این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📄 تحلیل تخصصی دستورالعمل تخلیه فرآوردههای نفتی در فلکسیتانکهای گمرک شهید رجایی و بندر امام خمینی
روند صادرات فرآوردههای نفتی و مشتقات مایع از مرزهای آبی کشور همواره نیازمند هماهنگیهای دقیق بیندستگاهی میان گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان بنادر و دریانوردی و ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز است. بخشنامه شماره 141/1402/1492653/د مورخ 1402/10/20، یکی از سازوکارهای تسهیلکننده و در عین حال کنترلی را در خصوص نحوه انتقال محمولههای نفتی از تانکرهای زمینی به فلکسیتانکها جهت خروج از کشور تبیین کرده است.
در این مقاله تخصصی در وبسایت ایران ایمپکس، به تشریح مفاد حقوقی، بررسی فنی کدهای تعرفه مرتبط و الزامات عملیاتی این بخشنامه برای بازرگانان و شرکتهای کارگزاری ترخیص کالا میپردازیم. اگر به دنبال شریک تجاری معتبر برای هدایت تشریفات گمرکی خود هستید، مجموعه ایران ایمپکس آماده ارائه خدمات مشاوره و ترخیص سریع کالاهای صادراتی شماست.
🔍 ابعاد فنی و موضوع اصلی بخشنامه چیست؟
موضوع اصلی این ابلاغیه، اجازه تخلیه تانکرهای حامل فرآوردههای نفتی اظهار شده در گمرکات اجرایی داخلی، جهت جابجایی و بارگیری در فلکسیتانکهای (Flexitanks) مستقر در محوطههای گمرک بندر شهید رجایی بندرعباس و گمرک بندر امام خمینی (ره) است.
فلکسیتانکها کیسههای بزرگ و انعطافپذیری هستند که درون کانتینرهای استاندارد 20 فوت قرار میگیرند و برای حمل مایعات غیرخطرناک و مشتقات نفتی و روغنی در حمل و نقل دریایی استفاده میشوند. از آنجا که انتقال مستقیم تانکر کامیون به کشتی امکانپذیر نیست یا هزینه بالایی دارد، صادرکنندگان تمایل دارند محموله خود را در مرز خروج به فلکسیتانک منتقل کنند. کارشناسان ایران ایمپکس تأکید دارند که رعایت دقیق الزامات این بخشنامه جهت جلوگیری از توقف محموله در مبادی ورودی بنادر الزامی است.
🛠 وظایف سازمان بنادر و دریانوردی و مهلت تعیینشده
مطابق مصوبات ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، سازمان بنادر و دریانوردی مکلف به ایجاد یک محوطه محصور، استاندارد و حائز شرایط قانونی در بنادر شهید رجایی و بندر امام خمینی (ره) جهت انجام فرآیند انتقال فرآوردهها به فلکسیتانک بوده است.
به دلیل عدم تکمیل کامل این زیرساختها و به منظور جلوگیری از رسوب کالا و خلل در زنجیره صادرات نفتی کشور، گمرک ایران موافقت نموده است که:
-
این فرآیند جابجایی صرفاً تا پایان فروردین ماه سال 1403 در محوطههای فعلی مجاز باشد.
-
محوطههای تأیید شده فعلی متعلق به شرکتهای هرمز آرین، کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران و خزر قشم در بندر شهید رجایی وظیفه این انتقال را بر عهده دارند.
-
عملیات تخلیه و بارگیری باید در محوطههایی انجام گیرد که حتیالمقدور دارای دوربینهای مداربسته و امکانات نظارتی عالی باشند تا کنترلهای گمرکی به نحو احسن پیادهسازی شود.
🗂 تحلیل مواد قانونی و کدهای تعرفه (HS Codes) مرتبط
بخشنامه فوق صراحتاً به دستورالعمل اصلاح و بهبود فرآیندهای صادرات، واردات، عبور (ترانزیت) میعانات گازی و فرآوردهها و مشتقات نفتی (ابلاغ شده طی بخشنامه پایه 194/1401/951383) اشاره دارد. طبق قوانین گمرکی کشور، صادرات این دسته از کالاها مشمول ضوابط سختگیرانهای جهت جلوگیری از قاچاق سوختهای یارانهای است.
کالاهای مشمول این دستورالعمل عموماً در فصل 27 کتاب مقررات صادرات و واردات طبقهبندی میشوند:
-
میعانات گازی (کد تعرفه 27090010): مایعات هیدروکربنی که به صورت ناخالص یا خالص از مخازن گاز طبیعی استخراج میشوند.
-
روغنهای صنعتی و فرآوردههای روغنی (کد تعرفه ذیل ردیف 2710): شامل انواع روغنهای پایه لوبریکانت، هیدرولیک و مشتقات روانکننده که ترخیص و صادرات آنها نیازمند تاییدیه کارگروه فنی استاندارد است.
مراحل قانونی که باید در گمرک مبدأ طی شده باشد:
برای اینکه محمولهای اجازه تخلیه در فلکسیتانکهای بندر را دریافت کند، باید فرآیندهای زیر را در گمرکات داخلی کشور به اتمام رسانده باشد:
-
اظهار کالا و انجام تشریفات صادراتی: دریافت کوتاژ صادراتی و ارزیابی دقیق محموله.
-
نمونهبرداری (Sampling): انجام آزمایشهای سازمان استاندارد جهت تعیین ماهیت دقیق فرآورده و مطابقت آن با مشخصات اظهار شده.
-
اخذ پروانه صادراتی (صادرات قطعی): صدور سند پلمب و اتمام عملیات گمرک مبدأ.
-
حمل پلمبشده: محموله باید با تانکرهای تحت پلمب گمرک مبدأ بدون دستخوردگی به گمرک مرز خروج (شهید رجایی یا بندر امام) واصل شود.
در صورت بروز هرگونه مشکل در تخصیص کدهای تعرفه یا تطبیق ماهیت کالا، مشاوران حقوقی ایران ایمپکس میتوانند بهترین راهکارهای قانونی را پیش پای شما بگذارند.
📈 نکات کلیدی برای صادرکنندگان و ترخیصکاران
اگر به عنوان بازرگان در حوزه مشتقات نفتی فعالیت دارید، به یاد داشته باشید:
-
محدودیت زمانی: تسهیلات ذکر شده در این بخشنامه پس از پایان فروردین 1403 منوط به تایید زیرساختها یا ابلاغیه جدید خواهد بود؛ بنابراین محمولههای خود را بر این اساس مدیریت کنید.
-
سالم بودن پلمب: هرگونه مخدوش شدن پلمب گمرک مبدأ در مسیر گمرکات مرزی، منجر به توقیف کالا به ظن قاچاق خواهد شد.
-
ظرفیت کاری بنادر: بخشنامه اشاره دارد که گمرکات مرزی با توجه به “توان و ظرفیت کاری” خود اقدام میکنند؛ لذا پیش از ارسال محموله، ترافیک کاری محوطههای شرکتهای هرمز آرین، کشتیرانی و خزر قشم را ارزیابی نمایید.
تیم متخصص ایران ایمپکس با سالها تجربه در مدیریت بنادر صادراتی و ترخیص تخصصی انواع کالاهای نفتی و غیرنفتی، فرآیند صادرات شما را از گمرک مبدأ تا بارگیری بر روی کشتی (FOB) تحت نظارت کامل قرار میدهد. جهت کسب اطلاعات بیشتر و هماهنگی عملیات با ایران ایمپکس تماس بگیرید.