این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📥 تحلیل تخصصی دستورالعمل اخذ ضمانتنامه گمرکی و مالیات بر ارزش افزوده 1403؛ راهنمای جامع بازرگانان
تأمین نقدینگی و مدیریت هزینههای ترخیص کالا، همواره یکی از بزرگترین چالشهای بازرگانان، واحدهای تولیدی و واردکنندگان است. گمرک جمهوری اسلامی ایران با درک دقیق این نیاز و در راستای تحقق شعار سال، بخشنامه شماره 143/59021 مورخ 1403/1/21 را صادر نموده است. این دستورالعمل جامع که با هماهنگی سازمان امور مالیاتی کشور تدوین شده، مکانیزمهای قانونی دقیقی را برای پذیرش ضمانتنامههای بانکی، بن بیمه، تعهدات ذیحسابی و ترخیص نسیه ارائه میدهد.
در این مقاله تحلیلی، کارشناسان ارشد ایران ایمپکس به کالبدشکافی دقیق این بخشنامه پرداخته و تمامی ابعاد حقوقی، تسهیلات و محدودیتهای آن را برای شما تفکیک میکنند تا بتوانید بهترین استراتژی را برای ترخیص کالاهای خود اتخاذ کنید.
💡 اهداف و مبانی قانونی بخشنامه ضمانتنامههای گمرکی 1403
این بخشنامه بر پایه بسترهای قانونی محکمی استوار است که دست گمرک را برای حمایت از فعالان اقتصادی باز میگذارد. مهمترین مبانی قانونی استناد شده در این دستورالعمل عبارتند از:
-
بند (ت) ماده (38) قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر: این بند قانونی به گمرک اجازه میدهد جهت تسهیل تولید، کالاهای وارداتی واحدهای تولیدی را با اخذ تضامین معتبر ترخیص کند.
-
بند (ح) ماده 1 و ماده (6) قانون امور گمرکی: بند (ح) به تعریف مراجع تودیع تضمین پرداخته و ماده 6 صراحتاً فرآیند اخذ ضمانتنامه بانکی یا تعهد ذیحسابی را برای انجام تشریفات گمرکی مجاز شمرده است.
-
ماده (10) قانون امور گمرکی: این ماده بستر قانونی لازم برای اخذ تضامین در رویههای انتقالی و ترانزیتی را فراهم میکند.
اگر در درک فرایندهای حقوقی این مواد قانونی یا چگونگی اعمال آنها بر روی اظهارنامههای خود نیاز به مشاوره دارید، متخصصین ایران ایمپکس آماده ارائه مشاورههای تخصصی گمرکی به شما هستند.
🧬 بخش اول: تسهیلات بیسابقه برای شرکتهای دانشبنیان منتخب
گمرک ایران در سال 1403، پکیج ویژهای از تسهیلات را برای شرکتهای دانشبنیان معرفیشده از سوی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در نظر گرفته است. بر اساس ماده 4 قانون جهش تولید شرکتهای دانشبنیان، این شرکتها دیگر نیازی به تودیع صرفاً ضمانتنامههای سنگین بانکی ندارند. گمرکات اجرایی موظفند تضامین صادر شده از سوی مراجع زیر را پس از اعتبارسنجی بپذیرند:
-
صندوق نوآوری و شکوفایی
-
صندوق ضمانت صادرات
-
صندوقهای غیردولتی پژوهش و فناوری
🏦 بخش دوم: ضوابط تودیع ضمانتنامه بانکی حقوق ورودی
یکی از پرکاربردترین بخشهای این بخشنامه، تودیع ضمانتنامه بابت حقوق ورودی (شامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی) است. گمرک ایران این تسهیلات را برای کالاهای واسطهای، مواد اولیه، قطعات منفصله خطوط تولید (CKD) و تجهیزات کارگاهی و معدنی فعال کرده است.
🐟 بررسی تخصصی کدهای تعرفه شیلاتی و ماهیان صنعتی
در متن بخشنامه، کدهای تعرفه 8 رقمی مشخصی برای محصولات شیلاتی و ماهیان صنعتی ذکر شده است که مشمول تسهیلات ضمانتنامه بانکی میشوند:
-
تعرفه 03034100: مربوط به آلباکور یا ماهیهای تن باله دراز (انجماد یافته)
-
تعرفه 03034200: مربوط به ماهیهای تن باله زرد (انجماد یافته)
-
تعرفه 03034300: مربوط به ماهیهای تن لکهدار یا اسکیپجک (انجماد یافته)
-
تعرفه 03034400: مربوط به ماهیهای تن چشم درشت (انجماد یافته)
-
تعرفه 03034900: مربوط به سایر ماهیهای تن که در زیرردیفهای فوق ذکر نشدهاند
این ماهیان به عنوان مواد اولیه کارخانجات صنایع غذایی و کنسرو سازی کشور شناخته میشوند و تسهیل ترخیص آنها مستقیماً بر قیمت تمام شده کالاهای مصرفی مردم اثرگذار است. شما میتوانید با همکاری تیم ترخیص کالا در ایران ایمپکس، تشریفات گمرکی این تعرفهها را در سریعترین زمان ممکن انجام دهید.
⚠️ استثنائات و خطوط قرمز ضمانتنامههای حقوق ورودی
بر اساس صراحت بخشنامه، واردات قطعی سه گروه کالایی به هیچ عنوان مشمول برخورداری از تسهیلات ضمانتنامه بانکی نیستند و حقوق ورودی آنها باید کاملاً نقدی پرداخت شود:
-
خودروهای سواری
-
انواع موتورسیکلت
-
تلفن همراه
همچنین، حداقل مبلغ حقوق ورودی برای گشایش ضمانتنامه بانکی 3 میلیارد ریال (300 میلیون تومان) است و مبالغ کمتر از آن باید به صورت نقدی تسویه شوند.
📊 جدول زمانبندی و سررسید ضمانتنامههای حقوق ورودی (1403)
مهلت اعتبار ضمانتنامهها بر اساس نوع متقاضی و ماهیت کالا کاملاً هوشمندانه دستهبندی شده است. حداکثر سررسید نهایی برای بسیاری از بندها 1403/11/15 تعیین شده و به هیچ عنوان قابل تمدید نخواهد بود.
| نوع متقاضی / کالا | حداکثر مهلت از زمان اظهار | سررسید نهایی |
| :— | :— | :— |
| فعالان اقتصادی مجاز تولیدی سطح 1 (AEO1) و دانشبنیانها | 9 ماه | طبق مهلت 9 ماهه |
| فعالان اقتصادی مجاز تولیدی سطح 2 (AEO2) | 8 ماه | طبق مهلت 8 ماهه |
| فعالان اقتصادی مجاز تولیدی سطح 3 (AEO3) | 5 ماه | طبق مهلت 5 ماهه |
| فعالان اقتصادی مجاز بازرگانی سطح 1 (AEO1) | 6 ماه | طبق مهلت 6 ماهه |
| سایر شرکتهای تولیدی (کالاهای اساسی جدول الف) | - | 1403/11/15 |
| سایر شرکتهای تولیدی (سایر کالاها) | 3 ماه | 1403/11/15 (هرکدام کمتر باشد) |
| سایر بازرگانان | 3 ماه | 1403/11/15 (هرکدام کمتر باشد) |
📈 بخش چهارم: پذیرش ضمانتنامه بابت مالیات و عوارض ارزش افزوده
یکی از بزرگترین گشایشهای این بخشنامه که بر اساس نامه شماره 200/573ص مورخ 1403/1/19 سازمان امور مالیاتی ابلاغ شده، امکان تودیع ضمانتنامه بانکی برای مالیات بر ارزش افزوده است. تا پیش از این، واردکنندگان ناچار بودند مبالغ سنگین ارزش افزوده را در مرز ورودی به صورت نقدی پرداخت کنند که این امر نقدینگی کارخانجات را قفل میکرد.
اکنون، واحدهای تولیدی و واردکنندگان کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات پزشکی و ماشینآلات خطوط تولید میتوانند برای اظهارنامههای خود تا پایان مهرماه 1403، ضمانتنامه بانکی با سررسید 1403/11/15 تودیع کنند. این بستر عالی به شما اجازه میدهد تا کالا را وارد چرخه فروش کرده و از محل درآمدهای آتی، مالیات آن را تسویه کنید. کارشناسان مالی و تجاری ایران ایمپکس مسیرهای قانونی بهرهمندی از این تسهیلات ارزش افزوده را برای شما هموار میسازند.
🚛 بخش پنجم و ششم: تضامین رویههای ترانزیتی و انبارهای اختصاصی
برای رویههای ترانزیت داخلی و خارجی، مواد 10 قانون امور گمرکی و مواد 98 و 112 آئیننامه اجرایی، چارچوب مشخصی تعیین کردهاند.
-
ترانزیت شرکتهای تولیدی و دانشبنیان: در صورت حمل توسط شرکتهای حملونقل بینالمللی، تضامین معادل حقوق ورودی و مالیات ارزش افزوده به صورت ضمانتنامه، بن بیمه یا سپرده نقدی اخذ میشود.
-
ترانزیت سایر اشخاص: تضمین علاوه بر حقوق ورودی و مالیات، شامل یک برابر ارزش کالا نیز میگردد که حساسیت کار را دوچندان میکند.
-
انبارهای اختصاصی (ماده 28 ق.ا.گ): واحدهای تولیدی دارای انبار اختصاصی مجازند کالاهای خود را تحت کلید گمرک به انبار خود منتقل کرده و تضامین آن را بر اساس دستورالعمل شماره 1402/1462809 تودیع کنند.
⚖️ بخش هفتم و هشتم: حل اختلافات گمرکی بر اساس ماده 45 و سپردههای کمیسیون
صاحبان کالا در صورت بروز اختلاف با گمرک در خصوص تعرفه یا ارزش، نباید نگران رسوب کالای خود باشند.
-
ماده 45 قانون امور گمرکی: اگر گمرک مابهالتفاوتی را مطالبه کند، اظهارکننده میتواند بخش مورد قبول خود را نقداً پرداخت کرده و مبلغ اختلافی و جریمه احتمالی را به صورت ضمانتنامه بانکی 3 ماهه (قابل تمدید) تودیع و کالا را فوراً ترخیص کند تا پرونده در مسیر قانونی بررسی شود.
-
هزینه ارجاع به کمیسیونها (تبصره 5 ماده 144 و تبصره 2 ماده 146): ارجاع پرونده به کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی مشمول 0.5 درصد و کمیسیون تجدیدنظر مشمول 1 درصد مبلغ مورد اختلاف به صورت سپرده نقدی الزامی است که پس از صدور رأی قطعی تکلیف آن روشن میشود.
دفاع حقوقی در این کمیسیونها نیازمند دانش عمیق گمرکی است؛ وکلای گمرکی ایران ایمپکس با سالها تجربه موفق، در کمیسیونهای بدوی و تجدیدنظر از حقوق قانونی شما دفاع خواهند کرد.
🔄 بخش دهم: مکانیزم ترخیص نسیه کالا؛ بالاترین سطح حمایت مالی
یکی از جذابترین روشهای ترخیص بدون نقدینگی، ترخیص نسیه بر اساس بخشنامه شماره 846448 است. در این روش، واحدهای تولیدی و دانشبنیان میتوانند حداکثر تا 50 درصد از کالای یک اظهارنامه را بدون پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی (صرفاً با انجام تشریفات، ارائه مجوزها و کد رهگیری بانک) ترخیص نمایند.
-
50 درصد باقیمانده کالا در انبار گمرک به عنوان وثیقه حقوق ورودی کل محموله نگهداری میشود.
-
مدت زمان تسهیلات: برای شرکتهای تولیدی AEO و دانشبنیان یک سال و برای سایر شرکتهای تولیدی و بازرگانان دارای قرارداد تولید 8 ماه از زمان اظهار است.
-
نکته ممنوعه مهم: استفاده همزمان از ضمانتنامه بانکی و ترخیص نسیه برای یک اظهارنامه مجاز نیست و صاحبان کالا حق واگذاری بخش وثیقه شده را به اشخاص ثالث ندارند.
🛠️ قوانین عمومی و نکات اجرایی که هر بازرگانی باید بداند
عدم رعایت اصول زیر میتواند منجر به ابطال ضمانتنامهها یا بلکلیست شدن شرکت شما در سیستم گمرک الکترونیک (EPL) شود:
-
تطابق نامها: نام ضمانتگذار در متن ضمانتنامه بانکی باید دقیقاً با نام صاحب کالا در متن اظهارنامه یکسان باشد.
-
فرآیند سیستمی: کلیه درخواستهای صدور، تمدید یا ابطال باید در سامانه جامع امور گمرکی (ACC) ثبت شوند.
-
عواقب عدم پرداخت در سررسید: در صورت عدم وصول وجه ضمانتنامه در سررسید توسط بانک، گمرک علاوه بر پیگیری حقوقی و اخذ جریمه تأخیر تأدیه، از پذیرش ضمانتنامههای آن شعبه بانک در سراسر کشور خودداری خواهد کرد و ارائهکننده نیز از تمامی تسهیلات گمرکی محروم میشود.
🏁 نتیجهگیری و گام بعدی
دستورالعمل ضمانتنامههای سال 1403 فرصتی طلایی برای مدیریت منابع مالی، حفظ نقدینگی و سرعت بخشیدن به ترخیص مواد اولیه و کالاهای اساسی است. با این حال، تنوع بخشها، مهلتهای غیرقابل تمدید و لزوم ثبت دقیق سیستمی در سامانه ACC، نیازمند همراهی یک کارگزار رسمی و امین است.
شرکت بازرگانی و ترخیص کالای ایران ایمپکس با بهرهگیری از کارشناسان مجرب، آمادگی دارد تا تمامی مراحل فرآیند تودیع ضمانتنامه، ترخیص نسیه، بهرهمندی از تسهیلات فعالان اقتصادی مجاز (AEO) و مدیریت ارزش افزوده را برای شما بازرگانان و تولیدکنندگان گرامی مدیریت نماید. با ایران ایمپکس، تجارت خود را هوشمندانه و بدون دغدغه نقدینگی توسعه دهید.