این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚖️ راهنمای جامع بخشنامه تعیین ماهیت کالاهای غیر مشمول استاندارد اجباری؛ شتاب در ترخیص کالا ⚖️
یکی از چالشهای همیشگی بازرگانان و فعالان حوزه تجارت بینالملل، طولانی شدن فرآیند تشریفات گمرکی به دلیل استعلامهای مکرر و بوروکراسیهای اداری بوده است. در این میان، فرآیند “تعیین ماهیت کالا” به ویژه برای کالاهایی که مشمول استاندارد اجباری نیستند، همواره زمان زیادی را به خود اختصاص میداد. بخشنامه شماره 99/781210 گمرک جمهوری اسلامی ایران با هدف حل این معضل و با رویکرد تسهیل تجارت و کاهش رسوب کالا در بنادر و مبادی ورودی صادر شده است.
در این مقاله تخصصی از وبسایت ایران ایمپکس، مرجع راهبردی بازرگانی و ترخیص کالا، به ارزیابی عمیق، تحلیل حقوقی و بررسی ابعاد فنی این بخشنامه و تاثیر آن بر رویه EPL و سامانه پنجره واحد تجارت فرامرزی خواهیم پرداخت.
🔍 فلسفه صدور بخشنامه 99/781210 چیست؟
پیش از صدور این ابلاغیه، برای تعیین ماهیت کالاهایی که ماهیت شیمیایی، فیزیکی یا آنالیز متالوژی آنها مبهم بود ولی در لیست استانداردهای اجباری قرار نداشتند، فرآیندهای مکاتباتی چندلایهای میان گمرکات اجرایی، ادارات کل استاندارد استانها و آزمایشگاهها صورت میگرفت. این امر روند ترخیص را با کندی مواجه میکرد.
حالا بر اساس تفاهمنامه مشترک میان سازمان ملی استاندارد ایران و گمرک ج.ا.ا (به شماره 70368)، ساختار جدیدی تعریف شده است تا گمرکات اجرایی بتوانند بدون واسطه و به طور مستقیم با آزمایشگاههای همکار و تایید صلاحیت شده ارتباط برقرار کنند. کارشناسان ایران ایمپکس معتقدند این بخشنامه یکی از کلیدیترین راهکارهای ضد رسوب کالا در سالهای اخیر به شمار میرود.
🛠️ بند 4-2-1 تفاهمنامه؛ مکاتبه مستقیم و حذف بوروکراسی
اصلیترین محور این بخشنامه، چگونگی اجرای بند 4-2-1 تفاهمنامه است. بر اساس این بند:
-
استعلام مستقیم: گمرک موظف است استعلام تعیین ماهیت کالاهای وارداتی و صادراتی غیر مشمول استاندارد اجباری را به طور مستقیم به آزمایشگاههای همکار که اسامی آنها در پرتال سازمان استاندارد بروزرسانی میشود، ارسال کند.
-
حضور نماینده گمرک: فرآیند نمونهبرداری از کالا مستلزم حضور نماینده قانونی گمرک اجرایی است تا اصالت و تطابق نمونه با محموله احراز شود.
-
اتصال آزمایشگاهها به EPL: در راستای هوشمندسازی رویههای گمرکی، کلیه آزمایشگاههای همکار و شرکتهای بازرسی مورد تایید، با دریافت نام کاربری و رمز ورود، مستقیماً به سامانه جامع امور گمرکی (سامانه EPL) متصل شدهاند تا نتایج آزمون را بدون دخالت عامل انسانی و به صورت الکترونیکی ثبت کنند.
اگر در مسیر ترخیص کالای خود با ابهامات تعیین ماهیت مواجه هستید، تیم ارشد کارشناسان ایران ایمپکس آماده است تا مشاوره فنی و حقوقی لازم را جهت پیشبرد سریع پرونده در سامانه EPL به شما ارائه دهد.
🏛️ بند 4-2-2 تفاهمنامه؛ پژوهشگاه استاندارد به عنوان فصلالخطاب
یکی از نوآوریهای حقوقی این بخشنامه، مشخص کردن مرجع نهایی حل اختلاف است. طبق بند 4-2-2:
-
در حالت عادی، نظر آزمایشگاه تایید صلاحیت شده مبنای تعیین کدهای تعرفه (HS Codes) و صدور مجوزها خواهد بود.
-
اما در صورتی که میان ذینفع (بازرگان/ترخیصکار) و گمرک یا میان خود آزمایشگاهها در خصوص نتایج آنالیز کالا اختلافنظری بوجود بیاید، موضوع تنها و تنها به پژوهشگاه استاندارد ارجاع داده خواهد شد. رای صادره از سوی این پژوهشگاه، برای تمامی طرفین فصلالخطاب بوده و حکم نهایی را دارد.
📋 جدول تفکیک وظایف متقابل گمرک و سازمان استاندارد
بر اساس پیوستهای این بخشنامه، تعهدات ساختاری دو مجموعه به منظور یکپارچهسازی فرآیندها به شرح زیر تفکیک شده است:
| شرح اقدامات و رویهها | تعهدات سازمان ملی استاندارد ایران | تعهدات گمرک جمهوری اسلامی ایران |
| :— | :— | :— |
| مکاتبات رسمی و تعیین ماهیت | — | مکاتبه مستقیم و ارسال مستقیم نمونه به آزمایشگاه مورد تایید |
| حل اختلاف و آزمایشگاه مرجع | — | فصلالخطاب قرار دادن نتایج پژوهشگاه استاندارد در صورت بروز اختلاف |
| اطلاعرسانی و شفافیت | بهروزرسانی مستمر فهرست آزمایشگاهها، شرکتهای بازرسی و کالاهای مشمول | بهروزرسانی گمرکات تخصصی و بخشنامههای اجرایی مرتبط |
| تبادل اطلاعات و هوشمندسازی | تبادل الکترونیکی دادهها از طریق سامانه تخصصی COC | تبادل الکترونیکی و پذیرش مستقیم نتایج در سامانه EPL |
📈 تاثیر بخشنامه بر تعیین کدهای تعرفه (HS Codes)
تعیین کدهای تعرفه 8 رقمی گمرکی همواره وابسته به تعیین ماهیت دقیق کالا است. برای مثال، در مواردی که کالا یک آلیاژ فلزی تخصصی، یک پلیمر خاص یا یک ترکیب شیمیایی پیچیده باشد، تا زمانی که درصد ترکیبات آن مشخص نشود، گمرک نمیتواند فصل و ردیف دقیق تعرفه را در کتاب مقررات صادرات و واردات مشخص کند.
با اجرایی شدن این بخشنامه و اتصال مستقیم به سامانه EPL، فرآیند آزمایش به شدت کوتاه شده و از اعمال جریمههای سنگین موضوع ماده 14 یا ماده 108 قانون امور گمرکی (بابت تفاوت تعرفه و اظهار خلاف) که ناشی از طولانی شدن زمان آزمایش و اشتباه در اظهار اولیه است، جلوگیری میشود. متخصصان ایران ایمپکس با تسلط بر ساختار سیستم هماهنگشده توصیف و کدگذاری کالا (HS)، آمادهاند تا قبل از اظهار رسمی کالا، شما را در حوزه تعیین ماهیت و پیشبینی رویههای آزمایشگاهی یاری کنند.
🎯 نتیجهگیری و توصیه به بازرگانان
بخشنامه 99/781210 شاهدی بر حرکت به سمت هوشمندسازی و بوروکراسیزدایی در زنجیره تامین کشور است. فعالان اقتصادی باید توجه داشته باشند که کلید موفقیت در این رویه جدید، شناخت دقیق آزمایشگاههای همکارِ تایید صلاحیت شده و هدایت درست فرآیند نمونهبرداری در حضور کارشناس گمرک است.
مجموعه ایران ایمپکس به عنوان کارگزار رسمی و مرجع تخصصی ترخیص کالا، با بهرهگیری از کادر مجرب خود در گمرکات سراسر کشور، تمامی فرآیندهای مربوط به تعیین ماهیت، نمونهبرداری، و پیگیری امور در سامانه EPL را با بالاترین سرعت و دقت قانونی به انجام میرساند تا از رسوب سرمایه شما در گمرکات جلوگیری شود. با ایران ایمپکس، تجارت شما روانتر و امنتر از همیشه خواهد بود.