این بخشنامه رسمی توسط سازمان توسعه تجارت ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚖️ ابطال بخشنامه عوارض صادراتی محصولات جالیزی؛ پیروزی بزرگ صادرکنندگان در دیوان عدالت اداری
وضع محدودیتها و عوارض خلقالساعه بر صادرات محصولات کشاورزی همواره یکی از چالشهای بزرگ بازرگانان ایرانی بوده است. در یک تحول حقوقی و تجاری بسیار مهم، بر اساس بخشنامه شماره 1805427 سازمان توسعه تجارت ایران، بخشنامه وضع عوارض صادراتی بر محصولات جالیزی (صیفیجات) به استناد رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری از زمان صدور باطل شد.
این تصمیم ابطال که زنجیرهای از مکاتبات میان وزارت جهاد کشاورزی، سازمان توسعه تجارت و گمرک جمهوری اسلامی ایران را تحت تاثیر قرار داده، بار مالی سنگینی را از دوش صادرکنندگان برداشته و فرصتهای جدیدی را برای بازیابی بازارهای صادراتی منطقه فراهم کرده است. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله به کالبدشکافی دقیق این رای، تحلیل کدهای تعرفه درگیر و ابعاد حقوقی این ابطال میپردازد.
🔍 ریشهیابی فرآیند؛ از وضع عوارض تنظیمی تا حکم ابطال دیوان
همه چیز از آبان ماه سال 1401 آغاز شد؛ جایی که معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی با استناد به سیاستهای تنظیم بازار و با هدف تامین نیاز داخلی کشور، طی نامه شماره 1401/500/67819 عوارض صادراتی سنگینی را برای سه محصول استراتژیک جالیزی وضع نمود. این پیشنهاد بلافاصله توسط دفتر مقررات صادرات و واردات وقت به گمرکات اجرایی ابلاغ شد.
اما این تصمیم با مخالفت شدید صادرکنندگان و تشکلهای کشاورزی روبهرو شد، چرا که طبق قوانین بالادستی، اعمال محدودیتهای غیرتعرفهای و عوارض ناگهانی بر صادرات بدون پیشآگهی قانونی ممنوع است. در نهایت با طرح شکایت در دیوان عدالت اداری و صدور ابلاغیه الکترونیکی شماره 140131920001443092، هیئت عمومی دیوان حکم به ابطال اثر این بخشنامه از زمان صدور داد. اصطلاح «ابطال از زمان صدور» (ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری) به این معناست که بخشنامه مذکور از همان روز اول غیرقانونی بوده و تمامی عوارض مأخوذه باید به بازرگانان مسترد گردد.
اگر شما نیز در این بازه زمانی اقدام به صادرات نموده و مبالغ کلانی را تحت عنوان عوارض پرداخت کردهاید، کارشناسان مجرب ایران ایمپکس آمادگی دارند تا فرآیند پروندههای استرداد اضافه پرداختی (ردیابی فیشهای گمرکی) را برای شما سپری کنند.
📊 تحلیل تخصصی کدهای تعرفه (HS Codes) و نرخهای ابطال شده
جدول زیر نشاندهنده کالاها، کدهای تعرفه 8 رقمی سیستم هماهنگشده (HS Code) و میزان عوارض سنگینی است که پیش از این بر اساس قیمت پایه صادراتی اخذ میشد و اکنون باطل شده است:
1. سیبزمینی (تعرفه 07019000)
-
کد تعرفه دقیق: 07019000 (سایر سیبزمینیهای تازه یا سردکرده بجز بذر)
-
میزان عوارض قبلی: 70 درصد قیمت پایه صادراتی
-
تحلیل مصلحتی: وضع عوارض 70 درصدی عملاً سودآوری صادرات سیبزمینی به کشورهای همسایه نظیر عراق و افغانستان را به صفر رسانده بود. با ابطال این بند، صادرکنندگان این بخش میتوانند فرآیند صادرات خود را مجدداً بهینهسازی کنند.
2. گوجهفرنگی غیرگلخانهای (تعرفه 07020010)
-
کد تعرفه دقیق: 07020010 (گوجهفرنگی تازه یا سردکرده که در فضای باز/غیرگلخانهای تولید شده است)
-
میزان عوارض قبلی: 100 درصد قیمت پایه صادراتی
-
تحلیل مصلحتی: این بند با هدف تفکیک میان محصولات گلخانهای و فضای باز تدوین شده بود تا بازار داخلی گوجهفرنگی دچار تنش نشود، اما وضع عوارض 100 درصدی (برابری عوارض با ارزش کالا) عملاً یک ممنوعیت پنهان صادرتی تلقی میشد که از سوی دیوان عدالت اداری خلاف قانون تشخیص داده شد.
3. پیاز (تعرفه 07031010)
-
کد تعرفه دقیق: 07031010 (پیاز و شالوت تازه یا سردکرده)
-
میزان عوارض قبلی: 120 درصد قیمت پایه صادراتی
-
تحلیل مصلحتی: بالاترین نرخ عوارض متعلق به پیاز با 120 درصد بود. این نرخ نجومی ریسک دپو و فاسد شدن محصولات روی دست کشاورزان را به شدت افزایش داده بود.
برای مدیریت بهتر هزینههای گمرکی و ثبت صحیح اظهارنامهها بر اساس آخرین تغییرات کتاب مقررات صادرات و واردات، میتوانید از خدمات مشاوره تخصصی ایران ایمپکس بهرهمند شوید.
⚖️ جنبه حقوقی ابطال بخشنامه از زمان صدور چیست؟
بزرگترین دستاورد این رای برای فعالان اقتصادی، کلیدواژه «از زمان صدور» است. در حالت عادی، ابطال مصوبات دولتی از زمان صدور رای اثرگذار است (اثر رو به آینده)؛ اما هنگامی که هیئت عمومی دیوان عدالت اداری صراحتاً قید میکند بخشنامه از زمان صدور ابطال میشود، یعنی این مصوبه از تاریخ 22 آبان 1401 یعنی روز اول ابلاغ، غیرقانونی و باطل بوده است.
آثار حقوقی این حکم برای بازرگانان:
-
امکان استرداد وجوه (Refund): گمرک ایران موظف است تمامی مبالغی که تحت عنوان عوارض 70، 100 و 120 درصدی از صادرکنندگان این سه محصول دریافت کرده است را پس از طی تشریفات قانونی مسترد کند.
-
رفع تعهدات نیمهکاره: پروندههای حقوقی و جریمههایی که ممکن است در گمرکات به دلیل عدم پرداخت این عوارض برای صادرکنندگان ایجاد شده باشد، کأنلمیَکُن تلقی میشوند.
تیم حقوقی و ترخیصکاران رسمی ایران ایمپکس با اشراف کامل بر بندهای اجرایی گمرک ایران، روند ثبت درخواست بازپسگیری مبالغ تودیع شده را در کوتاهترین زمان ممکن برای شما به جریان میاندازند.
🚀 چگونه با ایران ایمپکس فرآیندهای صادراتی خود را تضمین کنید؟
تغییرات پیاپی و نوسانات مقررات گمرکی در ایران ایجاب میکند که بازرگانان همواره یک مشاور امین و بهروز در کنار خود داشته باشند. ایران ایمپکس به عنوان پلتفرم تخصصی ارائه خدمات ترخیص کالا، مشاوره تعرفهای و حل اختلافات گمرکی، آمادگی دارد تا:
-
آخرین تغییرات بخشنامههای سازمان توسعه تجارت و وزارت جهاد کشاورزی را پایش و اعمال کند.
-
کدهای تعرفه تخصصی (HS Codes) کالاهای شما را پیش از اظهار تعیین کرده تا دچار بیشبود ارزش یا جریمههای بند 2 ماده 7 قانون امور گمرکی نشوید.
-
پروندههای مربوط به استرداد حقوق ورودی و عوارض صادراتی ابطالشده را در کمیسیونهای رسیدگی به اختلافات گمرکی پیگیری نماید.
برای کسب اطلاعات بیشتر و برقراری ارتباط با کارشناسان ارشد، همین امروز به وبسایت ایران ایمپکس مراجعه فرمایید.