این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🛑 ممنوعیت صادرات فرآوردههای نفتی با فلکسی تانک؛ تحلیل حقوقی و الزامات جدید گمرکی
بخشنامههای حوزه انرژی و فرآوردههای مشتق از نفت به دلیل حساسیتهای اقتصادی و نظارتی بالا، همواره بازرگانان و شرکتهای ترخیص کالا را چالشهای جدیدی مواجه میکنند. در همین راستا، گمرک جمهوری اسلامی ایران بخشنامه مهمی به شماره 84/1402/853451 صادر کرده است که بر اساس آن، حمل و صادرات فرآوردههای نفتی با استفاده از فلکسی تانک (Flexitank) به طور کامل ممنوع اعلام شده است.
این تصمیم که از تاریخ 18 شهریور 1402 لازمالاجرا گردیده، تأثیر شگرفی بر زنجیره تأمین، هزینههای لجستیک و نحوه اظهار فرآوردههای مایع نفتی در سامانه EPL گذاشته است. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله جامع به بررسی ابعاد حقوقی، فنی و کدهای تعرفه تحت تأثیر این بخشنامه میپردازد.
🔍 چرا حمل فرآوردههای نفتی با فلکسی تانک ممنوع شد؟
فلکسی تانکها کیسههای بزرگ و انعطافپذیری هستند که درون کانتینرهای استاندارد 20 فوت قرار میگیرند و برای حمل مایعات غیرخطرناک استفاده میشوند. با این حال، در حوزه فرآوردههای نفتی، استفاده از این ابزار با چالشهای نظارتی عدیدهای همراه بوده است:
-
عدم امکان نمونهبرداری دقیق و استاندارد: بر اساس ابلاغیه ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، ساختار فلکسی تانکها مانع از انجام نمونهبرداری عادلانه، اصولی و دقیق توسط کارشناسان سازمان ملی استاندارد میشد.
-
ریسک بالای قاچاق سوخت و هیدروکربنها: به دلیل لایهبندی و عدم دسترسی کامل به تمامی زوایای مخزن، پتانسیل بالایی برای پنهانسازی فرآوردههای نفتی یارانهای یا سوختهای قاچاق در پوشش روغنها یا هیدروکربنهای صادراتی وجود داشت.
از این رو، گمرک ج.ا.ا به همراه سازمان ملی استاندارد ملزم شدهاند تا از پذیرش این محمولهها ممانعت به عمل آورند. اگر در زمینه شیوههای جایگزین حمل مایعات نفتی نیاز به مشاوره دارید، متخصصان ایران ایمپکس آماده راهنمایی شما هستند.
📦 کالاهای مشمول بخشنامه و بررسی کدهای تعرفه (HS Codes)
این بخشنامه تمامی فرآوردهها و مشتقات نفتی را که تشریفات صادرات آنها مشمول ضوابط مقرر در دستورالعمل اصلاح و بهبود فرآیندهای گمرکی فرآوردهها و مشتقات نفتی (ابلاغی طی بخشنامه شماره 194/1401/951383) میشود، در بر میگیرد. به طور ویژه، گروههای کالایی زیر تحت تأثیر این قانون قرار دارند:
1. هیدروکربنها (Hydrocarbons)
هیدروکربنهای سنگین و سبک صادراتی که معمولاً در ردیفهای تعرفه فصل 27 کتاب مقررات صادرات و واردات قرار میگیرند، بیشترین حجم صادرات ریلی و دریایی را شامل میشوند. کدهای تعرفه زیر مستقیماً تحت تأثیر این زنجیره نظارتی هستند:
-
کد تعرفه 2710: شامل روغنهای نفتی و روغنهای حاصل از مواد معدنی قیری.
-
کد تعرفه 271019: سایر روغنهای نفتی و فرآوردههایی که در جای دیگر مذکور نباشد.
2. روغنهای روانکننده (Lubricating Oils)
انواع روغن موتور، روغن دنده و روغنهای صنعتی که به عنوان روانکننده استفاده میشوند، پیش از این به وفور با فلکسی تانک صادر میشدند.
- کد تعرفه 27101910: روغنهای روانکننده (Lubricating Oils) پایه معدنی که از این پس اظهار آنها در فلکسی تانک توسط گمرکات اجرایی رد خواهد شد.
کارشناسان ایران ایمپکس به عنوان متخصصان تعیین تعرفه و ترخیص کالا، تأکید میکنند که هرگونه نقض این مقررات و اصرار بر بارگیری در فلکسی تانک، میتواند منجر به توقیف کالا تحت عنوان ظن به قاچاق کالا و ارز شود.
🏛️ مفاد حقوقی و تحلیل مصوبات ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز
بررسی نامههای منضم به بخشنامه (شمارههای 02/201431/ص و 02/201641/ص) نشاندهنده یک عزم جدی بیندستگاهی است. در جدول پیوست این مصوبه، وظایف دقیقی برای نهادهای متولی تعیین شده است:
بند 1 و 2: تکالیف گمرک و سازمان استاندارد
گمرک موظف است از پذیرش اظهارنامههای صادراتی فرآوردههای نفتی در انواع فلکسی تانک ممانعت کرده و سازمان استاندارد نیز نباید اقدام به نمونهبرداری کند. عدم نمونهبرداری به معنای صادر نشدن گواهی ماهیت کالا و در نتیجه، توقف کامل تشریفات گمرکی است.
بند 4: استثنای انبارهای اختصاصی و مناطق آزاد
یک نکته کلیدی و بخششنامهای برای بازرگانان در بند 4 جدول آمده است؛ امکان پذیرش اظهار محمولههای صادراتی موجود در انبارهای اختصاصی مستقر در قلمرو گمرکی یا انبارهای موجود در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی تحت نظارت گمرک که قبل از تاریخ ممنوعیت بارگیری شده بودند، مشروط به احراز شرایط فراهم شده است. برای بررسی امکان استفاده از این تسهیلات، میتوانید با تیم حقوقی ایران ایمپکس تماس بگیرید.
💡 راهکارهای جایگزین برای بازرگانان و صادرکنندگان
با توجه به ممنوعیت قطعی فلکسی تانک از تاریخ 18 شهریور 1402، صادرکنندگان مایعات نفتی و شیمیایی باید سریعاً بستهبندی و شیوه حمل خود را تغییر دهند تا زنجیره فروش آنها آسیب نبیند. گزینههای استاندارد جایگزین شامل موارد زیر است:
-
ایزو تانک (ISO Tank): مخازن استانداردی که ساختاری صلب و کاملاً ایمن دارند و فرآیند نمونهبرداری استاندارد از دریچههای بالایی و پایینی آنها به راحتی امکانپذیر است.
-
بشکههای فلزی استاندارد (Drums): حمل سنتی اما امن که فرآیند ارزیابی گمرکی و نمونهبرداری آزمایشگاهی بالایی دارد.
-
تانکرهای حمل مایعات: هماهنگی با سازمان بنادر و دریانوردی جهت حمل مستقیم با تانکر تا بنادر اصلی نظیر گمرک شهید رجایی و بندر امام خمینی (وفق بند 5 مصوبات).
🤝 خدمات ایران ایمپکس در حوزه صادرات فرآوردههای نفتی
تشریفات صادرات مشتقات نفتی به دلیل لزوم تعیین ماهیت و حسن اجرای دستورالعملهای ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، پیچیدگیهای فرآوانی دارد. کوچکترین اشتباه در اظهار یا بستهبندی کالا، خسارتهای مالی سنگینی به همراه خواهد داشت.
مجموعه ایران ایمپکس با سالها تجربه در امر ترخیص کالا و تسلط کامل بر قوانین گمرکی، در کنار شماست تا:
-
کدهای تعرفه (HS Codes) فرآوردههای شما را به دقت تحلیل کند.
-
بهترین و مراجعترین شیوههای حمل جایگزین فلکسی تانک را پیشنهاد دهد.
-
تشریفات گمرکی صادرات شما را در سریعترین زمان ممکن و بر اساس آخرین بخشنامهها به سرانجام برساند.
برای دریافت مشاوره تخصصی در خصوص این بخشنامه و سایر مقررات صادراتی، همین امروز با کارشناسان ایران ایمپکس ارتباط برقرار کنید.