📋 راهنمای جامع بخشنامه جدید معافیت مالیات علی‌الحساب واردات قطعی کالا + لیست کالاهای اساسی معاف

یکی از چالش‌های همیشگی بازرگانان و شرکت‌های تجاری در فرآیند ترخیص کالا، محاسبه و پرداخت مالیات علی‌الحساب واردات قطعی کالا است. اخیراً با ابلاغ بخشنامه شماره 1404/436175 گمرک جمهوری اسلامی ایران، ابهامات بزرگی که در خصوص نحوه اعمال معافیت‌ها و مرجع تشخیص آن‌ها میان سامانه رسام و گمرکات اجرایی وجود داشت، برطرف شده است.

در این مقاله تخصصی از ایران ایمپکس، قصد داریم به تحلیل حقوقی و اجرایی این بخشنامه، بررسی مفاد ماده 163 قانون مالیات‌های مستقیم، ماده 119 قانون امور گمرکی و تفکیک وظایف سازمان امور مالیاتی و گمرک بپردازیم. اگر شما هم به عنوان یک واردکننده می‌خواهید بدانید کدام کالاها و چه اشخاصی از پرداخت این مالیات 4 درصدی معاف هستند، با ایران ایمپکس همراه باشید.

🔍 تحلیل بخشنامه جدید؛ تفکیک وظایف گمرک و سامانه رسام

مبنای اصلی این بخشنامه، پاسخ به استعلامات و رفع چالش‌های سیستمی در سامانه رسام (سامانه رفاه و سلامت امور مؤدیان) است. در روند ترخیص کالا، بسیاری از واردکنندگان برای اعمال معافیت‌های خود با خطاهای سیستمی مواجه می‌شدند.

طبق صراحت نامه شماره 233/4959ص سازمان امور مالیاتی:

• نقش سامانه رسام: این سامانه صرفاً وظیفه تشخیص و تایید برخط “مؤدیان خوش‌حساب” (موضوع جزء ج بند 2 بخشنامه سال 1395) را بر عهده دارد.

• نقش گمرک اجرایی: تشخیص و اعمال معافیت برای سایر بندها (مانند واحدهای تولیدی، کارت‌های بازرگانی رتبه الف، کالاهای اساسی و…) اصلاً ارتباطی به سامانه رسام ندارد. گمرکات اجرایی کشور موظفند رأساً مستندات را بررسی کرده و معافیت قانونی را در اظهارنامه اعمال کنند.

اگر در مسیر ترخیص کالا با بروکراسی‌های پیچیده اداری و قفل‌های سامانه‌ای مواجه شده‌اید، مشاوران تخصصی ایران ایمپکس آماده‌اند تا با تسلط بر قوانین روز، فرآیند گمرکی شما را تسریع کنند.

⚖️ بررسی مبانی حقوقی؛ ماده 163 قانون مالیات‌های مستقیم و مالیات 4 درصد

بر اساس نامه وزارت امور اقتصادی و دارایی به شماره 6/29592 که اختیارات آن از ماده 163 قانون مالیات‌های مستقیم (مصوب 1366 و اصلاحیه‌های بعدی) نشات می‌گیرد، میزان مالیات علی‌الحساب واردات قطعی کالا به میزان چهار درصد (4%) مجموع ارزش گمرکی و حقوق ورودی مندرج در اظهارنامه گمرکی تعیین شده است.

ماده 163 قانون مالیات‌های مستقیم چیست؟ این ماده قانونی به سازمان امور مالیاتی اجازه می‌دهد که از برخی فعالیت‌های اقتصادی (از جمله واردات) مالیات را به صورت علی‌الحساب دریافت کند تا در پایان سال مالیاتی، تسویه حساب نهایی انجام شود.

👥 چه اشخاصی از پرداخت مالیات علی‌الحساب 4% واردات معاف هستند؟

بند (2) پیش‌نیاز قانونی این بخشنامه، به طور دقیق اشخاص حقیقی و حقوقی که از پرداخت این علی‌الحساب معاف هستند را مشخص کرده است. این اشخاص عبارتند از:

1. واحدهای تولیدی و ماشین‌آلات خط تولید (بند الف)

واحدهای تولیدی که دارای پروانه بهره‌برداری معتبر هستند، از پرداخت این مالیات معافند. همچنین اگر یک واحد تولیدی دارای جواز تأسیس از وزارتخانه‌های ذی‌ربط (مانند صمت) باشد، ماشین‌آلات خطوط تولیدی آن که وارد گمرک می‌شود، مشمول این معافیت خواهد بود.

2. دارندگان کارت بازرگانی با رتبه طلایی (بند ب)

بازرگانانی که موفق به دریافت کارت بازرگانی رتبه‌بندی شده با رتبه طلایی (رتبه الف) از سوی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی شده باشند، پس از تایید مراتب در هر مورد، معاف از پرداخت خواهند بود.

3. واردکنندگان خوش‌حساب (بند ج)

اشخاصی که از سوی سازمان امور مالیاتی کشور به عنوان مؤدی خوش‌حساب معرفی شده و گواهی مفاصا حساب مالیاتی ارائه کنند. این فرآیند هم‌اکنون به صورت برخط از طریق سامانه رسام انجام می‌شود.

4. بخش دولتی و دستگاه‌های اجرایی (بند د)

وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، شهرداری‌ها و کلیه دستگاه‌های اجرایی که دارای ردیف بودجه مشخص در بودجه عمومی کشور هستند، تکلیفی به پرداخت این مالیات علی‌الحساب ندارند.

5. محموله‌های غیرتجاری، پستی و مسافری (بند ه)

کالاهایی که از طریق پست وارد کشور می‌شوند و کالاهای همراه مسافر، مشروط بر اینکه طبق تشخیص گمرک جنبه تجاری نداشته باشند، معاف هستند.

6. کالاهای موضوع ماده 119 قانون امور گمرکی (بند و)

کلیه کالاهایی که بر اساس ماده 119 قانون امور گمرکی معاف از حقوق ورودی هستند، تبعاً از پرداخت مالیات علی‌الحساب واردات نیز معاف خواهند بود. این ماده شامل مواردی نظیر کالاهای ترانزیتی، نمونه‌های تجاری بی‌بها، تخفیفات سفارت‌خانه‌ها و… می‌شود.

کارشناسان ایران ایمپکس می‌توانند به شما کمک کنند تا وضعیت کارت بازرگانی و مجوزهای خود را بررسی کرده و در صورت واجد شرایط بودن، از این تسهیلات قانونی استفاده کنید.

🚨 هشدار مهم گمرکی در خصوص واگذاری کارت بازرگانی: وفق آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات (تبصره 4 ذیل بند 3 ماده 10)، واگذاری کارت بازرگانی به غیر غیرقانونی است. در صورتی که گمرک تشخیص دهد دارنده کارت آن را جهت فرار مالیاتی یا سوءاستفاده از مزایا به شخص دیگری واگذار کرده، علاوه بر اخذ مالیات علی‌الحساب 4٪، اخذ مفاصا حساب کامل دارنده کارت نیز الزامی خواهد بود.

🌾 لیست 15 گانه کالاهای اساسی معاف از مالیات علی‌الحساب واردات

به موجب ابلاغیه‌های الحاقی (نامه شماره 73081/م)، به منظور تنظیم بازار و کاهش قیمت تمام شده کالاهای حیاتی سبد خانوار، 15 قلم کالا به طور مطلق از پرداخت مالیات علی‌الحساب 4 درصد معاف هستند و گمرکات باید راساً این معافیت را اعمال کنند. این کالاها عبارتند از:

| ردیف | شرح کالا | کاربرد و اهمیت بازرگانی |

| :— | :— | :— |

| 1 | گندم | کالای استراتژیک و پایه تامین امنیت غذایی |

| 2 | برنج | از اصلی‌ترین اقلام خوراکی و وارداتی کشور |

| 3 | جو | خوراک اصلی دام و طیور |

| 4 | ذرت | نهاده دامی کلیدی و ماده اولیه صنایع غذایی |

| 5 | کنجاله سویا | اصلی‌ترین منبع تامین پروتئین جیره مرغداری‌ها |

| 6 | حبوبات | شامل عدس، نخود، لوبیا و لپه |

| 7 | انواع روغن خام | ماده اولیه کارخانجات تصفیه و تولید روغن خوراکی |

| 8 | شکر خام | نهاده وارداتی جهت تصفیه در کارخانجات قند و شکر |

| 9 | انواع گوشت قرمز | تنظیم بازار پروتئین کشور |

| 10 | دام زنده سبک و سنگین | جهت کشتار و تعادل‌بخشی به بازار دام |

| 11 | تخم‌مرغ | از اقلام اساسی سفره خانوار |

| 12 | انواع دانه‌های روغنی | جهت روغن‌کشی و تامین کنجاله داخلی |

| 13 | کره | از مشتقات مهم لبنی و مصارف صنفی/صنعتی |

| 14 | انواع کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه | کالای فرهنگی و حیاتی برای مطبوعات و آموزش |

| 15 | داروهای انسانی و حیوانی | اقلام استراتژیک حوزه سلامت و بهداشت |

🛠️ چطور فرآیند ترخیص بدون مشکل مالیاتی را طی کنیم؟

تطبیق کدهای تعرفه گمرکی (HS Code) کالاهای اساسی و اطمینان از قرارگیری در این لیست تخصصی، نیازمند دانش فنی بالا در حوزه ترخیص کالا است. کوچکترین اشتباه در اظهار یا عدم هماهنگی با بخشنامه‌های جدید گمرک، می‌تواند منجر به توقف کالا در گمرک و تحمیل هزینه‌های سنگین دموراج شود.

مجموعه تخصصی ایران ایمپکس با سال‌ها تجربه در امر صادرات، واردات و ترخیص کالا از تمامی گمرکات کشور، آماده ارائه خدمات زیر به شما عزیزان است:

• تعیین دقیق کد تعرفه (HS Code) اقلام وارداتی

• بررسی وضعیت برخط خوش‌حسابی در سامانه رسام

• پیگیری حقوقی معافیت‌های مالیاتی و گمرکی واحدهای تولیدی

• انجام صفر تا صد تشریفات گمرکی در کوتاه‌ترین زمان ممکن

برای دریافت مشاوره اختصاصی در خصوص این بخشنامه و دیگر قوانین امور گمرکی، همین حالا با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید.