این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📝 تحلیل تخصصی بخشنامه 1401/841114 گمرک: ضوابط جدید صادرات مشتقات نفتی و ابطال کدهای پالایشی
صادرات فرآورده‌ها و مشتقات نفتی و گاز در ایران همواره یکی از پیچیده‌ترین و حساس‌ترین حوزه‌های بازرگانی بین‌المللی است. به دلیل ماهیت این کالاها و لزوم جلوگیری از قاچاق سوخت‌های یارانه‌ای، سازمان ملی استاندارد و دفتر صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران نظارت سخت‌گیرانه‌ای بر فرمولاسیون و کدهای رهگیری محصولات دارند. در همین راستا، بخشنامه جدید گمرک به شماره 1401/841114 صادر شده است که تغییرات مهمی را در دسترسی و مجوزهای صادراتی چندین شرکت بزرگ پالایشی ایجاد می‌کند.
در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، به بررسی دقیق ابعاد حقوقی، فنی و گمرکی این بخشنامه، تحلیل کدهای فرآورده و وظایف بازرگانان در مواجهه با این مقررات جدید می‌پردازیم.
🔍 ابعاد فنی و اجرایی بخشنامه 1401/841114
این بخشنامه بر اساس نامه‌های رسمی سازمان ملی استاندارد صادر شده و دو دستور کار اصلی را دنبال می‌کند: اول، اعلام کدهای استانداردسازی جدید برای برخی شرکت‌ها و دوم، ابطال کامل کد فعالیت یک واحد پالایشی.
وفق مفاد این مصوبه، شرکتهای پالایشی مندرج در متن از جمله آفاق سوخت اطلس و آیسان پالایش نقش جهان مجاز هستند فرآورده‌های مایع نفت و گاز خود را صرفاً از طریق گمرکات تخصصی مجاز به صادرات مشتقات نفتی اظهار نمایند.
📌 شرط ظرفیت مندرج در پروانه بهره‌برداری
یکی از نکات بسیار حیاتی که کارشناسان ایران ایمپکس بر آن تاکید دارند، سقف ظرفیت تولید است. صادرات این محصولات به هیچ وجه نامحدود نیست و گمرک موظف است حجم محموله‌های صادراتی را با سقف ظرفیت تولید سالیانه مندرج در پروانه بهره‌برداری معتبر تطبیق دهد. عبور از این سقف به منزله تخلف گمرکی قلمداد خواهد شد.
📊 تحلیل کدهای استانداردسازی و تعرفه‌های گمرکی (HS Codes)
در جدول پیوست این بخشنامه، فرآورده‌های تایید شده با کدهای اختصاصی سازمان استاندارد مشخص شده‌اند. اگرچه این کدها، کدهای ساختاری سازمان استاندارد برای ردیابی فرمولاسیون هستند، اما در سیستم هماهنگ‌شده توصیف و کدگذاری کالا (HS Code)، این محصولات ذیل فصول مشخصی قرار می‌گیرند که تحلیل حقوقی آن‌ها به شرح زیر است:
1. هیدروکربن سبک برش اول و دوم (کد 11111-1-3 و 1111110104)
این فرآورده‌ها حاصل از میعانات گازی پارس جنوبی (شیرین‌سازی نشده) با درصد استحصال متفاوت هستند.
-
کد تعرفه بین‌المللی (HS Code): این محصولات عموماً ذیل ردیف 2710 (روغن‌های نفتی و روغن‌های حاصل از مواد معدنی قیري، غیر از روغن‌های خام) و به طور تخصصی‌تر در زیرردیف 271012 (بنزین و سایر هیدروکربن‌های سبک) طبقه بندی می‌شوند. میعانات گازی خام نیز ذیل 2709 قرار دارد اما فرآورده‌های برشی آن مشمول ردیف 2710 هستند.
-
تحلیل وضعیت حقوقی جدول: برای هر دو شرکت آفاق سوخت اطلس و آیسان پالایش نقش جهان، صادرات این هیدروکربن‌ها «منوط به اصلاح پروانه بهره‌برداری» اعلام شده است. این بدان معناست که تا زمان اعمال تغییرات رسمی در پروانه بهره‌برداری و درج دقیق عناوین این محصولات، گمرکات تخصصی از خروج محموله‌ها جلوگیری خواهند کرد. اگر در این زمینه نیاز به مشاوره دارید، متخصصین ایران ایمپکس آماده راهنمایی شما هستند.
❌ ابطال کد واحد پالایشی پترو برساد رسام؛ زنگ خطر برای خریداران
بخش دوم و بسیار مهم بخشنامه، دستور ابطال کد واحد پالایشی شرکت پترو برساد رسام با کد رهگیری 253530601 است. محصول این شرکت «هیدروکربن سبک حاصل از بلندینگ (Blending)» با شماره درخواست 5561 بوده است.
💡 بلندینگ چیست و چرا باطل می‌شود؟
فرآیند بلندینگ یا اختلاط، به ترکیب کردن فرآورده‌های نفتی مختلف برای رسیدن به یک مشخصه فنی (تست آزمایشگاهی) خاص گفته می‌شود. سازمان ملی استاندارد در صورت عدم تطابق محموله‌های خروجی با نمونه اولیه ثبت شده، یا انقضای مجوزها و تخلف در منشأ تامین خوراک، اقدام به ابطال کد رهگیری می‌نماید.
اثر حقوقی ابطال: با ابطال این کد، محصول هیدروکربن سبک این شرکت دیگر به عنوان یک کالای استانداردسازی شده شناخته نمی‌شود. اظهار این کالا تحت این کد از تاریخ ابلاغ بخشنامه، مجاز نبوده و در صورت اقدام، محموله توقیف و پرونده تحت عنوان قاچاق فرآورده‌های نفتی (موضوع ماده قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز) به مراجع قضایی ارجاع خواهد شد.
🛠 نقش دستورالعمل بهبود و اصلاح فرآیندهای صادرات و واردات
در متن بخشنامه به بخشنامه شماره 256/98/1408104 مورخ 98/10/30 اشاره شده است. این دستورالعمل، مادر تمام قوانین صادرات، ترانزیت و معاوضه (سواپ) نفت خام، میعانات گازی و مشتقات نفتی است.
طبق این دستورالعمل:
-
رعایت نتایج آزمون: صادرکننده ملزم است در هر پارت صادراتی، نمونه‌برداری آزمایشگاهی را انجام دهد. محموله باید دقیقاً با نتایج آزمون فرآورده کدگذاری شده مطابقت داشته باشد.
-
صادرات از گمرکات تخصصی: اظهار مشتقات مایع نفت و گاز صرفاً در گمرکاتی که دارای امکانات آزمایشگاهی و دایره فنی مشتقات نفتی هستند (مانند گمرک شهید رجایی، گمرک اراک، گمرک مشهد و …) امکان‌پذیر است.
🤝 خدمات ایران ایمپکس در حوزه صادرات فرآورده‌های نفتی
با توجه به تغییرات پی‌درپی کدهای استانداردسازی و ریسک‌های بالای مالی و حقوقی در بخش مشتقات نفتی، حضور یک مشاور امین و باسابقه الزامی است. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، خدمات ذیل را به صادرکنندگان محترم ارائه می‌دهد:
-
بررسی و استعلام کدهای استانداردسازی: پیش از خرید محموله و عقد قرارداد، وضعیت فعال یا باطل بودن کدهای پالایشی را برای شما استعلام می‌کنیم.
-
اصلاح پروانه بهره‌برداری: انجام امور اداری و کارشناسی جهت اصلاح پروانه‌های بهره‌برداری مطابق با آخرین الزامات سازمان ملی استاندارد.
-
ترخیص تخصصی مشتقات نفتی: انجام تشریفات گمرکی در گمرکات تخصصی کشور با رعایت کامل دستورالعمل‌های صادرات مشتقات مایع نفت و گاز.
برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی در خصوص فرآیندهای صادراتی خود، با کارشناسان ایران ایمپکس در ارتباط باشید.