این بخشنامه رسمی توسط سازمان ملی استاندارد ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📋 راهنمای جامع فهرست کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری + تحلیل ضوابط گمرکی و استاندارد
یکی از مهمترین ارکان در فرآیند صادرات کالا از ایران، رعایت قوانین مربوط به ارزیابی انطباق و نظام استاندارد اجباری است. بر اساس بند 15 ذیل ماده 7 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد مصوب سال 1396 و آخرین مصوبات شورایعالی استاندارد، صادرکنندگان ملزم به تطبیق محمولههای صادراتی خود با استانداردهای مورد قبول هستند. عدم آگاهی از این قوانین میتواند منجر به توقیف کالا در گمرکات اجرایی، ابطال قراردادهای بینالمللی و خسارات مالی سنگین شود.
در این مقاله تحلیلی از مراجع تخصصی ایران ایمپکس، به بررسی دقیق ضوابط اجرایی، روشهای ارزیابی انطباق و فهرست بخشهای 11 گانه کالاهایی که صادرات آنها بدون مجوز سازمان ملی استاندارد ایران ممنوع است، میپردازیم.
⚖️ ضوابط و مقررات قانونی؛ نقش گمرک و سازمان استاندارد در صادرات
بر اساس دستورالعملهای رسمی، گمرک ایران موظف است بر طبق قانون و آئیننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات، از صدور کالاهایی که اجرای استاندارد آنها اجباری اعلام گردیده و فاقد گواهینامه انطباق کالاهای صادراتی باشند، جلوگیری به عمل آورد.
🔄 روشهای سهگانه ارزیابی انطباق برای کالاهای صادراتی
طبق مصوبات یکصد و هفتمین اجلاسیه شورایعالی استاندارد، کالاهای مشمول به یکی از روشهای زیر مجوز خروج دریافت میکنند:
-
بر اساس استاندارد ملی ایران (INSO): کالا باید دارای گواهینامه انطباق یا پروانه کاربرد نشان استاندارد از ادارات کل استاندارد استانها باشد.
-
بر اساس استاندارد تعیین شده توسط کشور هدف: در صورتی که کشور خریدار الزامات فنی خاصی را شرط کرده باشد.
-
بر اساس استانداردهای بینالمللی مورد قبول طرفین: یا مشخصات فنی اظهار شده توسط مراجع قانونی کشور مقصد.
💡 نکته بسیار مهم برای بازرگانان: صادرات کالا با مشخصات فنی مورد توافق بین خریدار و فروشنده میتواند بر اساس فرآیند «صدور گواهینامه ثبت کالای صادراتی» انجام پذیرد. البته این قاعده دارای یک استثنای بزرگ است: 6 قلم کالای استراتژیک کشاورزی حق استفاده از این تسهیلات توافقی را ندارند و باید 100٪ استاندارد ملی را پاس کنند. برای مدیریت این فرآیند پیچیده اداری، میتوانید روی تخصص تیم ایران ایمپکس حساب کنید.
🔍 تحلیل بخشهای 11 گانه کالاهای مشمول استاندارد اجباری صادرات
فهرست ابلاغی سازمان ملی استاندارد کل زنجیره تولیدی و صنعتی کشور را پوشش میدهد. در ادامه، این بخشها را همراه با الزامات فنی بررسی میکنیم:
1. بخش مکانیک و فلزشناسی ⚙️
این بخش شامل طیف وسیعی از لوازم خانگی انرژیبر و مصالح فلزی سنگین است.
-
تجهیزات گرمایشی و پختوپز: انواع آبگرمکن (گازسوز، نفتی)، بخاریهای خانگی (دودکشدار و بدون دودکش)، اجاق گازهای خانگی و رستورانی و مشعلهای صنعتی مشمول استاندارد هستند. برای مثال انواع بخاری گازسوز باید استانداردهای سری INSO 12200 را پاس کنند.
-
فولادهای ساختمانی: انواع تیرآهن (بال پهن و نیمپهن بر اساس INSO 1791 و 3277)، نبشیهای فولادی گرم نوردیده (INSO 13968) و ناودانیها ملزم به دریافت تاییدیه هستند.
-
شیرآلات و مخازن: شیرآلات بهداشتی (حمام، توکاسه، دیواری)، شیر سیلندر گاز مایع (INSO 11350) و دیگهای بخار تحت فشار.
2. بخش برق و الکترونیک ⚡
حساسیت بالای کالاهای برقی از نظر ایمنی و سازگاری الکترومغناطیسی سبب شده تا صادرات آنها تحت نظارت شدید باشد:
-
سیم و کابل: انواع کابلهای قدرت با عایق اکسترود شده برای ولتاژهای مختلف، کابلهای مخابراتی، هممحور (کواکسیال) و کابلهای جوشکاری (سری استانداردهای INSO 3569 و INSO 1926).
-
لوازم خانگی برقی (از نظر ایمنی): جاروبرقی (INSO 1562-2-3)، ماشین لباسشویی، یخچال و فریزر، مایکروفر، سشوار، اتو و حتی مسواکهای برقی و مانیتورها.
-
صنایع روشنایی: انواع لامپهای رشتهای، هالوژن، فلورسنت کممصرف (INSO 5916) و لامپهای مدرن LED (INSO 14434).
3. اوزان، مقیاسها و فلزات گرانبها ⚖️
صادرات ابزارهای سنجش و فلزات قیمتی مستلزم انگگذاری و کالیبراسیون دقیق است:
-
وسایل سنجش: مترهای نواری، باسکولهای ثابت همکف و متحرک، لودسلها (INSO 6635) و ترازوهای الکترونیکی (INSO 6589).
-
فلزات گرانبها: مصنوعات طلا (تطبیق عیار با INSO 2132) و نقره (INSO 2133) جهت حفظ اصالت در بازارهای جهانی.
4. بخش مهندسی پزشکی و ملزومات بهداشتی 🩺
هرگونه کالای مرتبط با سلامت انسان استاندارد سختگیرانهای دارد:
-
تجهیزات سرمایهای: آمبولانسها، یونیت و صندلی دندانپزشکی، ونتیلاتورها، انکوباتور نوزاد (INSO 3368-2-19) و اتوکلاوهای استریلایزر.
-
ملزومات مصرفی: سرنگهای یکبار مصرف، سرنگ انسولین (INSO 2591)، دستکش جراحی (INSO 1644)، باند و گاز وازلینه، ستهای تزریق و میکروست.
5. بخش خودرو و نیرو محرکه 🚗
صادرات قطعات خودرو (هم به صورت قطعات یدکی و هم به صورت خودرو کامل) مستلزم پاس کردن استانداردهای تایید نوع (Type Approval) است:
-
قطعات ایمنی و فوق ایمنی: لنت ترمز (INSO 586)، کمکفنرها، صفحه کلاچ، رینگ و طوقه، بوستر ترمز و کمربند ایمنی (INSO 779).
-
باتری و قطعات برقی: باتریهای سربی راه انداز خودرو (INSO 71-1) و موتورسیکلت، دینام و شمع خودرو.
-
خودروهای کامل (CBU/CKD): خودروهای سواری، سنگین و موتورسیکلتها باید لایسنسهای انطباق با مقررات UN-ECE (استانداردهای 85 گانه خودرویی) را ارائه دهند.
6. بخش ساختمانی و معدنی 🧱
محصولات ساختمانی ایران بازار صادراتی داغی در کشورهای همسایه دارند، اما خروج آنها مشروط به این استانداردهاست:
-
سیمان: انواع سیمان پرتلند (INSO 389)، سیمان سفید، پوزولانی و مرکب.
-
شیشه: شیشههای ایمنی ساختمان، شیشههای دوجداره (INSO 8521) و شیشههای فلوت.
-
کاشی و عایقها: کاشیهای کف و دیوار، کاشی ضد اسید، عایقهای رطوبتی پیشساخته قیری (ایزوگام بر اساس INSO 3882) و بتن آماده.
7. بخش صنایع شیمیایی 🧪
-
لوله و اتصالات پلیمری: لولههای PVC سخت فاضلابی (INSO 9119)، لولههای پلیاتیلن آبرسانی و آبیاری (سری INSO 14427).
-
روانکنندهها و سیالات: روغن موتورهای دیزلی و بنزینی، انواع گریس (پایه لیتیم، کلسیم، سدیم)، ضدیخهای پایه اتیلن گلیکول (INSO 3787) و مایع ترمزهای غیرنفتی.
-
شویندهها و آرایشی: پودرهای لباسشویی، شامپوها، خمیردندان (INSO 1008) و فرآوردههای آرایشی (کنترل دقیق حد مجاز ارسنیک).
8. بخش صنایع غذایی و کشاورزی (بسیار حساس) 🍏
بیشترین حجم بخشنامههای گمرکی مربوط به این بخش است. محصولات غذایی علاوه بر سیب سلامت، باید تاییدیه انطباق صادراتی را دریافت کنند:
-
آبمیوهها و کنسانتره: کنسانتره آلبالو، انار، انگور، پرتقال و سیب و انواع نکتار میوه.
-
روانچربهای خوراکی: روغنهای آفتابگردان، سویا، ذرت، کنجد و روغن پالم و مارگارین.
-
فرآوردههای لبنی: شیر پاستوریزه و استریل، شیر خشک، خامه، کره، دوغ و انواع پنیر (موزارلا، چدار، لاکتیکی، خامه ای).
-
کنسروها و کمپوتها: کنسرو ماهی تن در روغن (INSO 2870)، رب گوجهفرنگی (INSO 761)، کمپوت آناناس، سیب و هلو.
-
خشکبار و محصولات استراتژیک: خرما (با استانداردهای متعدد بر اساس نوع خرما)، کشمش (INSO 545)، پسته و مغز پسته (INSO 18) و زعفران (INSO 259).
9. بخش نساجی، چرم و سلولزی 🧵
-
محصولات سلولزی بهداشتی: نوار بهداشتی (INSO 1830)، انواع پوشک کامل بچه و بزرگسال، دستمال کاغذی و کاغذ توالت.
-
منسوجات: فرشهای ماشینی (مشخصات فنی و اطلاعات برچسب مطابق INSO 1360)، پارچههای فاستونی و پایپوشهای ایمنی.
-
بستهبندی: پاکتهای کاغذی سیمان، جعبههای مقوایی شیرینی و لفافهای چندلایه آلومینیومی مواد غذایی.
🛠️ راهکار ایران ایمپکس برای صادرکنندگان چیست؟
فرآیند تست نمونهها در آزمایشگاههای همکار سازمان استاندارد، اخذ تاییدیه COA و ثبت آن در سامانههای گمرکی (مانند سامانه EPL) نیازمند تجربه و تسلط حقوقی کامل است. کارشناسان ایران ایمپکس با سالها تجربه در زمینه مدیریت تشریفات گمرکی، ثبت کالا و ترخیص، فرآیندهای مربوط به ارزیابی انطباق محمولههای صادراتی شما را در کوتاهترین زمان ممکن و بر اساس آخرین اصلاحیهها، فرمتها و کدهای تعرفه (HS Code) انجام میدهند.
پیش از آنکه محموله شما به مرزهای خروجی برسد، با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید تا از صحت مدارک استاندارد و انطباق کامل تخصصی آن اطمینان حاصل نمایید.