🇵🇰 الزام ارائه گواهی مبداء برای 37 قلم کالای صادراتی به پاکستان: تحلیل بخشنامه و کدهای تعرفه

روابط تجاری و مبادلات مرزی میان ایران و پاکستان همواره تحت تاثیر مقررات گمرکی و توافقات دیپلماتیک دوجانبه قرار دارد. در جدیدترین تحول حقوقی و اجرایی در حوزه تجارت بین‌الملل، دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران با انتشار بخشنامه‌ای رسمی (شناسه 5200002 مورخ 1404/02/22)، جزئیات الزامات جدید گمرک پاکستان را برای صادرکنندگان ایرانی تبیین کرده است.

بر اساس این مقررات که از تاریخ 11 اردیبهشت 1404 (1 می 2025) لازم‌الاجرا شده است، صادرکنندگان مکلف به ارائه گواهی مبداء (Certificate of Origin) برای 37 ردیف تعرفه مشخص شده هستند. تیم تخصصی ایران ایمپکس در این مقاله جامع به کالبدشکافی این بخشنامه، پیش‌نیازهای دیپلماتیک و تحلیل دقیق تک‌تک کدهای تعرفه درگیر پرداخته است تا بازرگانان عزیز از ریسک‌های توقف کالا در مرزهای خروجی و گمرکات پاکستان مصون بمانند.

📑 پیشینه دیپلماتیک و فرآیند صدور بخشنامه

این ابلاغیه حاصل یک زنجیره مکاتبات دیپلماتیک و اداری میان نهادهای حاکمیتی دو کشور است. سلسله مراتب صدور این دستورالعمل از وزارت امور خارجه پاکستان آغاز شده، از طریق وزارت امور خارجه ایران به سازمان توسعه تجارت منتقل و در نهایت توسط دفتر صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران به گمرکات اجرایی مرزی ابلاغ گردیده است.

🔹 رد بخشی از درخواست معافیت ایران توسط پاکستان

بر اساس یادداشت دیپلماتیک وزارت امور خارجه پاکستان به شماره Iran-6/26/2025 مورخ 18 آوریل 2025، طرف ایرانی ابتدا طی یک یادداشت رسمی در ژانویه 2025، درخواست معافیت 94 ردیف تعرفه در سطح HS6 را از ارائه گواهی مبداء در زمان ورود به پاکستان مطرح کرده بود.

وزارت بازرگانی پاکستان پس از بررسی‌های فنی دقیق، با معافیت 57 قلم کالا موافقت کرده اما با معافیت 37 قلم کالا (که 35 ردیف آن را محصولات حوزه آهن، فولاد و متالورژی تشکیل می‌دهند) مخالفت نموده است. در نتیجه، صادرات این کالاها بدون گواهی مبدا رسمی جمهوری اسلامی ایران به پاکستان ممنوع یا با ممانعت در ترخیص مواجه خواهد شد. متخصصان ایران ایمپکس آماده‌اند تا شما را در زنجیره تامین اسناد و گواهی‌های معتبر تجاری یاری کنند.

🔍 تحلیل تخصصی کدهای تعرفه (HS Codes) مشمول الزام گواهی مبداء

لیست 37 قلم کالای رد صلاحیت شده از معافیت، شامل دو ردیف فرآورده‌های نفتی و 35 ردیف محصولات راهبردی صنایع آهن و فولاد است. در ادامه، مفاهیم حقوقی و گمرکی این کدهای 6 رقمی سیستم هماهنگ‌شده (HS) را بررسی می‌کنیم:

1. فرآورده‌های نفتی و روغن‌های سبک (فصل 27)

• کد 271012 (Light oils and preparations): شامل روغن‌های سبک و فرآورده‌های نفتی یا مواد معدنی قیردار که بیش از 90 درصد حجم آن‌ها در تقطیر تا 210 درجه سانتی‌گراد به دست می‌آید (مانند بنزین و نفتا).

• کد 271019 (Medium oils and preparations): روغن‌های متوسط و فرآورده‌های نفتی (مانند نفت سفید و گازوئیل) حاوی بیودیزل.

2. چدن و فروآلیاژهای پایه‌ای (فصل 72)

• کد 72MDE1 (Non-alloy pig iron): چدن خام غیرممزوج به صورت شمش، بلوک یا سایر اشکال ابتدایی که میزان کربن و عناصر آلیاژی آن‌ها در حد استاندارد پایه‌ای است.

• کد 72MEY1 (Ferro-silicon): فروسیلیسیم با سنجش وزنی بیش از 55 درصد سیلیسیم؛ از مهم‌ترین مواد افزودنی در صنایع فولادسازی برای اکسیژن‌زدایی.

• کد 72ME30 (Ferro-silico-manganese): فروسیلیکومنگنز؛ آلیاژی سه گانه که در ساخت فولادهای ساختمانی و مقاوم کاربرد دارد.

• کد 72ME70 (Ferro-molybdenum): فرومولیبدن؛ آلیاژی گران‌بها جهت افزایش استحکام حرارتی فولادها.

• کد 72ME99 (Other Ferro-alloys): سایر فروآلیاژهای خاص که در ردیف‌های اصلی مندرج نشده‌اند.

3. آهن اسفنجی و شمش‌های ساختاری

• کد 72MD90 و 72MD10 (Ferrous products / Spongy ferrous products): محصولات آهنی حاصل از احیای مستقیم سنگ‌آهن (آهن اسفنجی) به صورت کلوخه، گندله یا اشکال مشابه با خلوص بالا.

• کد 72M610 و 72M690 (Ingots of iron/steel): شمش‌ها و اشکال ابتدایی از آهن یا فولاد غیرممزوج.

• کد 72M711، 72M712 و 72M719 (Semi-finished products): محصولات نیمه‌ساخته از آهن یا فولاد غیرممزوج با درصد کربن کمتر از 0.25٪ (مانند بیلت و بلوم).

4. محصولات تخت نورد شده و ورق‌های فولادی (عرض بیش از 600 میلی‌متر)

• کد 72M851، 72M852، 72M853 و 72M854: ورق‌های فولادی تخت نورد شده، به صورت غیرکلافی (شیت)، گرم نورد شده که عملیات دیگری روی آن‌ها انجام نشده است و ضخامت‌های گوناگون را شامل می‌شوند.

• کد 72M837، 72M838 و 72M839: محصولات تخت نورد شده به صورت کلاف (کویل)، گرم نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج.

• کد 72M890: محصولات تخت نورد شده با عرض بیش از 600 میلی‌متر که پس از نورد گرم، عملیات تکمیلی کار سرد یا پوشش‌دهی روی آن‌ها صورت گرفته است.

5. ورق‌های فولادی با عرض کمتر از 600 میلی‌متر

• کد 721119، 721120 و 721190: تسمه‌ها و ورق‌های کم‌عرض نورد گرم یا نورد سرد شده که کاربردهای وسیعی در صنایع قطعه‌سازی و بسته‌بندی دارند.

6. میلگردها، مفتول‌ها و پروفیل‌های ساختمانی

• کد 721310، 721391 و 721399: میلگردهای گرم نورد شده به صورت کلاف‌های نامنظم از آهن یا فولاد غیرممزوج، دارای دندانه، شیار یا برجستگی‌های ساختمانی.

• کد 721420: میلگردهای ممزوج یا غیرممزوج ساختاتی که تحت فرآیند فورج یا نورد پیشرفته تولید شده‌اند.

• کد 721621 (L sections)، 721631 (U sections) و 721633 (H sections): پروفیل‌های ساختمانی شامل نبشی (L)، ناودانی (U) و تیرآهن (H) که فرآیندی فراتر از نورد گرم روی آن‌ها اعمال نشده است.

• کد 721710، 721720، 721730 و 721790: انواع مفتول‌های آهنی و فولادی به صورت کلاف، اعم از مفتول‌های بدون پوشش، مفتول‌های گالوانیزه (روکش‌شده با روی) و روکش‌شده با فلزات پایه.

• کد 722410 (Alloy steel in ingots): فولادهای آلیاژی (به جز فولاد ضدزنگ) به صورت شمش یا اشکال اولیه.

💡 تبعات عدم رعایت بخشنامه برای صادرکنندگان و راهکارها

مفاد این بخشنامه صراحتاً نشان می‌دهد گمرکات اجرایی ایران موظف هستند قبل از تایید نهایی کوتاژهای صادراتی به مقصد پاکستان، صحت مدارک و پیش‌بینی صدور گواهی مبدا را بررسی کنند. ایران ایمپکس به عنوان مشاور امین شما در فرآیندهای تجاری، به نکات کلیدی زیر اشاره می‌کند:

⚠️ ریسک‌های تجاری عدم ارائه گواهی مبدا:

1. توقف محموله‌ها در مرز میرجاوه و تفتان: گمرک پاکستان در مرزهای ورودی خود از پذیرش محموله‌های فاقد این سند امتناع خواهد کرد.

2. هزینه‌های سنگین دموراج: توقف کامیون‌ها یا واگن‌های ریلی در مرز منجر به تحمیل هزینه‌های انبارداری و دموراج سنگین به صادرکننده می‌شود.

3. ابطال قراردادهای بین‌المللی: تاخیر در تحویل کالا به خریدار پاکستانی می‌تواند بندهای جریمه قرارداد را فعال کند.

🛠 راهکار اجرایی ایران ایمپکس:

برای جلوگیری از هرگونه اخلال در فرآیند صادرات، توصیه می‌شود صادرکنندگان محترم پیش از بارگیری محموله، از طریق اتاق‌های بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی اقدام به دریافت گواهی مبداء (Certificate of Origin) معتبر با درج دقیق کد HS شش رقمی منطبق با این لیست نمایند. کارشناسان ترخیص کالا در ایران ایمپکس آمادگی دارند تا تمامی مراحل اظهارنامه صادراتی، اخذ مجوزهای قانونی و فرآیندهای لجستیکی شما را در کوتاه‌ترین زمان ممکن و با دقت حقوقی 100 درصدی به سرانجام برسانند.