این بخشنامه رسمی توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📄 راهنمای جامع نحوه رفع تعهد ارزی صادرکنندگان از طریق فروش اسکناس و نمادهای بازار ارز تجاری
یکی از چالشهای بنیادین فعالان اقتصادی و صادرکنندگان، تسویه تعهدات ارزی ناشی از صادرات کالا و پیشگیری از محرومیتهای تجاری و تعلیق کارت بازرگانی است. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهمنظور تسهیل بازگشت ارز به چرخه اقتصادی کشور و تنوعبخشی به روشهای تسویه، طی بخشنامه شماره 05/148304 (پیرو ابلاغیه شماره 1405/19256)، شرایط و شیوهنامه جدید رفع تعهدات ارزی با استفاده از اسکناس ارز را به شبکه بانکی ابلاغ نمود.
تیم متخصص ایران ایمپکس در این مطلب به واکاوی جزئیات حقوقی و اجرایی این بخشنامه، تفکیک بازههای زمانی پروانههای صادراتی، نقش اظهارنامه گمرکی ورود اسکناس و سازوکار نرخگذاری در مرکز مبادله و سامانه ETS میپردازد.
1. تفکیک صادرکنندگان بر اساس بازه زمانی ارزیابی پروانه صادراتی
بانک مرکزی در بخشنامه جدید، صادرکنندگان را بر مبنای مدتزمان گذشته از «تاریخ ارزیابی پروانه گمرکی صادرات» به دو دسته اصلی تقسیم کرده است:
الف) پروانههایی با مهلت کمتر از 15 ماه (فروش در مرکز مبادله ارز و طلا)
صادرکنندگان مشمول گروههای موضوع بند (2) ماده (8) «آییننامه بازگشت ارز حاصل از صادرات» که از زمان ثبت و ارزیابی پروانه صادراتی آنها در گمرک بیش از 15 ماه سپری نشده است، مشمول تسهیلات بازار تجاری هستند:
– این گروه میتوانند نسبت به عرضه و فروش اسکناس در نمادهای اسکناس سامانه معاملات بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران اقدام نمایند.
– شرط حیاتی و غیرقابل اغماض در این فرایند، ارائه اظهارنامه گمرکی ورود اسکناس در مبادی ورودی کشور است؛ بدین معنا که ارز باید به صورت رسمی از گمرک ورودی کشور اظهار و مدارک آن به بانک و مرکز مبادله تحویل داده شود.
ب) پروانههایی با دیرکرد بیش از 15 ماه (فروش به بانک مرکزی با نرخ حواله ETS)
برای صادرکنندگانی که به هر دلیل در مهلتهای مقرر نتوانستهاند تعهدات ارزی خود را تسویه کنند و از تاریخ ارزیابی پروانههای آنها بیش از 15 ماه گذشته است، امکان خروج از بنبست تعهدات معوق ایجاد شده است:
– این دسته از فعالان تجاری میتوانند اسکناس ارز حاصل از صادرات خود را با عاملیت مؤسسات اعتباری و بانکها به بانک مرکزی به فروش برسانند.
– مبنای تسویه ریالی: نرخ خرید حواله در سامانه معاملات الکترونیک ارز (ETS) در روز معامله خواهد بود.
– ارائه اظهارنامه معتبر گمرکی ثبت ورود فیزیکی اسکناس برای این دسته نیز الزامی است.
2. نقش کلیدی اظهارنامه گمرکی ورود ارز
ورود فیزیکی اسکناس ارز به کشور تابع ضوابط ضد پولشویی و مقررات مبارزه با قاچاق کالا و ارز است. صادرکنندگانی که قصد استفاده از راهکار فروش اسکناس را دارند، باید در هنگام ورود ارز از مرزهای هوایی، دریایی یا زمینی، تشریفات ثبت اظهارنامه ارز مسافری یا تجاری را در سامانههای گمرک ج.ا.ا بهطور دقیق انجام دهند. عدم اخذ اظهارنامه رسمی گمرکی، امکان بهرهمندی از تسویه تعهدات در مرکز مبادله یا فروش به نرخ سامانه ETS را ناممکن خواهد کرد.
مشاوران امور بازرگانی و گمرکی در مجموعه ایران ایمپکس آماده ارائه راهنماییهای تخصصی در زمینه تکمیل صحیح اسناد گمرکی و انطباق آن با ضوابط سامانه جامع تجارت و بانک مرکزی هستند.
3. جدول مقایسهای سازوکار رفع تعهد ارزی با اسکناس
| شاخص | پروانههای زیر 15 ماه | پروانههای بالای 15 ماه |
| :— | :— | :— |
| بستر عرضه | نمادهای اسکناس بازار ارز تجاری مرکز مبادله | فروش مستقیم به بانک مرکزی از طریق کارگزاری بانکها |
| نرخ مبنای معامله | نرخ رقابتی و کشفشده در مرکز مبادله | نرخ خرید حواله در سامانه ETS در روز معامله |
| مدرک الزامآور | اظهارنامه رسمی ورود اسکناس گمرک | اظهارنامه رسمی ورود اسکناس گمرک |
| مشمولین اصلی | بند (2) ماده (8) آییننامه بازگشت ارز | کلیه صادرکنندگان دارای تعهد معوق بیش از 15 ماه |
4. اقدامات اجرایی و رفع ابهامات اداری
طبق مفاد بخشنامه، در صورت بروز هرگونه ابهام، عدم انطباق سامانهای یا نیاز به استعلامات موضوعی، مرجع صالح برای پاسخگویی، اداره رسیدگی به تعهدات صادراتی و وارداتی بانک مرکزی خواهد بود. همچنین کلیه شعب و دوایر ارزی بانکها و مؤسسات اعتباری موظف به اجرای فوری و نظارت کامل بر حسن اجرای این مصوبه شدهاند.
صادرکنندگان گرامی میتوانند برای دریافت مشاورههای حقوقی و تجاری پیرامون مدیریت پروانههای صادراتی، رفع تعهدات ارزی و پیگیری پروندههای گمرکی از طریق پورتال ایران ایمپکس با کارشناسان متخصص در ارتباط باشند.