🚗 راهنمای جامع بخشنامه جدید ترخیص درصدی قطعات منفصله خودرو و موتورسیکلت؛ تسهیلات ویژه صمت برای زنجیره تامین صنایع حمل و نقل

بخشنامه جدید معاونت صنایع حمل و نقل وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) به شماره 3307616 مورخ 1403/05/21، یکی از کلیدی‌ترین ابلاغیه‌های اخیر در حوزه واردات و ترخیص قطعات خودرو و موتورسیکلت است. این بخشنامه که در پاسخ به درخواست‌های موازی شرکت‌های بزرگ خودروسازی از جمله بهمن موتور و سیبا موتور صادر شده، تغییرات ساختاری مهمی را در اولویت‌های کالایی ایجاد کرده و اجازه ترخیص درصدی را برای مجموعه‌ای از کدهای تعرفه فصل 98 کتاب مقررات صادرات و واردات صادر نموده است.

در این مقاله تخصصی از سایت ایران ایمپکس، قصد داریم ابعاد حقوقی، گمرکی و بازرگانی این بخشنامه را موشکافی کنیم تا بازرگانان، ترخیص‌کاران و واحدهای تولیدی بتوانند از این تسهیلات جدید به بهترین شکل ممکن استفاده نمایند.

📋 جزئیات و پیش‌زمینه صدور بخشنامه ترخیص درصدی قطعات منفصله

صنعت خودرو و موتورسیکلت به دلیل وابستگی شدید به زنجیره تامین بین‌المللی و قطعات منفصله (CKD/SKD)، همواره با چالش‌های تخصیص ارز و رسوب کالا در گمرکات مواجه بوده است. در تاریخ 1403/03/30 دو مکاتبه رسمی به شماره‌های زیر صورت گرفت که جرقه اصلی صدور این بخشنامه شد:

1. نامه شماره 1403/4002 شرکت بهمن موتور

2. نامه شماره 568 س ص / 1403 شرکت سیبا موتور

موضوع این نامه‌ها، درخواست فوری برای تغییر گروه کالایی و فعال‌سازی رویه ترخیص درصدی جهت جلوگیری از توقف خطوط تولید بود. در نهایت، احمد آقایی (معاونت صنایع حمل و نقل وزارت صمت) خطاب به مهدی ضیغمی (رئیس وقت سازمان توسعه تجارت ایران)، دستور تغییرات فوری در سامانه جامع تجارت و سیستم‌های گمرکی را صادر کرد. برای اجرای بهینه این فرآیند، هماهنگی با یک کارگزار رسمی و باسابقه مانند مجموعه ایران ایمپکس می‌تواند ریسک خطاهای فرآیندی را به حداقل برساند.

🔍 تحلیل تخصصی کدهای تعرفه (HS Codes) و تغییرات اولویت‌های کالایی

بخش اصلی این بخشنامه، جدولی است که وظیفه تعیین تکلیف 7 ردیف تعرفه استراتژیک را بر عهده دارد. تمام این تعرفه‌ها اکنون مشمول ترخیص درصدی (مجاز) شده‌اند. در ادامه هر یک از این کدها و میزان عمق ساخت داخل آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

1. قطعات منفصله با ساخت داخل کمتر از 20 درصد (کد تعرفه 98870304)

این ردیف تعرفه به مجموعه‌هایی اختصاص دارد که عمق بومی‌سازی آن‌ها بسیار پایین است. اولویت کالایی این ردیف در گروه 23 تثبیت شده و امکان ترخیص درصدی برای آن فراهم است تا واحدهای مونتاژکننده در مراحل اولیه تولید دچار توقف نشوند.

2. قطعات منفصله با ساخت داخل 20 تا کمتر از 50 درصد (کد تعرفه 98870305)

کالاهای ذیل این تعرفه دارای عمق ساخت داخل متوسط هستند. اولویت آن‌ها کماکان در گروه 23 فعال است و بازرگانان می‌توانند بدون نیاز به تسویه حساب کامل و فوری اسناد ارزی، بخشی از کالا را جهت تجدید نقدینگی ترخیص کنند.

3. قطعات منفصله با ساخت داخل 50 درصد و بیشتر (کد تعرفه 98870306)

این تعرفه متعلق به خودروهایی است که بالاترین میزان بومی‌سازی را دارند. سیاست صمت حمایت ویژه از این گروه است؛ لذا تخصیص تسهیلات ترخیص درصدی در گروه 23 برای این تعرفه، پاداشی حمایتی برای خودروسازان با عمق ساخت داخل بالا محسوب می‌شود.

4. قطعات منفصله با ساخت داخل حداکثر 14 درصد (کد تعرفه 98870371)

• تغییر بزرگ: اولویت کالایی این ردیف از 26 به 23 کاهش یافته است. در ادبیات بازرگانی ایران، انتقال کالا از گروه‌های بالاتر (مانند 26) به گروه 23 به معنای تسهیل در تخصیص ارز و ثبت سفارش روان‌تر است.

5. قطعات منفصله با ساخت داخل بیشتر از 14 درصد (کد تعرفه 98870372)

• تغییر بزرگ: این تعرفه پیش از این در وضعیت غير فعال قرار داشت و واردات آن با بن‌بست مواجه بود. با ابلاغ این بخشنامه، وضعیت آن به فعال تغییر یافته و با اولویت 23 وارد چرخه عملیاتی گمرک شده است.

6. قطعات منفصله با عمق ساخت داخل کمتر از 15 درصد (کد تعرفه 98871181)

این کد نیز که عمدتاً بخش‌های خاصی از قطعات موتورسیکلت یا خودروهای خاص را شامل می‌شود، از حالت غير فعال خارج شده و در گروه 23 با امکان ترخیص درصدی بازگشایی شده است.

7. قطعات منفصله با ساخت داخل کمتر از 30 درصد (کد تعرفه 98870121)

• تغییر بزرگ: اولویت کالایی این ردیف از 22 به 23 تغییر یافته و هماهنگ با سایر تعرفه‌های این پکیج حمایتی، در فهرست ترخیص درصدی قرار گرفته است.

⚡ ترخیص درصدی چیست و چه مزایایی برای بازرگانان دارد؟

یکی از خدمات مشاوره‌ای و اجرایی شاخص در ایران ایمپکس، هدایت تولیدکنندگان در مسیر استفاده از تسهیلات گمرکی است. ترخیص درصدی رویه‌ای است که به موجب آن، صاحب کالا (به‌ویژه واحدهای تولیدی) اجازه می‌یابد به دلیل طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز یا تامین نقدینگی برای پرداخت حقوق ورودی، درصدی از کالای خود را (مثلاً 70 تا 90 درصد) از گمرک خارج کرده و به خط تولید منتقل کند. مابقی کالا به عنوان وثیقه گمرک تا زمان تسویه حساب نهایی باقی می‌ماند.

مزایای اصلی این رویه برای کدهای تعرفه فوق:

• کاهش هزینه‌های دموراژ و انبارداری: کالاها به مدت طولانی در اماکن گمرکی رسوب نمی‌کنند.

• تزریق سریع به خط تولید: کارخانجات خودروسازی و موتورسیکلت‌سازی نظیر بهمن موتور و سیبا موتور از توقف تولید ایمن می‌مانند.

• مدیریت جریان نقدینگی: بازرگان مجبور نیست در یک مرحله تمام هزینه‌های ارزی و ریالی را پرداخت کند.

🛠️ مراحل اجرایی بهره‌مندی از بخشنامه 3307616 در سامانه جامع تجارت و EPL

برای اینکه بتوانید قطعات منفصله خود را تحت این بخشنامه ترخیص کنید، باید مراحل زیر را با دقت طی کنید:

1. اصلاح ثبت سفارش: در صورتی که اولویت کالایی کدهای شما قبلاً 22، 26 یا غیرفعال بوده، باید فورا نسبت به ویرایش ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت و تطبیق آن با اولویت 23 اقدام نمایید.

2. درخواست اعمال تسهیلات در سامانه گمرک (EPL): در زمان اظهار کالا، تیک مربوط به تسهیلات ترخیص درصدی با استناد به بخشنامه معاونت صنایع حمل و نقل صمت باید فعال گردد.

3. تامین اسناد بانکی: هماهنگی با بانک عامل جهت صدور تاییدیه ترخیص درصدی الزامی است.

با توجه به پیچیدگی‌های سیستماتیک در هماهنگی میان وزارت صمت، سازمان توسعه تجارت و گمرک ایران، کارشناسان مجرب ایران ایمپکس آمادگی دارند تا تمامی مراحل ثبت سفارش، ویرایش کدهای تعرفه، و فرآیند اظهار و ترخیص قطعات منفصله شما را در کوتاه‌ترین زمان ممکن و طبق آخرین تعرفه‌های قانونی سال 1405 مدیریت نمایند.