد زنگنزن (72042100)
-
قراضه و ضایعات مس (7404)
-
قراضه و ضایعات آلومینیوم (7602)
-
قراضه و ضایعات روی (7902)
تمام این اقلام مشمول عوارض صادراتی اعجابآور 80.5 درصدی شدهاند! معنی حقوقی و گمرکی این عدد چیست؟ دولت با وضع عوارض 80.5 درصدی عملاً صادرات هرگونه ضایعات فلزی را از کشور ممنوع صریح مالیاتی کرده است. از آنجا که صنایع فولادی، مس و آلومینیوم کشور نیاز شدیدی به بازیافت قراضه جهت ذوب مجدد در کورهها دارند، خروج این کالاها آسیب شدیدی به تولید ملی میزند؛ لذا وضع این نرخ عملاً انگیزه صادرات را به صفر میرساند.
🛠️ راهکار صادرکنندگان در مواجهه با قوانین جدید عوارض گمرکی
تغییرات پیاپی در عوارض صادراتی مواد خام و نیمهخام میتواند حاشیه سود قراردادهای بینالمللی بازرگانان را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. عدم اطلاع از آخرین کدهای تعرفه اصلاحی یا اشتباه در اظهار کالا، منجر به توقیف کالا در گمرک خروجی، جریمههای سنگین تحت عنوان تخلفات گمرکی و حتی اتهام قاچاق کالا (در صورت اظهار اشتباه کالا جهت فرار از عوارض) خواهد شد.
برای عبور ایمن از این چالشها، شرکت بازرگانی و ترخیص کالا ایران ایمپکس راهکارهای زیر را به شما پیشنهاد میدهد:
-
آنالیز آزمایشگاهی پیش از اظهار: پیش از ارسال کالا به گمرک، ترکیب دقیق محموله خود را آزمایش کنید تا مشخص شود کالا دقیقاً در کدام کد تعرفه 8 رقمی قرار میگیرد؛ برای مثال، تفاوت بین هماتیت دانه بندی (عوارض 2٪) با مگنتیت دانه بندی (عوارض 20٪) بسیار فاحش است.
-
محاسبه دقیق بهای تمامشده: پیش از انعقاد قرارداد فروش بینالمللی، نرخ قطعی عوارض 1403 را در محاسبات سودآوری خود بگنجانید.
-
استفاده از کارگزاران گمرکی مجرب: تشریفات خروج مواد معدنی و شیمیایی به دلیل نیاز به اخذ مجوزهای متعدد از وزارت صمت، فرآیندی پیچیده است. سپردن کار به حقالعملکاران رسمی ایران ایمپکس، ریسکهای شما را به حداقل میرساند.
برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه ترخیص کالا، امور گمرکی و آخرین مقررات صادراتی، همین امروز با کارشناسان ما در ایران ایمپکس تماس بگیرید.