این بخشنامه رسمی توسط سازمان توسعه تجارت ایران (دفتر مقررات صادرات و واردات) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🌱 رفع ممنوعیت صادرات بذور بومی گندم و جو؛ تحلیل کامل بخشنامه 9208175 سازمان توسعه تجارت
سیاستهای تجاری در حوزه محصولات کشاورزی و نهادههای راهبردی همواره تحت تأثیر توازن میان امنیت غذایی داخلی و ارزآوری صادراتی قرار دارد. در همین راستا، دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران با صدور بخشنامه شماره 9208175 در تاریخ 1405/08/21، گشایش جدیدی را برای فعالان حوزه کشاورزی و بازرگانان ایجاد کرد. این بخشنامه که خطاب به مدیرکل محترم دفتر صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شده است، ممنوعیت پیشین صادرات برای سه رقم مشخص از بذور اصلاحشده و بومی گندم و جو را لغو کرده و مسیر صادرات آنها را در چارچوب ضوابط نظارتی باز میکند. برای دسترسی سریع به آرشیو کامل بخشنامههای گمرکی و تحلیلهای تخصصی تجارت فرامرزی، میتوانید همواره از مرجع تخصصی ایران ایمپکس استفاده کنید.
جزئیات حقوقی و اداری بخشنامه شماره 9208175
این ابلاغیه در ادامهی فرآیند بازنگری در محدودیتهای صادراتی محصولات کشاورزی صادر شده است. پیشتر، طی نامه شماره 7365591 مورخ 1404/12/13، ضوابط و ممنوعیتهای صادراتی مربوط به فصول 1 تا 24 کتاب مقررات صادرات و واردات به گمرکات اجرایی ابلاغ شده بود. اکنون با ارسال نامه شماره 1327652 مورخ 1405/08/18 از سوی معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، موافقت تخصصی با صادرات ارقام مشخصی از بذور تولید داخل اعلام شده است.
بر این اساس، سرکار خانم نرگس باقری زمردی (مدیرکل دفتر مقررات صادرات و واردات) مراتب را به سرکار خانم اورنگی (مدیرکل دفتر صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران) ابلاغ نمودند تا جهت اجرا به گمرکات سراسر کشور اعلام شود.
جدول اقلام و کدهای تعرفه مشمول رفع ممنوعیت
در جدول زیر، مشخصات دقیق کالاها، ارقام مجاز، کدهای تعرفه هشترقمی (HS Code) و وضعیت جدید آنها در نظام مقررات صادرات و واردات گردآوری شده است:
| نوع محصول | نام رقم بومی / داخلی | کد تعرفه (HS Code) | وضعیت جدید صادراتی | شرط اصلی ترخیص صادراتی |
|---|---|---|---|---|
| بذر گندم | آرتیمان | 10019100 | مجاز مشروط | تایید سیستمی نماینده وزارت جهاد کشاورزی |
| بذر گندم | شهگل | 10019100 | مجاز مشروط | تایید سیستمی نماینده وزارت جهاد کشاورزی |
| بذر جو | شهید | 10031000 | مجاز مشروط | تایید سیستمی نماینده وزارت جهاد کشاورزی |
کالای «مجاز مشروط» و شرط تایید سیستمی به چه معناست؟
یکی از حساسترین بخشهای این بخشنامه، تغییر وضعیت این بذور از «ممنوع» به «مجاز مشروط» است. در ادبیات حقوق گمرکی و مقررات تجارت خارجی ایران، کالای مجاز مشروط به کالایی اطلاق میشود که صدور یا ورود آن منوط به اخذ مجوزهای قانونی از یک یا چند سازمان متولی پیش از انجام تشریفات گمرکی است.
در این مورد خاص، شرط کلیدی عبارت است از «تایید سیستمی نماینده وزارت جهاد کشاورزی». این بدان معناست که:
* ارائهی مجوزهای کاغذی یا مکاتبات دستی در گمرکات اجرایی ملاک عمل نخواهد بود و استعلام باید به صورت الکترونیکی و سیستمی در بستر پنجره واحد تجارت فرامرزی انجام شود.
* تا زمانی که نماینده معرفیشده از سوی وزارت جهاد کشاورزی در سامانه، محموله اظهارشده را از نظر اصالت رقم (آرتیمان، شهگل یا شهید) و میزان مجاز صادرات تایید نکند، امکان ادامه تشریفات ارزیابی و صدور پروانه صادراتی وجود ندارد.
تحلیل تاثیر بخشنامه بر صادرکنندگان، بازرگانان و ترخیصکاران
صدور این بخشنامه پیامدهای عملیاتی و اقتصادی مهمی برای ذینفعان زنجیره تامین و صادرات محصولات کشاورزی به همراه دارد که در ادامه بررسی میشود.
1. فرصتهای جدید برای شرکتهای دانشبنیان و تولیدکنندگان بذر
تولیدکنندگان بذور گواهیشده و شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزه اصلاح نباتات، با ممنوعیتهای فصول 1 تا 24 کتاب مقررات صادرات و واردات برای بازاریابی منطقهای با چالش مواجه بودند. رفع ممنوعیت صادرات ارقام «آرتیمان»، «شهگل» و «شهید» این امکان را فراهم میآورد که مازاد تولید داخل به بازارهای هدف (بهویژه کشورهای همسایه و منطقه اوراسیا) صادر شود و انگیزه سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه بذرهای مقاوم افزایش یابد.
2. الزامات فنی برای کارگزاران گمرکی و ترخیصکاران
ترخیصکاران و کارگزاران گمرکی باید در زمان تنظیم اظهارنامه صادراتی در سامانه جامع امور گمرکی (EPL)، دقت ویژهای به شرح کالا و کد تعرفه داشته باشند:
* تفکیک دقیق ارقام: این مجوز صرفاً شامل بذر گندم ارقام «آرتیمان» و «شهگل» و بذر جو رقم «شهید» است. اظهار سایر ارقام بذر گندم یا جو ذیل کدهای تعرفه 10019100 و 10031000 همچنان مشمول ممنوعیتهای قبلی بوده و میتواند منجر به توقف محموله یا تشکیل پرونده تخلف گمرکی شود.
* رعایت سایر ضوابط: همانطور که در متن بخشنامه تصریح شده، صادرات این اقلام علاوه بر تایید سیستمی وزارت جهاد کشاورزی، منوط به «رعایت سایر ضوابط و مقررات» از جمله گواهیهای قرنطینه نباتی، استانداردهای کیفی بذر و تعهدات رفع تعهد ارزی است.
3. مدیریت ریسک قراردادی برای بازرگانان
بازرگانانی که قصد انعقاد قراردادهای فروش خارجی (Export Contracts) برای این بذور را دارند، باید پیش از حمل کالا به مرزهای خروجی، فرآیند ثبت درخواست در سامانههای وزارت جهاد کشاورزی و دریافت کد رهگیری یا تاییدیه سیستمی را نهایی کنند تا از تحمیل هزینههای دموراژ، انبارداری و فسادپذیری احتمالی محمولههای کشاورزی در گمرکات مرزی جلوگیری شود.
راهنمای گامبهگام تشریفات صادرات بذر گندم و جو
برای بهرهبرداری بدون دغدغه از مفاد بخشنامه 9208175، رعایت ترتیب مراحل زیر پیش از ارسال محموله به گمرک ضروری است:
- تطبیق شناسنامه بذر با مفاد بخشنامه: اطمینان حاصل کنید که محموله تولید داخل بوده و دقیقاً متعلق به یکی از ارقام گندم «آرتیمان»، گندم «شهگل» یا جو «شهید» است.
- اخذ تاییدیه سیستمی وزارت جهاد کشاورزی: ثبت درخواست صادرات در سامانه مربوطه و پیگیری تایید الکترونیکی توسط نماینده مجاز وزارت جهاد کشاورزی پیش از اظهار نهایی در گمرک.
- دریافت گواهی قرنطینه و بهداشت نباتی: اخذ مجوزهای سازمان حفظ نباتات متناسب با ضوابط کشور مقصد و مقررات داخلی صادرات محصولات کشاورزی.
- اظهار دقیق در سامانه گمرکی: درج صحیح کد تعرفه 10019100 برای بذر گندم یا 10031000 برای بذر جو، قید نام دقیق رقم بومی در شرح تجاری کالا و پیوست نمودن کد تاییدیه سیستمی.
با توجه به تغییرات مستمر در بخشنامههای مرتبط با فصول 1 تا 24 کتاب مقررات صادرات و واردات و حساسیتهای نظارتی بر کالاهای اساسی و کشاورزی، رصد لحظهای ابلاغیهها برای جلوگیری از توقف کالا در گمرک حیاتی است. تیم تحلیلی ایران ایمپکس به صورت روزانه تمامی بخشنامههای سازمان توسعه تجارت، وزارت جهاد کشاورزی و گمرک جمهوری اسلامی ایران را دستهبندی و منتشر میکند تا صادرکنندگان و ترخیصکاران با اطمینان کامل فرآیندهای تجاری خود را مدیریت نمایند.