این بخشنامه رسمی توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📝 راهنمای جامع بخشنامه جدید بانک مرکزی: ضوابط اصلاح ثبت سفارش و گواهی ثبت آماری در سامانه جامع تجارت
فرآیندهای ارزی و گمرکی در ایران همواره با پیچیدگیهای بخشنامهای متعددی همراه است. در تاریخ 1402/10/20، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با صدور بخشنامه مهمی به شماره 02/257358، جانشین بخشنامه قبلی (شماره 02/221324) شد تا تکلیف واردکنندگان را در خصوص اصلاح ثبت سفارش و تغییرات در گواهی ثبت آماری مشخص کند. این تغییرات که به طور مستقیم بر مواردی چون کدهای تعرفه کالا (HS Code)، شرح کالا، ارزش فوب (FOB) و کشور مبدأ حمل اثرگذار است، ساختار جدیدی را در مدیریت تعهدات ارزی ایجاد میکند.
اگر شما نیز به عنوان یک بازرگان یا کارشناس ترخیص با چالشهای تخصیص ارز و ویرایش اطلاعات بازرگانی مواجه هستید، متخصصان ایران ایمپکس در این مقاله به کالبدشکافی دقیق و بند به بند این دستورالعمل حقوقی و گمرکی میپردازند.
🎯 هدف اصلی بخشنامه و پیوند گواهی ثبت آماری با ثبت سفارش
بر اساس بند اول این بخشنامه، از این پس سیستم بانکی و سامانه جامع تجارت در یک پیوند ارگانیک و سختگیرانه عمل میکنند. هرگونه تغییر در گواهی ثبت آماری منوط و مشروط به اصلاح ثبت سفارش در بستر سامانه جامع تجارت است. بانکهای عامل تنها زمانی میتوانند با درخواست متقاضی برای ویرایش اطلاعات ارزی موافقت کنند که مجوزهای لازم برای اصلاح ثبت سفارش صادر شده باشد.
علاوه بر این، طبق بند دوم، زمانی که وزارتخانه ذیربط (مانند وزارت صمت، جهاد کشاورزی یا بهداشت) با اصلاح ثبت سفارش موافقت میکند، این اقدام به منزله تایید رسمی ارزش کالا و تایید قیمت واحد درج شده در پروفرمای (پیشفاکتور) اصلاحی است. معیارسنجی این ارزشگذاری نیز بر مبنای زمان ثبت سفارش اولیه صورت میگیرد تا از بیشبود ارزش یا تخلفات ارزی جلوگیری شود. تیم مشاوره ایران ایمپکس آمادگی دارد تا شما را در تمام مراحل ثبت و ویرایش پروفرما در سامانه جامع تجارت یاری دهد.
💊 ضوابط اصلاح برای کالاهای مشمول ارز ترجیحی 42,000 تومانی (بخش پزشکی و دارویی)
بند سوم بخشنامه به بررسی دقیق کالاهای استراتژیک حوزه سلامت میپردازد. چنانچه واردکننده برای اقلام زیر ارز ترجیحی با نرخ 42,000 ریال به ازای هر دلار (معادل 4,200 تومان رسمی که در محاسبات بانکی لحاظ میشود) دریافت کرده باشد، مشمول ضوابط خاصی خواهد بود:
-
داروهای انسانی و حیوانی
-
تجهیزات مصرفی پزشکی و ملزومات بیمارستانی
-
شیرخشک (رژیمی و معمولی)
-
مواد اولیه دارویی و قطعات ساخت تجهیزات پزشکی
شرط اصلاح تعرفه و شرح کالا در بخش دارویی:
اصلاح ثبت سفارش و گواهی ثبت آماری جهت تغییر کد تعرفه کالایی (HS Code) یا شرح کالا در این گروه تنها زمانی امکانپذیر است که:
-
تطابق گروه کالایی: گروه کالاییِ کد تعرفه جدید در پرتال ارزی دقیقاً با گروه کالایی کالا در زمان ثبت سفارش اولیه مطابقت داشته باشد.
-
مشمولیت ارز ترجیحی: کالای جدید نیز قانوناً مشمول دریافت ارز با همان نرخ ترجیحی تایید شده باشد.
🚫 ممنوعیت مطلق اصلاح تعرفه برای سایر کالاها با ارز ترجیحی
بند چهارم بخشنامه حاوی یک هشدار جدی حقوقی برای واردکنندگانی است که برای کالاهایی به غیر از اقلام پزشکی و دارویی بند 3، ارز ترجیحی (42,000 ریالی و کمتر) دریافت کردهاند.
طبق نص صریح بخشنامه: در صورت تامین ارز به نرخ ترجیحی برای سایر کالاها، اصلاح ثبت سفارش و به تبع آن اصلاح گواهی ثبت آماری به جهت تغییر کد تعرفه کالایی یا شرح کالا به هیچ وجه امکانپذیر نیست.
در این حالت، بانک مرکزی تاکید کرده است که واردکننده ملزم به پیگیری فرآیند ایفای تعهدات ارزی خود در چارچوب بخش هفتم مجموعه مقررات ارزی خواهد بود. یعنی در صورت عدم ورود دقیق همان کالای اولیه با همان تعرفه، پرونده متقاضی به عنوان عدم رفع تعهد ارزی شناخته شده و تبعات قانونی سنگینی را در پی خواهد داشت. جهت پیشگیری از چنین بنبستهای تجاری، توصیه میشود قبل از هرگونه اقدام با کارشناسان ایران ایمپکس مشورت نمایید.
🌾 ضوابط اصلاح تعرفه با نرخ ارز حواله کالاهای اساسی و ضروری (نرخ EC)
بند پنجم بخشنامه به کالاهای اساسی و ضروری اشاره دارد که ارز آنها از طریق نرخ فروش حواله کالاهای اساسی (مشهور به کد EC) در سامانه معاملات الکترونیکی ارز (ETS) تامین شده است. در این سناریو، اصلاح کد تعرفه و شرح کالا منوط به مطابقت گروه کالایی جدید با قدیم در پرتال ارزی است.
⚠️ تبصره بسیار مهم: ریسک مابهالتفاوت نرخ ارز (محدوده 28,500 تومان)
با استناد به بند (5) تصویبنامه هیئت وزیران به شماره 33107/ت61262ه، اگر ارز کالایی از تاریخ 1401/10/10 در محدوده 285,000 ریال (28,500 تومان) تامین شده باشد و بازرگان قصد تغییر کد تعرفه یا شرح کالا را داشته باشد، دو حالت رخ میدهد:
| وضعیت مغایرت گروه کالایی | وضعیت مابهالتفاوت نرخ ارز | اقدام نظام بانکی و نظارتی |
| :— | :— | :— |
| عدم مغایرت با گروه اولیه | عدم شمول تأخیر در ترخیص | فرآیند اصلاح به صورت عادی انجام میشود. |
| دارای مغایرت در گروه کالایی | عدم شمول تأخیر، اما نیازمند بررسی | اطلاعات پرونده (شامل شماره کوتاژ، رسید مالی ترخیص، شماره ثبت سفارش و ارزش ارزی) جهت اخذ مابهالتفاوت نرخ ارز به سازمان حمایت و وزارتخانه مربوطه ارسال میشود. |
این تبصره به این معناست که اگر تغییر تعرفه باعث تغییر گروه کالایی شود، سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان وارد عمل شده تا سود بادآورده ناشی از تغییر تعرفه یا عدم رعایت ضوابط قیمتگذاری را محاسبه و به صورت مابهالتفاوت ریالی از بازرگان اخذ کند. شما میتوانید برای محاسبه دقیق هزینههای گمرکی خود از ابزارهای آنلاین ایران ایمپکس استفاده کنید.
🔄 اصلاح ثبت سفارش با نرخ ارز حواله نیما (نرخ TT)
بند ششم بخشنامه، شرایط را برای واردکنندگانی که از تاریخ 1401/12/09 به بعد از طریق نظام یکپارچه معاملات ارزی (نیما) با نرخ حواله TT ارز خود را تامین کردهاند، تسهیل نموده است.
در این حالت، اصلاح ثبت سفارش و گواهی ثبت آماری جهت تغییر کد تعرفه کالایی یا شرح کالا، فارغ از مطابقت گروه کالایی در پرتال ارزی امکانپذیر است. تنها شرط لازم این است که کالای اصلاحی جدید نیز در چارچوب قوانین، مشمول تامین ارز با نرخ نیما باشد.
🛑 سقف تایید ارزش فوب و مبدأ حمل
بر اساس تبصره پایانی بند 6:
-
اگر نوع نرخ ارز متعاقب تغییر تعرفه به نرخ کالاهای اساسی (EC) تغییر کند، بانک مرکزی هیچ مسئولیتی در قبال تغییر و اصلاح نوع نرخ ارز تامینی (صرفاً پرداخت تسهیلات ارزانتر) نخواهد داشت.
-
درخواست اصلاح گواهی ثبت آماری برای تغییر مبلغ فوب (FOB) یا تغییر مبدأ حمل، تنها تا سقف ارزش ثبت سفارش اولیه مجاز است و بانکها اجازه افزایش سقف ارزی را در قالب اصلاحیه ندارند.
💡 نکات کلیدی برای بازرگانان و ترخیصکاران
تغییر ناگهانی کدهای تعرفه در گمرک (مثلاً در زمان ارزیابی یا بر اساس نظرات آزمایشگاه استاندارد) یکی از چالشهای رایج است. برای اینکه مشمول جریمههای عدم رفع تعهد ارزی بانک مرکزی نشوید، به این سه اصل پایبند باشید:
-
بررسی دقیق HS Code قبل از اظهار: پیش از ترخیص و حتی پیش از خرید کالا، از صحت 8 رقم کد تعرفه کالا اطمینان حاصل کنید.
-
توجه به نوع ارز تامین شده: اگر ارز شما ترجیحی یا اساسی است، بدانید که دست شما برای مانور و تغییرات در گمرک بسیار بسته است.
-
مدیریت سقف فوب: در صورت تغییر تامینکننده یا کشور مبدأ، فاکتورها را به گونهای تنظیم کنید که از سقف ثبت سفارش اولیه فراتر نرود.
مجموعه ایران ایمپکس با سالها تجربه در ارائه خدمات ثبت سفارش، اخذ گواهی ثبت آماری و ترخیص کالا از تمامی گمرکات کشور، آماده است تا فرآیند واردات کالا را برای شرکتهای تجاری به بالاترین سطح از ایمنی حقوقی برساند. جهت دریافت مشاوره تخصصی در خصوص این بخشنامه، با کارشناسان ارشد ایران ایمپکس تماس حاصل فرمایید.