📋 بخشنامه جدید گمرک: الزام به کنترل دستی و غیرسیستمی کالاهای متروکه و مهلت منقضی شده

عدم یکپارچگی یا بروز اختلال در سیستم‌های هوشمند گمرکی می‌تواند فرآیندهای لجستیک و ترخیص کالا را با چالش‌های جدی مواجه کند. اخیراً گمرک جمهوری اسلامی ایران با صدور بخشنامه‌ای جدید، رویه اجرایی پایش کالاهای جا مانده در انبارها را تغییر داده است. طبق این ابلاغیه، به دلیل محدودیت‌های فنی موقت در گزارش‌گیری از سامانه جامع امور گمرکی، تمامی گمرکات اجرایی کشور موظف شده‌اند فرآیند کنترل، سرشماری و اعمال مقررات کالاهای متروکه را به صورت دستی و سنتی پیش ببرند.

این تصمیم که بر اساس گزارش دفتر بازرسی و مدیریت عملکرد اتخاذ شده، نشان‌دهنده عزم جدی تشکیلات نظارتی گمرک برای جلوگیری از رسوب کالا در انبارهای اختصاصی تحت کلید است؛ حتی اگر زیرساخت‌های الکترونیکی به طور موقت یاری نکنند. در این مقاله تخصصی از ایران ایمپکس، به بررسی ابعاد حقوقی، اجرایی و چالش‌های بازرگانان در مواجهه با این بخشنامه می‌پردازیم.

🔍 چرا مقررات متروکه به صورت دستی اعمال می‌شود؟

بستر اصلی مدیریت داده‌های تجاری در کشور، سامانه جامع امور گمرکی (EPL) است. با این حال، بر اساس گزارش‌های بازرسی، امکان استخراج گزارش دقیق از وضعیت کالاهای وارده، فرآیند سرشماری و تفکیک محموله‌های متروکه در انبارهای اختصاصی از طریق این سامانه میسر نبوده است.

به منظور جلوگیری از بلاتکلیفی محموله‌ها و سوءاستفاده‌های احتمالی از توقف طولانی‌مدت کالا، دفتر بازرسی و مرکز واردات و امور مناطق آزاد و ویژه گمرک مقرر کردند که منتظر حل چالش‌های نرم‌افزاری توسط دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات نمانند. به همین دلیل، گمرکات اجرایی ملزم به اعزام نیرو، سرشماری فیزیکی و دفاتر سنتی برای اعمال مقررات متروکه شده‌اند. متخصصان ایران ایمپکس توصیه می‌کنند بازرگانان پیش از اتمام مهلت قانونی، اقدامات لازم برای تمدید یا ترخیص را نهایی کنند تا وارد چرخه پیچیده توقیف دستی نشوند.

⚖️ مفاهیم حقوقی و تبعات اعمال مقررات متروکه (کالاهای مهلت منقضی شده)

در قوانین امور گمرکی، هر کالایی که وارد اماکن گمرکی یا انبارهای اختصاصی تحت کلید می‌شود، دارای یک مهلت قانونی مشخص برای توقف است. طبق ماده 24 قانون امور گمرکی، مدت توقف کالاهای وارده در اماکن گمرکی محدود بوده و در صورت عدم انجام تشریفات ترخیص و پرداخت حقوق ورودی در این مهلت، کالا متروکه تلقی شده و اختیار تصرف و فروش آن به سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی واگذار می‌شود.

🔹 انبارهای اختصاصی تحت کلید و حساسیت‌های نظارتی

انبارهای اختصاصی به انبارهایی خارج از اماکن عمومی گمرک اطلاق می‌شود که تحت کلید و نظارت مستقیم گمرک اجرایی قرار دارند و معمولاً برای تسهیل کار واحدهای تولیدی ایجاد می‌شوند. اعمال دستی مقررات در این انبارها به این معناست که کارشناسان گمرک به صورت حضوری و فیزیکی، دفاتر ورود و خروج کالا را بررسی کرده و در صورت انقضای مهلت قانونی، فورا صورت‌مجلس متروکه را تنظیم می‌کنند.

خدمات مشاوره حقوقی و ترخیص کالا در ایران ایمپکس به شما کمک می‌کند تا با مدیریت صحیح زمان‌بندی زنجیره تامین، از ثبت شدن اظهارنامه متروکه برای محموله‌های خود جلوگیری کنید.

🛠️ وظایف جدید گمرکات اجرایی و تاثیر آن بر روند بازرگانی

بر اساس سلسله مراتب ابلاغی (دفتر بازرسی -> مرکز واردات -> گمرکات اجرایی)، گمرکات سراسر کشور مکلف به اجرای دقیق بندهای زیر هستند:

1. سرشماری فیزیکی و مستمر: بررسی موجودی واقعی انبارهای اختصاصی تحت کلید و تطبیق آن با اسناد کاغذی ورود کالا.

2. اعمال مقررات دستی: شناسایی محموله‌هایی که مهلت قانونی توقف آن‌ها به پایان رسیده و صدور دستی اخطاریه‌ها و اظهارنامه‌های متروکه.

3. ارتباط با دفتر فاوا: تداوم فرآیند دستی تا زمان اعلام رسمی دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات مبنی بر ایجاد قابلیت کنترل سیستمی کامل.

💡 چگونه از متروکه شدن دستی کالا جلوگیری کنیم؟ (راهکار ایران ایمپکس)

شاید تصور شود که اختلال در سیستم گمرکی منجر به تعویق افتادن فرآیند متروکه شدن کالا می‌شود، اما این بخشنامه دقیقاً عکس آن را ثابت می‌کند؛ گمرک با رویکرد سنتی و فیزیکی، نظارت خود را تشدید کرده است. برای پیشگیری از بروز خسارت‌های سنگین مالی، نکات زیر را مدنظر قرار دهید:

• پایش دقیق تاریخ قبض انبار: همیشه تاریخ دقیق ورود کالا به انبار اختصاصی یا عمومی را رصد کنید و مهلت‌های قانونی را به روزهای پایانی موکول نکنید.

• درخواست تمدید مهلت توقف: در صورت وجود عذر موجه (مانند عدم تخصیص ارز یا مشکلات بانکی)، در موعد مقرر قانونی نسبت به ارائه‌ درخواست تمدید مهلت توقف کالا به گمرک اقدام کنید.

• همکاری با کارگزاران رسمی: فرآیندهای دستی به دلیل دخالت سلایق انسانی، ریسک خطای بالاتری دارند. با سپردن پرونده‌های خود به تیم مجرب ایران ایمپکس، مطمئن شوید که تمامی مراحل ترخیص با دقت حقوقی بالا و بر اساس آخرین بخشنامه‌های صادره انجام می‌شود.

بروز دست‌اندازهای اجرایی در گمرک نباید تجارت شما را متوقف کند. مجموعه ایران ایمپکس با سال‌ها تجربه در حوزه ترخیص کالا، حل اختلافات گمرکی و لجستیک بین‌المللی، آماده است تا شما را در تمامی مراحل تشریفات گمرکی یاری رساند.