این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🏗️ راهنمای جامع جداول تعرفه گمرکی آهن، فولاد و فلزات رنگین؛ بررسی فنی و حقوقی HS Codes
صنعت فولاد و فلزات رنگین به عنوان صنایع مادر، حجم وسیعی از تجارت خارجی کشور را به خود اختصاص دادهاند. با توجه به تنوع بینظیر محصولات این زنجیره—از سنگ آهن خام تا کابلهای پیشتنیده و ورقهای زنگنزن آلیاژی—شناخت دقیق کدهای تعرفه گمرکی (HS Code) برای هر بازرگان، تولیدکننده و ترخیصکاری حیاتی است. عدم دانش کافی در این حوزه و اظهار نادرست کالا میتواند منجر به جریمههای سنگین تحت عنوان قاچاق یا تفاوت تعرفه بر اساس مواد قانون امور گمرکی شود.
مجموعه تخصصی ایران ایمپکس، به عنوان مرجع پیشرو در حوزه بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله تحلیلی جامع به کالبدشکافی جداول تعرفهای اقلام آهن، فولاد، آلومینیوم، مس، سرب و روی میپردازد.
🔍 بخش اول: کدهای تعرفه سنگ آهن و مواد اولیه زنجیره فولاد
مواد اولیه زنجیره ارزش فولاد در فصل 26 و 72 کتاب مقررات صادرات و واردات طبقهبندی میشوند. تعیین دقیق خلوص و نوع فرآوری در این بخش حرف اول را میزند.
1. سنگ آهن و کنسانتره (کد 2601)
-
سنگ آهن هماتیت دانه بندی شده: بر اساس میزان خلوص آهن به دو ردیف تعرفه اصلی تقسیم میشود. خلوص 40 تا 60 درصد تحت کد 26011110 و خلوص 60 درصد به بالا تحت کد 26011120 قرار میگیرد.
-
سنگ آهن مگنتیت دانه بندی شده: همانند هماتیت، دارای تفکیک خلوص است. خلوص 40 تا 60 درصد با کد 26011130 و خلوص بالای 60 درصد با کد 26011140 اظهار میشود.
-
کنسانتره آهن (26011150) و گندله آهن (26011200): فرآوردههای پیشرفتهتر سنگ آهن هستند که به صورت به هم فشرده شده درآمدهاند تا آماده بارگیری در کورههای بلند شوند.
2. آهن اسفنجی و محصولات احیاء مستقیم (کد 72MD)
آهن اسفنجی که از احیاء مستقیم کلوخههای معدنی آهن به دست میآید، تحت کدهای 72031000 و 72039000 (سایر) طبقهبندی میشود. این اقلام به دلیل فرآیند اکسیداسیون سریع در گمرکات حساسیت بالایی در زمان بارگیری و ترخیص دارند و کارشناسان ایران ایمپکس همواره استانداردهای ایمنی و ارزشگذاری دقیق آنها را در EPL بررسی میکنند.
بخش دوم: تحلیل فنی تعرفه شمشها و محصولات نیمهساخته فولادی
شمشهای فولادی بر اساس ابعاد، ضخامت و میزان کربن موجود در آلیاژ، کدهای کاملاً متفاوتی به خود اختصاص میدهند.
-
شمشهای ضایعاتی: شمشهای حاصل از ذوب مجدد ضایعات فولادی تحت کد 72045000 طبقهبندی میشوند.
-
شمشهای معمولی و بلوم/بیلت: کدهای خانواده 7207 به این اقلام اختصاص دارد:
-
کد 72071110: شمش با ضخامت حداقل 200 میلیمتر.
-
کد 72071210: شمش فولادی اسلب (تختال) با ابعاد طول 3000 تا 4500 میلیمتر، عرض 1200 تا 2200 میلیمتر و ضخامت 200 تا 300 میلیمتر که به عنوان خوراک کارخانجات نورد ورق استفاده میشود.
-
شمشهای کم کربن و پر کربن: اگر فولاد دارای 0.25 درصد وزنی یا بیشتر کربن باشد، طبق قانون گمرکی باید تحت کد 72072000 اظهار شود.
-
شمشهای آلیاژی و زنگ نزن: شمشهای حاصل از فولاد ضد زنگ (Stainless Steel) تحت ردیف 7218 و شمشهای سایر فولادهای آلیاژی تحت ردیف 7224 (مانند کد 72241010 با ابعاد خاص) قرار میگیرند.
📑 بخش سوم: دایره المعارف تعرفهای ورقهای فولادی (گرم، سرد و پوششدار)
ورقهای فولادی یکی از پیچیدهترین بخشهای کتاب مقررات صادرات و واردات هستند؛ چرا که ضخامت (به میلیمتر)، عرض (کمتر یا بیشتر از 1850 میلیمتر)، شکل (طومار یا غیر طومار) و نوع پوشش، ردیف تعرفه را تغییر میدهد.
1. ورقهای نورد گرم (Hot Rolled Sheets) – ردیف 7208
این ورقها به صورت طومار (Coil) یا غیر طومار هستند. برای مثال:
-
ورقهای ساخت لولههای نفت و گاز: کدهای 72083620 و 72083710 به ورقهای با عرض 1500 میلیمتر و بالاتر با گریدهای 60 و بالاتر (مطابق استاندارد بینالمللی API5L) اختصاص دارد که ترخیص آنها نیازمند تاییدیه آزمایشگاههای متالورژی گمرک است.
-
ورقهای عریض: کدهای 72085110، 72085210 و 72085310 به ورقهای غیر طومار با عرض بیشتر از 1850 میلیمتر در ضخامتهای مختلف اشاره دارند.
2. ورقهای نورد سرد (Cold Rolled Sheets) – ردیف 7209
ورقهای روغنی یا سرد بر اساس ضخامت تفکیک میشوند:
-
ضخامت حداکثر 0.25 میلیمتر: کد 72091810
-
ضخامت بین 0.5 تا 1 میلیمتر: کد 72091700
3. ورقهای اندودشده و پوششدار (پلیمر، گالوانیزه، قلع)
-
ورقهای قلعاندود (Tinplate): تحت کد 72101100 و 72101200 که در صنایع بستهبندی و قوطیسازی کاربرد دارند.
-
ورق گالوانیزه (اندودشده با روی): کدهای خانواده 7212 بسیار پرکاربردند؛ به عنوان نمونه کد 72123010 مربوط به ورق گالوانیزه با ضخامت بیشتر از 1.5 میلیمتر و کد 72123020 مربوط به ضخامت کمتر از 0.3 میلیمتر است.
-
ورقهای لمینیت شده با پلاستیک: کد 72107010 به ورقهای هاتلمینیت شده با مواد پلاستیکی (ضخامت 0.4 تا 0.6 میلیمتر) اختصاص دارد.
برای جلوگیری از بیشبود ارزش یا نقص در اظهار این کالاهای تخصصی، مشاوران ایران ایمپکس با دسترسی به آرشیو ارزشهای گمرکی (TSC)، دقیقترین اطلاعات را در اختیار شما میگذارند.
⚙️ بخش چهارم: محصولات طویل، پروفیلها و کابلهای فولادی
محصولاتی که ساختار طولی دارند از ردیف 7214 تا 7312 را شامل میشوند:
-
پروفیلهای صنعتی (U, I, H, T, L): کدهای 72161000 تا 72163300 به انواع تیرآهنها و ناودانیهای نورد گرم شده اختصاص دارند. همچنین ریلهای مورد استفاده در صنعت آسانسور دقیقاً تحت کد 72169910 طبقهبندی میشوند.
-
مفتولهای فولادی و آلیاژی: مفتولهای غیرممزوج در ردیف 7217 قرار دارند (مانند کد 72172010 با قطر کمتر از 1 میلیمتر). مفتولهای آلیاژی فنر مانند کرم سیلیکون (72299010) و کرم وانادیوم (72299020) به دلیل کاربرد در صنایع خودرو و قطعهسازی اهمیت راهبردی دارند.
-
سیمها و کابلهای پیشتنیده (Prestressed Concrete): کدهای 73121010 و 73089020 به کابلهای چندرشته به هم تابیده مورد استفاده در سازههای بتنی عظیم و بتن پیشتنیده اشاره دارند. سیمهای تایر خودرو (Tyre Steel Cord) نیز دارای کد تخصصی 73121020 هستند.
🛢️ بخش پنجم: لولهها، اتصالات و تجهیزات پایپینگ (فصل 73)
لولههای فولادی بر اساس روش ساخت (بدون درز یا مانیسمان، جوش داده شده از درازا) دستهبندی میشوند:
-
لولههای مانیسمان (بدون درز): تحت ردیف 7304 قرار میگیرند. لولههای حفاری ضد زنگ دارای کد 73042200 هستند.
-
لولههای جدارهسازی و خطوط انتقال (درزجوش): کدهای خانواده 7305 و 7306 به لولههای با قوس الکتریکی غوطه ور (ARC) اختصاص دارند. کدهای 73061110 تا 73062190 لولههای خطوط انتقال را بر اساس قطر خارجی (کمتر یا بیشتر از 203.2 میلیمتر) تفکیک میکنند.
-
اتصالات پایپینگ (Fittings): انواع فلنجها (73072100)، زانویی و مهرهماسورهها (73072200) و اتصالات جوش لببهلب (73072300) در این بخش به دقت تفکیک شدهاند.
🧪 بخش ششم: تعرفه گمرکی فلزات رنگین (آلومینیوم، مس، سرب و روی)
فلزات غیرآهنی یا رنگین به دلیل ارزش ذاتی بالاتر نسبت به آهن، زیر ذرهبین شدید مراجع نظارتی گمرک قرار دارند.
1. آلومینیوم (فصل 76)
-
آلومینیوم غیرممزوج (خالص): شمشهای آلومینیوم خالص تجاری تحت کد 76011000 طبقهبندی میشوند.
-
آلیاژهای آلومینیوم: شمشهای آلیاژی حاوی عناصر افزودنی مانند منیزیم یا سیلیسیم با کد 76012000 اظهار میگردند.
2. مس (فصل 74)
- کاتد و قطعات کاتد مس: مس تصفیه شده به شکل کاتد که بستر اصلی بورس کالا و صادرات است، تحت کد بینالمللی 74031100 قرار دارد. مفتولهای مسی با ابعاد سطح مقطع بالای 6 میلیمتر نیز با کد 74081100 ترخیص میشوند.
3. سرب و روی (فصل 78 و 79)
-
سرب: سرب تصفیه شده خالص (78011000)، سرب آنتیمواندار (78019100) و سرب حاوی نقره (78019910).
-
روی: شمشهای روی بر اساس درصد خلوص فوقالعاده حساس هستند؛ خلوص بالای 99.99 درصد دارای کد 79011000 است، در حالی که خلوصهای پایینتر در کدهای 79011210 تا 79011290 جای میگیرند.
⚖️ نکات حقوقی و استانداردهای ترخیص فلزات در ایران ایمپکس
بر اساس ماده 14 قانون امور گمرکی، تعیین ارزش کالا بر مبنای کدهای تعرفه صحیح انجام میشود. کوچکترین اشتباه در تشخیص گرید فولاد یا خلوص فلزات رنگین، گمرک را مجاز میسازد تا طبق ماده 108 قانون امور گمرکی، جریمهای بین 10 تا 100 درصد مابهالتفاوت را از بازرگان اخذ کند.
مزایای همکاری با ایران ایمپکس در ترخیص زنجیره فلزات:
-
بررسی اسناد فنی (Mill Test Certificate): تطبیق دقیق آنالیز شیمیایی ذوب شمش و ورق با کدهای 8 رقمی سیستم هماهنگشده (HS).
-
مدیریت مجوزها: اخذ تاییدیه و مجوزهای سازمان استاندارد و وزارت صمت در کمترین زمان ممکن.
-
تسهیل فرآیند آزمایشگاهی: همراهی تخصصی در زمان نمونهبرداری از محمولههای فلزی در آزمایشگاههای معتمد گمرک.
جهت واگذاری فرآیند ثبت سفارش، دوراظهاری و ترخیص کالاها از تمام گمرکات اجرایی کشور، همین امروز با کارشناسان ارشد ایران ایمپکس تماس حاصل فرمایید و تجارتی امن و بیدغدغه را تجربه کنید.