🛢️ راهنمای جامع شیوه‌نامه تهاتر نفت خام و میعانات گازی با کالاهای اساسی و دارو

هیئت وزیران در اواخر سال 1404 با ابلاغ یک تصویب‌نامه استراتژیک تحت شناسه 202824، رسماً شیوه‌نامه اجرایی تهاتر نفت خام و میعانات گازی را با نهاده‌های دامی، کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات پزشکی کلید زد. این مصوبه که به پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی و وزارتخانه‌های نفت، جهاد کشاورزی و اقتصاد به تصویب رسیده، یک کانال مالی و اجرایی جدید را پیش پای بازرگانان بخش خصوصی و دولتی قرار می‌دهد.

هدف اصلی این طرح، تسهیل فرایند تامین، تخصیص ارز و ترخیص سریع کالاهای حیاتی کشور با استفاده از ظرفیت صادرات نفت است. ما در مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله تمام زوایای حقوقی، گمرکی و رویه‌های اجرایی این بخشنامه جدید را برای شما کالبدشکافی می‌کنیم.

🔍 تحلیل کدهای تعرفه (HS Codes) و کالاهای مشمول تهاتر

این شیوه‌نامه به طور مشخص روی اقلام استراتژیک و حیاتی تمرکز دارد که در سیستم هماهنگ‌شده نمانکلاتور گمرکی (HS Code) در دسته‌های زیر قرار می‌گیرند:

1. نفت خام و میعانات گازی (اقلام صادراتی تهاتر)

• نفت خام: تحت ردیف تعرفه 27090010 دسته‌بندی می‌شود که به عنوان اهرم اصلی پرداخت به واردکنندگان استفاده خواهد شد.

• میعانات گازی (Gas Condensates): تحت ردیف تعرفه 27090020 قرار دارد و به عنوان یکی از محصولات هیدروکربوری فرعی ارزشمند در این طرح جای گرفته است.

2. نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی (اقلام وارداتی)

• کنجاله سویا: مشمول ردیف تعرفه 23040000 (پودر و تفاله از دانه سویا).

• ذرت دامی: مشمول ردیف تعرفه 10059000 (سایر ذرت‌ها به جز ذرت بذری).

• جو دامی: مشمول ردیف تعرفه 10039000 (سایر جو‌ها).

3. اقلام حوزه بهداشت و درمان

• شیر خشک اطفال و مواد اولیه آن: تحت ردیف تعرفه 04021010 یا ردیف‌های مشابه بخش صنایع غذایی و دارویی.

• دارو و تجهیزات پزشکی: به طور عمده در فصل 30 (محصولات دارویی) و فصل 90 (ابزارهای اپتیک، پزشکی و جراحی) نمانکلاتور گمرکی قرار می‌گیرند.

کارشناسان مجرب ایران ایمپکس آماده‌اند تا با بررسی دقیق کدهای تعرفه کالاهای وارداتی شما، امکان یا عدم امکان استفاده از این تسهیلات تهاتری را ارزیابی کنند.

⚖️ بررسی مبانی حقوقی و مواد قانونی بخشنامه

این تصویب‌نامه بر پایه سه مستند قانونی محکم بنا شده است که جنبه حقوقی آن را 100٪ تضمین می‌کند:

1. اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: این اصل به هیئت وزیران اجازه می‌دهد برای اجرای قوانین و تنظیم سازمان‌های اداری، تصویب‌نامه و آیین‌نامه وضع کند.

2. مجوز مورخ 1404/10/14 مقام معظم رهبری: این مجوز عالی، پشتوانه حاکمیتی لازم را برای استفاده از منابع نفتی در مسیر تامین امنیت غذایی و دارویی فراهم کرده است.

3. ماده (10) آیین‌نامه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم: این ماده (موضوع تصویب‌نامه شماره 172076/ت65236هـ مورخ 1404/10/10) بستر حقوقی تخصیص منابع برای واردات کالاهای اساسی و ایجاد حساب‌های واسط نزد بانک مرکزی را تبیین می‌کند.

🛠️ فرآیند گمرکی و رویه اجرایی تهاتر کالا با نفت

براساس ماده 2 این شیوه‌نامه، فرآیند تهاتر دیگر یک رویه سنتی نیست، بلکه کاملاً سیستماتیک و نظارت‌شده است. بازرگانان باید مراحل زیر را طی کنند:

1. تعیین سقف فصلی و سالانه

سازمان برنامه و بودجه با هماهنگی وزارت نفت و بانک مرکزی، سقف مقداری تهاتر را به صورت فصلی و سالانه تعیین می‌کند تا تعادل بازار ارز و بودجه کشور حفظ شود.

2. فرآیند رقابتی و عقد قرارداد

وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی و بهداشت مکلفند از طریق شرکت‌های مباشر، پایین‌ترین قیمت متناسب با کیفیت را از طریق سازوکار رقابتی کشف کرده و با واردکننده قرارداد منعقد کنند.

3. ورود، اظهار گمرکی و اخذ “قبض انبار”

کالا باید وارد اماکن گمرکی یا سیلوها و مخازن مورد تایید شود. صدور قبض انبار دارای شناسه رهگیری و ثبت‌شده در سامانه‌های رسمی الزامی است. این قبض انبار باید شامل مشخصات دقیق، وزن، تعداد و شماره پلمب باشد.

4. صدور “شناسه یکتای تهاتر”

یک کد واحد و اختصاصی به نام «شناسه یکتای تهاتر» برای هر محموله صادر می‌شود که باید در تمام اسناد از جمله قبض انبار، اظهارنامه گمرکی، بارنامه و گواهی بازرسی درج شود. اگر در درج این شناسه در سامانه‌های گمرکی با چالش مواجه شدید، تیم ترخیص کالا در ایران ایمپکس همراه شما خواهد بود.

📋 قانون “تطبیق سه‌گانه” چیست؟

یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های این شیوه‌نامه، بند 9 ماده 2 است که به تعریف تطبیق سه‌گانه می‌پردازد. سازمان برنامه و بودجه تنها در صورت تایید همزمان این سه رکن، تخصیص نفت را صادر خواهد کرد:

| نوع تطبیق | شاخص‌های مورد ارزیابی |

| :— | :— |

| تطبیق فنی | بررسی کمیت، کیفیت، صحت قبض انبار معتبر و نتایج آزمون‌های آزمایشگاهی استاندارد. |

| تطبیق قانونی | بررسی مشروعیت واردات، اظهارنامه گمرکی، مجوزهای ثبت سفارش، اسناد حمل (BL) و گواهی‌های مبدأ. |

| تطبیق مالی | ساختار و فرمول ارزش‌گذاری، هزینه‌های قابل قبول، جرایم، کسورات، سقف کارمزد و تخصیص اعتباری ارز توسط بانک مرکزی. |

💰 الزامات مالی، نرخ ارز و انتقال ریسک به واردکننده

ماده 3 بخشنامه، نکات بسیار مهمی را در خصوص تسویه حساب بازگو می‌کند که بازرگانان باید به دقت به آن توجه کنند:

• مبنای نرخ ارز: واریز معادل ریالی ارزش کالای وارداتی به حساب خزانه، بر مبنای نرخ ارز روز اظهار کالا انجام می‌شود. مابه‌التفاوت نرخ ارز رسمی تا نرخ روز اظهار نیز به حساب اختصاصی امنیت غذایی نزد بانک مرکزی واریز خواهد شد.

• انتقال کامل مخاطرات (Risk): پس از صدور تخصیص نفت، تسویه قطعی محسوب می‌شود. تحویل نفت به فروشنده معرفی‌شده توسط واردکننده صورت می‌گیرد و کلیه مخاطرات نقد شدن ارزش محموله نفتی در بازارهای بین‌المللی بر عهده واردکننده کالا (طرف تهاتر) است.

• شرط ویژه برای مطالبات گذشته: طبق بند 12 ماده 2، به واردکنندگانی که مطالبات ارزی حسابرسی‌شده و تاییدشده قبلی از بانک مرکزی یا وزارتخانه‌های مربوطه دارند، اجازه داده می‌شود تا بخشی از محموله‌های نفتی تحویلی را به تسویه تدریجی مطالبات گذشته خود اختصاص دهند که این یک امتیاز بزرگ برای بازرگانان باسابقه است.

🤝 چگونه با خیالی آسوده از رویه تهاتر استفاده کنیم؟

اجرای این شیوه‌نامه به دلیل دخالت چندین ارگان (گمرک، بانک مرکزی، وزارت نفت، وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه جهت نظارت بر حسن اجرا) نیازمند دقت بالا در تنظیم اسناد، قوانین نمانکلاتور و فرآیندهای اظهار گمرکی است. هرگونه انحراف از دستورالعمل‌های شرکت ملی نفت یا قوانین گمرکی، منجر به قطع همکاری و ابطال قرارداد تهاتر خواهد شد.

مجموعه ایران ایمپکس با سال‌ها تجربه در حوزه مشاوره بازرگانی، ثبت سفارش، اظهار تخصصی کالا و ترخیص کالا از گمرکات کشور، آماده است تا به عنوان مشاور و کارگزار معتمد شما، مسیر پیچیده تهاتر کالا با نفت را هموار سازد. برای کسب اطلاعات بیشتر و بررسی انطباق محموله‌های خود با این شیوه‌نامه، همین امروز با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید.