📋 تحلیل جامع بخشنامه جدید گمرک: الحاق اقلام جدید مواد اولیه دارویی و کشاورزی به نرخ 1٪ قانون بودجه 1403

گمرک جمهوری اسلامی ایران در راستای اجرای سیاست‌های حمایتی دولت از تأمین کالاهای استراتژیک، زنجیره درمان و نهاده‌های تولیدی، بخشنامه شماره 1403/877405 را در تاریخ 1403/06/21 صادر نمود. این بخشنامه که از سوی دفتر واردات گمرک ابلاغ شده است، حاوی اصلاحات و الحاقات بسیار مهمی در خصوص ردیف تعرفه‌های مشمول تسهیلات جزء (2) بند (الف) تبصره (9) قانون بودجه سال 1403 کل کشور است.

با توجه به اهمیت شدید محاسبات گمرکی در بهای تمام شده اقلام وارداتی، مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله به تشریح تفصیلی، ابعاد حقوقی، کدهای تعرفه و الزامات اجرایی این مصوبه جدید هیئت وزیران می‌پردازد.

🔍 ماهیت بخشنامه و سلسله مراتب تصویب آن

این مصوبه حاصل پیشنهاد سازمان برنامه و بودجه کشور با همکاری بدنه کارشناسی وزارتخانه‌های امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت (صمت)، جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. معاون اول رئیس‌جمهور، جناب آقای محمدرضا عارف، تصویب‌نامه شماره 85614/ت 62645 هـ را در تاریخ 1403/06/04 صادر نمود که طی آن، تصویب‌نامه اولیه فروردین‌ماه (صادره توسط سرپرست وقت ریاست جمهوری، آقای محمد مخبر) اصلاح و اقلام جدیدی به لیست حمایتی الحاق گردید. در نهایت این الزامات توسط علی‌رضا صدری‌خواه، مدیرکل دفتر واردات گمرک، جهت اجرا به تمامی گمرکات اجرایی کشور ابلاغ شده است.

هدف اصلی از این تغییرات، کاهش فشار نقدینگی بر واردکنندگان زنجیره تامین دارو و نهاده‌های دامی از طریق تعدیل مجموع مجموع حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده به حداقل ممکن یعنی 1 درصد است.

📦 جزئیات اقلام الحاقی جدید به نرخ ترجیحی 1 درصد

بر اساس اصلاحیه جدید، اقلام زیر رسماً به فهرست کالاهای مشمول نرخ 1 درصدی حقوق گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده اضافه شده‌اند:

1. مواد اولیه دارویی (437 ردیف تعرفه)

این بخش بزرگترین و کلیدی‌ترین بخش الحاقیه است. در جداول پیوست، انواع مواد موثره دارویی، پودرهای پایه و کپسول‌های واسط که پیش از این مشمول نرخ‌های بالاتری بودند، اکنون با نرخ 1 درصد ترخیص می‌شوند. برای نمونه، اقلام زیر در این دسته جای گرفته‌اند:

• ماده موثره دارویی ایبوپروفن ذیل کد تعرفه 29163930 (مسکن و ضدالتهاب غیراستروئیدی پرمصرف).

• دیکلوفناک سدیم ذیل کد تعرفه 29224910.

• استامینوفن پودر ساده و یا پودر دی سی (DC) ذیل کد تعرفه 29242940 به عنوان پایه اصلی تولید داروها.

• امپرازول ذیل کد تعرفه 29332910 (داروی استراتژیک گوارشی).

• اکسید روی دارای گرید دارویی ذیل کد تعرفه 28170011 و استئارات منیزیم گرید دارویی ذیل کد تعرفه 29157011.

• کپسول خالی ژلاتینی ذیل کد تعرفه 35030010 که به عنوان پوکه اساسی تولید کپسول‌ها شناخته می‌شود.

• همچنین اقلام طبیعی و صمغ‌های پایه دارویی نظیر صمغ عربی (13012000)، عصاره رازک (13021300) و روغن جگر ماهی و اجزای آن (15041000).

2. ملزومات مصرفی پزشکی (28 ردیف تعرفه)

این اقلام به جدول شماره 5 مصوبه اولیه الحاق شده و شامل تجهیزات و ملزومات مصرفی بیمارستانی و درمانگاهی است که مستقیماً در فرآیندهای پزشکی به کار می‌روند و تأثیر مستقیمی بر کاهش هزینه‌های بستری و درمانی دارند.

3. نهاده‌های دامی و کشاورزی (4 ردیف تعرفه)

بخش مهمی از زنجیره تامین امنیت غذایی کشور به این ردیف‌ها وابسته است. 4 ردیف الحاقی جدید عبارتند از:

• افزودنی‌های خوراک دام و طیور ذیل کدهای تعرفه 23099031 و 23099039.

• افزودنی‌های خوراک آبزیان ذیل کد تعرفه **2309902)‌.

• دی آمونیوم فسفات ذیل کد تعرفه 31053000 که از کودهای شیمیایی فسفاته بسیار استراتژیک در بخش کشاورزی است.

⚠️ شرط بسیار مهم و حیاتی جهت اعمال تسهیلات (بند 2 مصوبه)

یکی از بخش‌های حقوقی حساس که کارشناسان ایران ایمپکس بر آن تاکید دارند، شرط اصالت مصرف کالا است. گمرکات اجرایی موظف شده‌اند تدابیر سختگیرانه‌ای برای احراز هویت واقعی کالا اعمال کنند:

تسهیلات قانونی نرخ 1 درصد صرفاً محدود به اقلامی است که در زمان ترخیص از گمرک، دارای مجوز ترخیص صادره از “وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی” (برای دارو و ملزومات) یا “وزارت جهاد کشاورزی” (برای نهاده‌ها) حسب مورد به عنوان مواد اولیه دارویی یا دامی باشند.

متمایزسازی اقلام غیردارویی

بخشنامه صراحتاً ذکر کرده است که اقلام مشابه با مصارف غیردارویی، مانند مواد اولیه خوراکی، صنایع آرایشی و بهداشتی حتی در صورت تشابه کامل کد تعرفه یا فرمول شیمیایی، مشمول این تسهیلات نخواهند بود و حقوق ورودی و مالیات ارزش افزوده آنها بر اساس مأخذهای عمومی کتاب مقررات صادرات و واردات محاسبه خواهد شد. هرگونه قصور در این زمینه منجر به صدور کسر دریافتی گمرکی سنگین برای صاحب کالا خواهد شد.

📜 نگاهی به مصوبات پیش‌نیاز و پیشینه قانونی

برای درک بهتر مکانیزم محاسباتی این بخشنامه، باید به پیش‌نیازهای قانونی ذکر شده در متن نگاهی بیندازیم:

1. تصویب‌نامه اولیه 12849/ت 62504 هـ (مورخ 1403/01/29): این مصوبه پایه‌ای، نرخ 1 درصدی را برای 57 ردیف کالای اساسی (شامل گندم، برنج، شکر خام، روغن خام، دانه‌های روغنی، ذرت، کنجاله سویا، جو و حبوباتی نظیر نخود، لوبیا و عدس)، گوشت قرمز و مرغ، 73 ردیف دارو، 109 ردیف مواد اولیه دارویی، 160 ردیف نهاده دامی و 115 ردیف ملزومات پزشکی معین کرده بود. همچنین شیر خشک مخصوص اطفال ذیل کدهای 04021010 و 04022110 نیز در همین مصوبه تایید شده بودند.

2. تصویب‌نامه اصلاحی 36876/ت 62610 هـ (مورخ 1403/03/01): در مصوبه اولیه شبهاتی در خصوص شمولیت کلمه “حقوق گمرکی” یا “مالیات ارزش افزوده” وجود داشت که هیئت وزیران طی این اصلاحیه شفاف‌سازی کرد که عبارت “حقوق گمرکی و” به بند 6 اضافه شود تا هر دو اهرم قانونی (هم حقوق گمرکی و هم مالیات بر ارزش افزوده) در صورتی که در قوانین دیگر کمتر از 1 درصد باشند به همان میزان کمتر اعمال شوند و سقف محاسباتی آنها فراتر از 1 درصد نرود.

💡 راهنمای بازرگانان: چطور از عدم بروز مشکل در ترخیص اطمینان حاصل کنیم؟

با توجه به بخشنامه جدید، فرآیند اظهار و ترخیص این کالاها نیازمند دقت بالایی است. پلتفرم ایران ایمپکس توصیه می‌کند مراحل زیر را به دقت چک کنید:

1. بررسی انطباق دقیق تعرفه: اطمینان حاصل کنید که کدهای هشت رقمی کالا (مثلاً 29242940 برای استامینوفن) به طور دقیق با اسناد حمل و پروفرما مطابقت دارد.

2. اخذ به موقع مجوز سازمان‌های همجوار: پیش از قفل شدن اظهارنامه در سیستم EPL، ثبت درخواست و دریافت تاییدیه سیستمی (مجوز ترخیص) از وزارت بهداشت یا وزارت جهاد کشاورزی الزامی است.

3. تفکیک پارت‌های چندمنظوره: اگر بار شما حاوی موادی است که هم مصرف دارویی و هم مصرف آرایشی دارند، حتماً پیش از اظهار، بخش دارویی را تفکیک کنید تا در بخش حسابداری گمرک دچار توقیف و ارزیابی مجدد نشوید.

اگر در هر یک از مراحل ثبت سفارش، تعیین کدهای تعرفه (HS Code) یا فرآیند ترخیص کالا با ابهامی مواجه هستید، کارشناسان مجرب ایران ایمپکس آماده ارائه مشاوره تخصصی و اجرای صفر تا صد خدمات گمرکی شما هستند تا کالاها با کمترین هزینه و در سریع‌ترین زمان ممکن از گمرکات کشور ترخیص گردند.