این بخشنامه رسمی توسط انجمن صنفی شرکتهای حمل و نقل بین المللی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🚢 تحلیل چالش نرخ ارزی خدمات هندلینگ بندری (THC)؛ تهدید بزرگ برای ترانزیت و واردات کالا
یکی از ارکان کلیدی در زنجیره تامین و لجستیک بینالمللی، هزینههای مرتبط با خدمات بندری است. در این میان، هزینه THC (Terminal Handling Charges) یا همان خدمات هندلینگ بندری، به عنوان یکی از مولفههای تاثیرگذار بر قیمت تمامشده کالا شناخته میشود. اخیراً مبنای محاسبه این هزینه بر اساس نرخ برابری دلار آزاد، موجی از اعتراضات را در میان فعالان اقتصادی و شرکتهای حملونقل بینالمللی ایجاد کرده است.
بررسی دقیق این موضوع نشان میدهد که اصرار بر دریافت ارزی یا معادلسازی آن با نرخ آزاد دلار، نه تنها بار مالی سنگینی بر واردکنندگان تحمیل میکند، بلکه موقعیت استراتژیک کشور را در حوزه ترانزیت به مخاطره میاندازد. در این راستا، مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، به بررسی ابعاد حقوقی و اجرایی این چالش و راهکارهای برونرفت از آن میپردازد.
🔍 هزینه THC چیست و چرا ماهیت ارزی ندارد؟
هزینه خدمات هندلینگ بندری (THC) شامل تمامی فرآیندهایی است که روی کانتینرها و کالاها در محوطههای بندری صورت میگیرد. این خدمات کارهای عملیاتی متعددی را در بر میگیرد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
تخلیه و بارگیری کانتینرها از کشتی به محوطه و بالعکس
-
جابجایی کانتینرها در درون محوطههای بندری (Yard Shifting)
-
حقالزحمه و هزینههای کارگری مرتبط با عملیات بندر
-
هزینههای استهلاک و بکارگیری تجهیزات مکانیکی و جرثقیلهای بندری
نکته اساسی و واجد اهمیت حقوقی و اقتصادی این است که تمامی این فرآیندها توسط سازمان بنادر و دریانوردی یا پیمانکاران داخلی آن و با بهرهگیری از منابع، نیروی کار و تجهیزات بومی انجام میشود. به بیانی سادهتر، فرآیند هندلینگ بندر تقریباً فاقد هرگونه هزینه ارزی مستقیم است. از این رو، مبنا قرار دادن نرخ دلار آزاد برای خدماتی که تماماً ساختار هزینه ریالی دارند، یک عرف غلط محاسباتی در اقتصاد بازرگانی ایران به شمار میرود که نیاز به اصلاح فوری دارد. برای مدیریت این هزینهها و مشاوره تخصصی در زنجیره لجستیک، میتوانید از کارشناسان ایران ایمپکس راهنمایی بخواهید.
⚠️ پیامدهای محاسبه THC با دلار آزاد بر پیکره ترانزیت کشور
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد خود، همواره به عنوان یک شاهراه حیاتی برای ترانزیت کالا شناخته شده است. با این حال، مزیت رقابتی یک مسیر ترانزیتی صرفاً به جغرافیا محدود نمیشود، بلکه “قیمت تمامشده” و “سرعت عملیات” فاکتورهای تعیینکنندهتری هستند. مکاتبات رسمی انجمن صنفی شرکتهای حمل و نقل بین المللی ایران با معاونت حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی به خوبی گویای این انحرافات محاسباتی است.
1. از دست رفتن مزیت رقابتی در برابر کریدورهای موازی
در حال حاضر، مسیرهای رقیب و موازی در منطقه به شدت فعال هستند تا سهم ایران را از ترانزیت بینالمللی بربایند. از مهمترین این مسیرها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
کریدورهای عبوری از پاکستان و ترکیه
-
مسیرهای ترانزیتی چین به اروپا و روسیه
-
کریدورهای اتصالی هندوستان به مقاصد روسیه
افزایش سه برابری هزینههای THC به دلیل گره زدن آن به نرخ دلار آزاد، به طور مستقیم بهای تمامشده عبور کالا از قلمرو جمهوری اسلامی ایران را افزایش داده و ترانزیت کالا از این مسیر را غیر اقتصادی میکند.
2. افزایش تورم انتظاری و قیمت تمامشده کالاهای وارداتی
زمانی که هزینه هندلینگ با نرخ آزاد دلار محاسبه شود، این هزینه به طور مستقیم روی بهای تمامشده کالاهای اساسی و مواد اولیه وارداتی سرشکن میشود. در نتیجه، مصرفکننده نهایی در داخل کشور با افزایش قیمتها مواجه خواهد شد که این امر مغایر با سیاستهای کلان کنترل تورم و تسهیل تجارت است. تیم حقوقی و ترخیص کالا در ایران ایمپکس همواره تلاش میکند تا با بهینهسازی فرآیندهای گمرکی، اثرات اینگونه هزینههای سربار را برای بازرگانان به حداقل برساند.
🛠️ راهکارهای پیشنهادی و ضرورت بازنگری در مقررات بندری
برای حفظ شاخصههای اقتصادی و سیاسی ترانزیت کالا در شرایط تحریمی، بازنگری در ساختار تعرفهای سازمان بنادر و دریانوردی یک امر حیاتی است. شرکتهای حملونقل بینالمللی در قالب بازوهای اجرایی شکست تحریمها، خواستار اقدام فوری در محورهای زیر هستند:
بررسی مجدد و واقعی هزینههای بندری
مسئولان و سیاستگذاران وزارت راه و شهرسازی و سازمان بنادر باید مکلف شوند تا ساختار واقعی هزینههای THC را بر مبنای قیمت تمامشده ریالی (بدون وابستگی به نوسانات ارزی بازار آزاد) فرمولهنویسی و ابلاغ کنند.
اصلاح عرف غلط سنواتی
دریافت هزینهها بر مبنای شاخصهای ارزی مأخذ آزاد برای خدماتی که درون مرزها و با ابزارهای داخلی ارائه میشوند، فاقد توجیه منطقی است و باید جای خود را به تعرفههای ثابت ریالی با تعدیلات سالانه منطقی (متناسب با تورم داخلی، نه نوسانات ارز) بدهد.
چنانچه در خصوص نحوه محاسبه هزینههای بندری، ترخیص کالا و فرآیندهای گمرکی سوالی دارید یا نیازمند خدمات تخصصی در بنادر کشور هستید، مجموعه ایران ایمپکس با سالها تجربه موفق در حوزه لجستیک و بازرگانی، آماده ارائه خدمات کارآمد و ثبت سفارشات شما تخصصیترین متد روز میباشد.