این بخشنامه رسمی توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🔍 تحلیل تخصصی بخشنامه تعهدات ارزی و بیش‌بود ارزش گمرکی؛ مروری بر چالش‌های گران‌نمایی
در دنیای پیچیده بازرگانی بین‌المللی، تعیین ارزش واقعی کالاهای وارداتی یکی از حساس‌ترین مراحل ترخیص کالا است. بخشنامه شماره 93/80144 بانک مرکزی، شفافیت جدیدی در خصوص رابطه بین ارزش گمرکی و تعهدات ارزی واردکنندگان ایجاد کرده است. کارشناسان ایران ایمپکس در این مقاله به کالبدشکافی این ابلاغیه و تاثیرات آن بر روند فعالیت بازرگانان می‌پردازند.
🏛️ نقش گمرک و بانک مرکزی در تعیین ارزش و رفع تعهد
بر اساس مفاد این بخشنامه، متولی اصلی بررسی، تعیین و اعلام «بیش‌بود ارزش» (Overvaluation)، دفتر بررسی و تعیین ارزش گمرک جمهوری اسلامی ایران است. اما نکته کلیدی اینجاست که پس از تشخیص گران‌نمایی توسط گمرک، تصمیم‌گیری نهایی در مورد عدم ایفاء تعهدات ارزی صرفاً در صلاحیت بانک مرکزی و مطابق با مقررات ارزی این نهاد خواهد بود.
تیم متخصص ایران ایمپکس معتقد است که این تفکیک وظایف، نشان‌دهنده سیستمی بودن نظارت بر خروج ارز از کشور است. گمرک فاکتور فنی را بررسی می‌کند و بانک مرکزی اثرات مالی و حقوقی آن را مدیریت می‌نماید.
⚖️ ماده 135 قانون امور گمرکی و استثنای مرور زمان
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این بخشنامه، اشاره به ماده 135 قانون امور گمرکی است. طبق این ماده، در حالت عادی گمرک و صاحب کالا تنها 6 ماه فرصت دارند تا مابه‌التفاوت حقوق ورودی را مطالبه کنند. اما بانک مرکزی صراحتاً اعلام کرده است که:
“پیگیری خروج ارز از نظر این بانک، به‌رغم مهلت مقرر در ماده 135، مشمول مرور زمان نخواهد شد.”
این بدان معناست که اگر واردکننده‌ای مرتکب گران‌نمایی شود، حتی پس از گذشت سال‌ها، بانک مرکزی حق دارد تعهد ارزی او را پابرجا دانسته و از نظر حقوقی موضوع را پیگیری کند. اگر در این زمینه با چالش مواجه هستید، مشاوره با متخصصان ایران ایمپکس می‌تواند راهگشای شما باشد.
🛑 انواع تخلفات ارزی ذکر شده در بخشنامه
بانک مرکزی در این ابلاغیه به چهار مورد اصلی که منجر به عدم ایفاء تعهدات ارزی و خروج غیرقانونی ارز می‌شود، اشاره کرده است:
-
گران‌نمایی (بیش‌بود ارزش): درج قیمتی بالاتر از ارزش واقعی کالا در اسناد برای خروج ارز بیشتر.
-
کسر تخلیه: زمانی که کالای تخلیه شده در گمرک کمتر از مقدار اظهار شده در اسناد بانکی باشد.
-
کسر اسناد: نقص در ارائه مدارک مثبته گمرکی که حاکی از ورود قطعی کالا باشد.
-
عدم ارائه اسناد مثبته: کوتاهی در ارائه پروانه سبز گمرکی به بانک عامل در مهلت مقرر.
💡 راهکار ایران ایمپکس برای بازرگانان
با توجه به سخت‌گیری‌های اخیر، توصیه می‌شود قبل از ثبت سفارش و اظهار کالا، ارزش‌های گمرکی را از طریق سوابق موجود در سامانه TSC چک کنید. مجموعه ایران ایمپکس با دسترسی به آخرین بخشنامه‌ها و جداول ارزشی، آمادگی دارد تا پیش از بروز مشکلات تعهد ارزی، عملیات بررسی ارزش کالاهای شما را به‌صورت کاملاً تخصصی انجام دهد.
📋 نتیجه‌گیری
بخشنامه 93/80144 پیامی روشن برای فعالان اقتصادی دارد: تعهد ارزی یک بدهی دائمی است که تنها با ارائه اسناد صحیح و تایید ارزش واقعی کالا توسط گمرک رفع می‌شود. استفاده از خدمات کارگزاری‌های معتبری همچون ایران ایمپکس ریسک ناشی از بیش‌بود ارزش و جریمه‌های سنگین ارزی را به حداقل می‌رساند.