🇵🇰 الزام ارائه گواهی مبداء برای صادرات 37 قلم کالا به پاکستان: تحلیل فنی و ابلاغیه جدید گمرک

در راستای تغییرات جدید در دیپلماسی تجاری و قوانین گمرکی میان ایران و کشورهای همسایه، سازمان توسعه تجارت ایران طی بخشنامه‌ای رسمی (شناسه 5200002)، مقررات جدیدی را برای صادرکنندگان کالا به مقصد پاکستان ابلاغ کرده است. بر اساس این دستورالعمل، که حاصل سلسله مراتب مکاتبات میان وزارت امور خارجه پاکستان، وزارت امور خارجه ایران و در نهایت سازمان توسعه تجارت است، صادرکنندگان 37 قلم کالای خاص ملزم به ارائه گواهی مبداء رسمی کشور ایران هستند.

این مقررات جدید از تاریخ 11 اردیبهشت 1404 (1 می 2025) جنبه اجرایی پیدا کرده است. تیم تحلیل مقررات بازرگانی در ایران ایمپکس در این مقاله به بررسی ابعاد حقوقی، کدهای تعرفه (HS Codes) تحت تاثیر و زنجیره لجستیک این قانون پرداخته است تا بازرگانان عزیز با آگاهی کامل از توقف بار در مرزها جلوگیری کنند.

🔍 ریشه مقررات جدید؛ توافقات و معافیت‌های تجاری ایران و پاکستان

بر اساس نامه‌ شماره 951/2457804 مورخ 1404/01/31 دستیار ویژه و مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ایران، سازمان توسعه تجارت فهرستی از اقلام صادراتی را جهت معافیت از ارائه گواهی مبداء به طرف پاکستانی پیشنهاد داده بود.

سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلام‌آباد گزارش داده است که وزارت بازرگانی پاکستان پس از بررسی این لیست:

• با معافیت 57 قلم کالا از ارائه گواهی مبداء موافقت کرده است.

• درخواست معافیت 37 قلم کالا را رد کرده است.

رد این درخواست به این معنی است که ترخیص این 37 قلم کالا در تمام گمرکات اجرایی کشور پاکستان، کاملاً مشمول قانون ارائه گواهی مبداء بوده و بدون آن، محموله‌ها اجازه ورود نخواهند داشت. اگر در زمینه فرآیندهای دریافت گواهی مبداء یا اظهارنامه صادراتی سوالی دارید، دپارتمان تخصصی ایران ایمپکس آماده ارائه مشاوره به شماست.

🏗️ تحلیل کدهای تعرفه (HS Codes) مشمول الزام گواهی مبداء

این 37 قلم کالا به طور کلی در دو گروه اصلی قرار می‌گیرند: فرآورده‌های نفتی و روغن‌ها (2 قلم) و محصولات زنجیره آهن و فولاد (35 قلم). در ادامه، کدهای تعرفه 6 رقمی بین‌المللی این کالاها به همراه شرح تخصصی و تجاری آن‌ها جهت بررسی دقیق آورده شده است:

1. گروه فرآورده‌های نفتی و مشتقات انرژی

این بخش شامل بخش مهمی از هیدروکربن‌ها و مشتقات نفتی صادراتی است:

• کد تعرفه 271012 (Light oils and preparations): شامل روغن‌های سبک و فرآورده‌های آن (مانند بنزین و نفتا).

• کد تعرفه 271019 (Medium oils and preparations): شامل روغن‌های متوسط و فرآورده‌های واسط نفتی (مانند گازوئیل و نفت سفید).

2. گروه مواد اولیه و صنایع بالادستی آهن و فولاد

محصولاتی که به عنوان مواد اولیه کارخانجات یا مقاطع اولیه فولادی صادر می‌شوند:

• کد تعرفه 720110 (Non-alloy pig iron): چدن خام غیرممزوج.

• کد تعرفه 720221 (Ferro-silicon): فروسیلیسیم (با عیار سیلیسیم بالا) که به عنوان اکسیژن‌زدا در صنایع فولاد کاربرد دارد.

• کد تعرفه 720230 (Ferro-silico-manganese): فروسیلیکومنگنز، از آمیژان‌های حیاتی صنایع متالورژی.

• کد تعرفه 720299 (Ferro-alloys): سایر فروآلیاژهای طبقه‌بندی نشده.

• کد تعرفه 720270 (Ferro-molybdenum): فرومولیبدن جهت افزایش استحکام آلیاژها.

• کد تعرفه 720390 (Spongy ferrous products): محصولات آهنی اسفنجی حاصل از احیای مستقیم.

• کد تعرفه 720310 (Direct reduction products): محصولات آهنی حاصل از احیای مستقیم سنگ‌آهن در اشکال اولیه.

• کد تعرفه 720610 (Ingots, of iron/non-alloy steel): شمش‌های حاصل از آهن یا فولاد غیرممزوج.

• کد تعرفه 720690 (Puddled bars): آهن و فولاد غیرممزوج در اشکال ابتدایی دیگر.

3. گروه محصولات نیمه‌تمام فولادی (بیلت و بلوم)

• کد تعرفه 720711: محصولات نیمه‌تمام فولادی با کربن کمتر از 0.25 درصد و مقطع مربع یا مستطیل (عرض کمتر از دو برابر ضخامت).

• کد تعرفه 720712: محصولات نیمه‌تمام فولادی با کربن کمتر از 0.25 درصد (سایر مقاطع تخت).

• کد تعرفه 720719: سایر محصولات نیمه‌تمام از آهن یا فولاد غیرممزوج.

4. گروه ورق‌های فولادی تخت نورد شده (Flat-Rolled Products)

مجموعه وسیعی از ورق‌های گرم و سرد با عرض‌های مختلف:

• عرض‌های مساوی یا بیشتر از 600 میلی‌متر (شامل کدهای تعرفه عددی زیر):

• 720852 و 720851 و 720854 و 720853: ورق‌های تخت نورد شده گرم، بدون کویل (شیت)، بدون شکل‌دهی بیشتر.

• 720890: سایر ورق‌های نورد گرم با عرض بزرگ.

• 720839 و 720838 و 720837: ورق‌های نورد شده گرم به صورت کویل (کلاف).

• عرض‌های کمتر از 600 میلی‌متر (تسمه‌ها و ورق‌های باریک):

• 721119 و 721190 و 721129: انواع محصولات تخت نورد شده با عرض کم.

5. گروه میلگرد، مفتول و صنایع سیمی (Bars, Rods and Wires)

• کد تعرفه 721310 و 721391 و 721399: میلگردها و میله‌های گرم نورد شده به صورت کلاف‌های نامنظم (مفتول صنعتی).

• کد تعرفه 721420: میلگردهای آجدار (دارای دندانه، دنده‌، برجستگی یا گودی) که کاربرد وسیعی در صنایع ساختمانی دارند.

• کدهای مربوط به سیم و مفتول در کویل (Wire in coils):

• 721710: سیم‌های روکش‌نشده و گالوانیزه نشده.

• 721720: سیم‌های روکش‌شده با روی (سیم گالوانیزه).

• 721730: سیم‌های روکش‌شده با سایر فلزات پایه.

• 721790: سایر سیم‌های آهنی طبقه‌بندی نشده.

6. گروه پروفیل‌ها و مقاطع ساختمانی

• کد تعرفه 721631: پروفیل‌های U شکل گرم نورد شده (ناودانی).

• کد تعرفه 721621: پروفیل‌های L شکل گرم نورد شده (نبشی).

• کد تعرفه 721633: پروفیل‌های H شکل گرم نورد شده (تیرآهن بال‌پهن).

• کد تعرفه 722410 (Alloy steel ingots): فولادهای آلیاژی دیگر در اشکال شمش یا اشکال اولیه.

📋 نکات حقوقی و وظایف صادرکنندگان از دیدگاه ایران ایمپکس

رد درخواست معافیت گواهی مبداء توسط وزارت بازرگانی پاکستان به این معنی است که سیستم گمرکی پاکستان (WeBOC) الزامات سخت‌گیرانه‌ای را بر روی این کدها اعمال کرده است. کارشناسان تجاری ایران ایمپکس به صادرکنندگان و شرکت‌های لجستیکی توصیه می‌کنند نکات زیر را حتمأ رعایت کنند:

1. تطبیق دقیق HS Code: پیش از صدور فاکتور تجاری (Commercial Invoice) و پکینگ لیست، کدهای 6 رقمی مندرج در جدول فوق را با کد تعرفه 8 رقمی کتاب مقررات صادرات و واردات ایران تطبیق دهید.

2. اصالت گواهی مبداء: گواهی مبداء صادر شده توسط اتاق‌های بازرگانی ایران باید به طور دقیق با مشخصات بار، وزن، تعداد و کدهای HS همخوانی داشته باشد. هرگونه مغایرت اطلاعاتی منجر به توقف بار در مرزهای تفتان/میرجاوه خواهد شد.

3. زمان‌بندی فرآیندها: با توجه به اینکه این قانون از اردیبهشت 1404 اجرایی شده است، ترخیص کالا بدون این سند عملاً غیرممکن است. فرآیند اخذ سند را به روزهای پایانی ارسال بار موکول نکنید.

🤝 خدمات ایران ایمپکس در حوزه صادرات و ترخیص کالا به پاکستان

صادرات مقاطع فولادی و فرآورده‌های نفتی به پاکستان همواره سودآوری بالایی دارد، اما عدم تسلط بر بخشنامه‌های روزانه می‌تواند هزینه‌های سنگین دموراج و خواب سرمایه را به همراه داشته باشد. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی مدیریت زنجیره تامین، ترخیص کالا و مشاوره گمرکی، در تمام مراحل از زمان اخذ مجوزهای صادراتی و ثبت گواهی مبداء در سامانه جامع تجارت تا ترخیص نهایی بار در مرزهای خروجی همراه شماست. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی روی دانش مشاوران ایران ایمپکس حساب کنید.