📝 تحلیل تخصصی بخشنامه رعایت ماده 12 قانون حفظ نباتات؛ تشدید ضوابط قرنطینه در مرزها و ممنوعیت پاساوان محموله‌های گیاهی آلوده

بخشنامه جدید گمرک جمهوری اسلامی ایران به شماره 1402/1368620 مورخ 1402/09/29 با موضوع «رعایت الزامی ماده 12 قانون حفظ نباتات کشور و مواد 6 و 7 آیین‌نامه اجرایی آن»، تکانه جدیدی در فرآیند تشریفات گمرکی کالاها و محموله‌های نباتی، بذور، چوب و حتی بسته‌های پستی وارداتی ایجاد کرده است. این ابلاغیه حقوقی و اجرایی که بر اساس گزارش‌های بحرانی سازمان جهاد کشاورزی استان تهران و سازمان حفظ نباتات کشور صادر شده، به دنبال قطع زنجیره انتقال آفت‌ها و آلودگی‌های زیستی به داخل کشور است.

تیم تشریفات و مشاوره بازرگانی ایران ایمپکس در این مقاله جامع، ابعاد حقوقی، مقرراتی و کدهای تعرفه تحت تاثیر این بخشنامه را موشکافی می‌کند تا بازرگانان و ترخیص‌کاران با آگاهی کامل از قوانین از مصادره، متروکه شدن یا مرجوعی محموله‌های خود جلوگیری کنند.

🔍 ریشه ابلاغ بخشنامه؛ چرا ضوابط قرنطینه نباتی تشدید شد؟

بر اساس مکاتبات پیش‌نیاز این بخشنامه، کارشناسان قرنطینه مستقر در گمرک فرودگاه امام خمینی (ره) و سایر مرزهای ورودی، متوجه تخلفات اجرایی جدی در ترخیص محموله‌های گیاهی پستی و تجاری شده‌اند. در ماه‌های اخیر، برخی از محموله‌های مشمول قرنطینه گیاهی بدون ارجاع به کارشناسان بهداشت گیاهی در مرزهای ورودی، به گمرکات داخلی کشور پاساوان (Transit/Forwarding) می‌شدند یا علیرغم درج صریح عبارت «عدم امکان ترخیص» در قبض انبار به دلیل آلودگی‌های حاد (مانند آلودگی قارچی شدید در یک محموله پستی چوب از کشور ایتالیا با کد 0915659711)، کالا به شهر یا استان مقصد جابه‌جا می‌شد.

این موضوع علاوه بر تهدید امنیت بیولوژیک کشاورزی کشور، ریسک مالی شدیدی را متوجه واردکننده می‌کند؛ زیرا طبق قوانین تشریفاتی گمرک، مرجوع کردن محموله آلوده از گمرکات داخلی بسیار پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر از مرزهای ورودی است. کارشناسان ایران ایمپکس آماده‌اند تا در زمینه بررسی اسناد بهداشت نباتی پیش از ورود کالا، مشاوره تخصصی ارائه دهند.

⚖️ بررسی ابعاد حقوقی؛ ماده 12 قانون حفظ نباتات و آیین‌نامه اجرایی آن چیست؟

برای درک اهمیت این بخشنامه، باید به مبانی حقوقی آن تسلط داشت:

• ماده 12 قانون حفظ نباتات کشور: این ماده صراحتاً بیان می‌دارد که ورود هرگونه فرآورده گیاهی، بذر، نهال، پیاز، غده، قلمه، پیوندک، میوه و سایر اندام‌های نباتی به کشور، مستلزم داشتن گواهی بهداشت نباتی از کشور مبدا و موافقت قبلی وزارت جهاد کشاورزی (سازمان حفظ نباتات) است. بررسی عاری بودن این محموله‌ها از عوامل خسارت‌زا در مرز اول الزامی است.

• مواد 6 و 7 آیین‌نامه اجرایی: این مواد قانونی وظایف بازرسان قرنطینه را در مرزهای ورودی مشخص می‌کنند. بازرس موظف است اسناد را کنترل و محموله را آزمایش کند. در صورت وجود آلودگی که با تصفیه یا ضدعفونی برطرف نشود، محموله باید ظرف مهلت مقرر صادرکننده یا واردکننده مرجوع یا معدوم گردد.

• پاساوان و قبض انبار: طبق بخشنامه جدید، تا زمانی که کارشناس قرنطینه مستقر در مرز ورودی روی قبض انبار تاییدیه سلامت صادر نکند، گمرک حق صدور پروانه پاساوان به گمرکات داخلی را ندارد.

📦 نام تجاری، علمی و تحلیل کدهای تعرفه (HS Codes) تحت تاثیر بخشنامه

این بخشنامه تمامی اقلام بخش کشاورزی و صنایع وابسته به چوب را در بر می‌گیرد. در جدول زیر، کدهای تعرفه گمرکی (4، 6 و 8 رقمی) مرتبط با کالاهای ذکر شده در متن بخشنامه که تحت نظارت 100 درصدی قرار گرفته‌اند، تفکیک شده است:

| نام کالا (فارسی) | نام علمی / تجاری | کد تعرفه (HS Code) | توضیحات حقوقی و قرنطینه‌ای |

| :— | :— | :— | :— |

| بذور سبزی و صیفی | Vegetable Seeds | 120991 | شامل بذور انواع سبزیجات که برای کشت وارد می‌شوند و نیاز به گواهی بهداشت دقیق دارند. |

| بذر گوجه‌فرنگی | Tomato Seeds | 12099110 | به دلیل حساسیت به ویروس‌های بذرزاد، بررسی آن در گمرک فرودگاه امام بسیار سخت‌گیرانه است. |

| بذر فلفل دلمه‌ای | Pepper Seeds | 12099190 | از اقلام پرریسک که در صورت نقص مدرک در قبض انبار، ترخیص آن کاملاً متوقف می‌شود. |

| چوب و قطعات چوبی | Wood and Timber | 4401 / 4403 | شامل چوب‌های خام، گرده‌بینه و قطعات ارسالی (مانند محموله پستی آلوده ایتالیا) جهت جلوگیری از ورود حشرات چوبخوار. |

| گیاهان دارویی | Medicinal Plants | 1211 | اندام‌های گیاهی مورد استفاده در داروسازی و طب سنتی که پتانسیل بالایی در جذب کپک و قارچ دارند. |

| بسته‌های پستی گیاهی | Postal Plant Packages | فصل 06 و 12 | فرقی بین بار تجاری و بسته پستی چند کیلویی نیست؛ هر دو باید به تایید قرنطینه برسند. |

اگر در تشخیص کد هشت رقمی محموله گیاهی خود یا اخذ مجوزهای صمت (صنایع، معادن و تجارت) و سازمان حفظ نباتات با چالش مواجه هستید، متخصصان ایران ایمپکس فرآیند ثبت سفارش و دوراظهاری شما را تسهیل می‌کنند.

🛠️ دستورالعمل اجرایی برای بازرگانان؛ چگونه از ضرر و زیان جلوگیری کنیم؟

با توجه به حساسیت امضای مسئولان ارشد گمرکی در این بخشنامه (فرود عسگری و علیرضا صدریخواه)، گمرکات اجرایی هیچ‌گونه اغماضی در اجرای این قانون نخواهند داشت. بازرگانان محترم باید گام‌های زیر را به دقت دنبال کنند:

1. اخذ گواهی بهداشت نباتی (Phytosanitary Certificate) معتبر

پیش از بارگیری محموله از کشور مبدا (مثلاً کشورهای اروپایی نظیر ایتالیا)، مطمئن شوید که صادرکننده گواهی بهداشت رسمی با هولوگرام و تاییدیه آزمایشگاهی عاری از قارچ و باکتری ارائه می‌دهد.

2. عدم اقدام برای پاساوان بدون نظر قرنطینه مرزی

تصور نکنید که می‌توانید محموله بذر یا چوب را به محض ورود به فرودگاه امام یا بنادر، بدون اظهار به قرنطینه به گمرک شهر خود (مثلاً گمرکات داخلی تهران یا اصفهان) منتقل کنید. گمرک مبدا ورودی موظف به توقف بار است.

3. جدی گرفتن یادداشت‌های کارشناسان در قبض انبار

در صورتی که کارشناس بهداشت گیاهی در مرز ورودی پیامی مبنی بر نقص مدرک یا آلودگی در سیستم یا قبض انبار درج کند، جابه‌جایی کالا به استان مقصد جرم و تخلف اداری محسوب شده و محموله در مقصد توقیف و بازگردانده می‌شود.

🤝 خدمات ایران ایمپکس در حوزه ترخیص کالاهای کشاورزی و نباتی

مقررات قرنطینه‌ای گمرک همواره به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت جامعه و اکوسیستم، دارای پیچیدگی‌های فنی زیادی است. شرکت بازرگانی ایران ایمپکس با سال‌ها تجربه در ارائه خدمات تخصصی ترخیص کالا، آماده همراهی شما در کلیه مراحل است:

• مشاوره در زمینه اخذ مجوزهای ورود از سازمان حفظ نباتات و وزارت جهاد کشاورزی.

• بررسی اصالت و انطباق اسناد بهداشت نباتی بین‌المللی با ضوابط گمرک ایران.

• استقرار ترخیص‌کاران مجرب در گمرک فرودگاه امام خمینی (ره) و سایر مبادی ورودی جهت تسریع در ارجاع کالا به آزمایشگاه‌های قرنطینه.

• حل اختلافات گمرکی در خصوص کدهای تعرفه صیفی‌جات، بذور و فرآورده‌های چوبی.

برای دریافت مشاوره فوری و تخصصی در خصوص این بخشنامه و سایر بخشنامه‌های گمرکی، همین امروز با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید.