این بخشنامه رسمی توسط سازمان توسعه تجارت ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📝 تحلیل تخصصی مصوبات بیست و هفتمین نشست کارگروه ارز حاصل از صادرات؛ راهنمای جامع بازرگانان 🚢
تبادلات ارزی و قوانین بازگشت ارز حاصل از صادرات، همواره یکی از چالشبرانگیزترین و در عین حال حیاتیترین بخشهای دکترین تجاری کشور است. با ابلاغ مصوبات بیست و هفتمین جلسه کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات (موضوع نامه شماره 03/249884 مورخ 1403/10/13 معاونت ارزی بانک مرکزی)، تغییرات ساختاری عمدهای در نحوه رفع تعهدات، معافیتها و بسترهای معاملاتی ارز تجاری پدید آمده است.
در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، قصد داریم با کالبدشکافی دقیق حقوقی و گمرکی این بخشنامه جدید، تکالیف و تسهیلات صادرکنندگان را بررسی کنیم تا با مدیریت درست کوتاژها و پروانههای صادراتی خود، از تعلیق کارت بازرگانی و محدودیتهای تجاری جلوگیری کنند.
💼 1. الزام عرضه ارز در بازار ارز تجاری مرکز مبادله (از اول بهمن 1403)
یکی از کلیدیترین بندهای این مصوبه، جهتدهی جدید به جریان ارزهای صادراتی است. طبق این بند، کلیه صادرکنندگان مشمول بند (1) ماده (8) آییننامه اجرایی ارز حاصل از صادرات، موظف هستند از تاریخ 1403/11/01 ارز حاصل از محمولههای صادراتی خود را صرفاً در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران عرضه کرده و به فروش برسانند.
🔍 تحلیل کارشناسی بند 1 ماده 8:
این اقدام نشاندهنده تمرکز بیشتر بانک مرکزی بر یکپارچهسازی نرخها و کنترل بهینه تقاضای ارز تجاری است. صادرکنندگان بزرگ کالا (بهویژه صنایع پتروشیمی، فولادی و معدنی که عموماً در این دستهبندی قرار میگیرند) دیگر مجاز به واگذاری یا ثبت ارز در بسترهای موازی خارج از ضوابط مرکز مبادله نخواهند بود. اگر در زنجیره تامین و فروش ارزی خود نیاز به مشاوره دارید، متخصصین ایران ایمپکس آماده راهنمایی شما هستند.
⏳ 2. مهلت 15 روزه برای اصلاح اظهارنامههای ارزش پایه صادراتی (تا پایان سال 1402)
مشمولین بند 2-2 مصوبات دوازدهمین نشست کارگروه (ابلاغیه شماره 02/141113) صادرکنندگانی هستند که:
-
ارزش پایه صادراتی کالاهای آنها توسط گمرک اصلاح شده، اما این تغییر قیمت قبل از اصلاح در اظهارنامههای صادراتی آنها اعمال نشده است.
-
مدعی هستند کالا را کمتر از قیمت مندرج در اظهارنامههای صادراتی به فروش رساندهاند.
⚖️ تکلیف جدید: این صادرکنندگان برای صادرات خود تا پایان سال 1402، حداکثر ظرف مدت 15 روز پس از ابلاغ این مصوبه فرصت دارند تا درخواست خود را جهت اصلاح و فرآیند تعدیل تعهدات به سازمان توسعه تجارت ایران ارسال نمایند. پس از پایان این مهلت، هیچ الزامی برای پذیرش ادعاها وجود نخواهد داشت.
🔄 3. تسهیلات ویژه صادرکنندگان ورود موقت (ماده 51 قانون امور گمرکی)
ماده 51 قانون امور گمرکی به بازرگانان اجازه میدهد کالاهایی را برای فرآوری، بسته بندی یا تکمیل، به صورت موقت وارد کشور کنند و پس از ایجاد ارزش افزوده، محصول نهایی را صادر نمایند. صادرکنندگانی که در سال 1403 از طریق ایجاد “قبض محصول” در سامانه گمرک اقدام به صادرات کردهاند و به دلیل چالشهای سیستمی امکان ارائه لوح فشرده (CD) اطلاعات را نداشتهاند، مشمول تسهیلات زیر میشوند:
-
ارائه درخواست به گمرک مبدا: صادرکننده باید درخواست خود را به گمرک ورود موقت کننده ارائه دهد.
-
ارسال به بانک مرکزی: پس از تایید گمرک اجرایی و ارسال اطلاعات از طریق گمرک ایران به بانک مرکزی، تعلیقها لغو میشود.
-
لغو 3 ماهه محدودیتها: محدودیتهای تجاری اعمالشده بر روی کارت بازرگانی این صادرکنندگان، از تاریخ اعلام گمرک به بانک مرکزی، به مدت سه ماه به صورت موقت لغو میشود تا فرآیند نهایی رفع تعهد ارزی طی شود.
برای انجام هماهنگیها و تسریع در رفع تعهدات ارزی ناشی از ورود موقت، میتوانید از خدمات تخصصی ترخیص کالا در ایران ایمپکس بهرهمند شوید.
🚫 4. ضربالاجل مسدودسازی کوتاژهای صادراتی سالهای 1398 تا 1400
بخشنامه صراحتاً اعلام کرده است که دسترسی به کوتاژها و پروانههای صادراتی متعهدین ارزی سالهای 1398، 1399 و 1400 به منظور فروش حواله ارزی در سامانه نیما و فروش اسکناس در سامانه سنا عنقریب (به زودی) مسدود خواهد شد.
⚠️ هشدار ایران ایمپکس: اگر از سالهای مذکور تراز ارزی منفی یا تعهد ایفا نشده دارید، این آخرین فرصت سیستمی برای رفع تعهد از طریق سامانههای نیما و سنا است. پس از مسدودسازی، عملاً امکان رفع تعهد ارزی این سالها غیرممکن شده و کارتهای بازرگانی با جریمههای سنگین و تعلیق دائم مواجه خواهند شد.
🎉 5. معافیت کامل صادرکنندگان خرد (تا سقف 10,000 یورو)
با استناد به اختیارات کارگروه بازگشت ارز وفق تبصره 6 بند ح ماده 2 مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، تصمیم حمایتی بزرگی برای صادرکنندگان خرد اتخاذ شده است.
📉 حکم جدید: تمامی شناسههای ملی (حقیقی و حقوقی) که مجموع صادرات آنها از سال 1397 تا پایان سال 1402 برابر یا کمتر از 10,000 یورو باشد، بهطور کامل از شمول تعهدات ارزی حاصل از صادرات خارج میشوند. این صادرکنندگان دیگر نیازی به طی کردن فرآیندهای پیچیده رفع تعهد در نیما یا سنا برای این حجم از صادرات ندارند و محدودیتهای ناشی از آن روی کارتهای بازرگانیشان اعمال نخواهد شد.
📅 6. اصلاح مهلت و ضوابط ایفای تعهدات ارزی سال 1402
بند (1) مصوبات بیست و ششمین جلسه کارگروه که مهلت ایفای تعهدات ارزی سال 1402 را پایان مهر 1403 اعلام کرده بود، دچار اصلاحات ساختاری شد:
-
تمدید مهلت قانونی بر اساس سقف 15 ماه: دسترسی به پروانههای صادراتی سال 1402 جهت بازگشت ارز، حسب روش مجاز هر گروه کالایی و بدون لحاظ نمودن درصد ایفای تعهدات فعلی، تا سقف 15 ماه از زمان صادرات ایجاد میشود.
-
شرط برخورداری از معافیتهای مالیاتی: جهت بهرهمندی از نرخ صفر مالیاتی و معافیتهای مربوطه، صرفاً برای پروانههایی که سقف مهلت قانونی 15 ماهه آنها تا پایان آبان ماه 1403 بوده، این تسهیلات در سامانههای ذیربط مهیا میگردد.
🔒 نکته بسیار مهم: دسترسی به آن دسته از پروانههای صادراتی سال 1402 که مهلت قانونی 15 ماهه آنها به پایان رسیده است، در تمامی سامانههای ارزی و گمرکی به صورت قطعی مسدود خواهد شد.
🏛️ نتیجهگیری و گامهای بعدی بازرگانان
بیست و هفتمین نشست کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات، هم حامل فرصتهای ترخیصی و معافیتی (مانند معافیت زیر 10 هزار یورو و تسهیلات ورود موقت) و هم حاوی هشدارهای جدی (مسدودسازی کوتاژهای 98-100 و مهلتهای 15 ماهه سال 1402) است.
مدیریت زنجیره ارزی و تسلط بر قوانین گمرکی، رمز بقای تجارت در شرایط کنونی است. دپارتمان ارزی و حقوقی ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، آمادگی دارد تا تمامی فرآیندهای مربوط به رفع تعهدات ارزی، پیگیری پروندههای ورود موقت در سامانه گمرک و اصلاح ارزشهای پایه صادراتی شما را در کوتاهترین زمان ممکن و طبق آخرین بخشنامههای صادره به سرانجام برساند.