این بخشنامه رسمی توسط سازمان انرژی اتمی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
☢️ راهنمای جامع تعرفههای تحت نظارت سازمان انرژی اتمی ایران در سال 1404: الزامات گمرکی و نحوه ترخیص کالا
یکی از حساسترین و پیچیدهترین بخشهای تجارت بینالملل و ترخیص کالا در ایران، مدیریت کالاهای مشمول کنترلهای رادیولوژیکی و حفاظتی است. با ابلاغ دستورالعمل جدید سال 1404، سازمان انرژی اتمی ایران با همکاری گمرک جمهوری اسلامی ایران، لیست دقیقی از اقلام، تجهیزات و مواد اولیهای را که واردات، صادرات، ترانزیت یا ورود موقت آنها منوط به تاییدیه فنی و مجوز این سازمان است، منتشر نمود.
بر اساس قوانین گمرکی، عدم آگاهی از کدهای تعرفه (HS Codes) مشمول این نظارتها میتواند منجر به توقیف محموله، جرایم سنگین قانونی و خسارات مالی ناشی از دموراژ در بنادر شود. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله تحلیلی به کالبدشکافی کامل این بخشنامه، بررسی فنی کدهای تعرفه و تبیین حقوقی فرآیندهای ترخیص این اقلام میپردازد.
📑 بخش اول: تحلیل ساختاری بخشنامه و مواد رادیواکتیو مشمول نظارت
این بخشنامه که با شناسه سال 1404 صادر شده است، به طور مستقیم امنیت سلامت جامعه، الزامات زیستمحیطی و تعهدات بینالمللی کشور در حوزه پدافند غیرعامل و انرژی هستهای را هدف قرار میدهد. سازمان انرژی اتمی وظیفه دارد تمامی اقلامی که پتانسیل پرتو زایی دارند یا در چرخههای هستهای کاربرد دارند را پایش کند.
1. مواد اولیه هستهای و کنسانترهها
در ردیفهای اولیه این لیست، کدهای زیر به چشم میخورند که فرآیند ثبت سفارش، ورود، ترانزیت و صادرات آنها تحت شدیدترین تدابیر امنیتی قرار دارد:
-
کد تعرفه 26121010 (سنگ اورانیوم و کنسانتره آن): شامل مواد خام معدنی با محتوی اورانیوم 5 درصد یا بیشتر.
-
کد تعرفه 26122010 (سنگ توریم و کنسانتره آن): شامل مونازیت و اورانو توریانیت که حاوی 20 درصد یا بیشتر توریم هستند.
-
کد تعرفه 28441000 تا 28443000: شامل اورانیوم طبیعی، غنیشده (از لحاظ ایزوتوپ 235) و ضعیفشده به همراه ترکیبات، آلیاژها و سرمتهای (Cermets) مربوطه.
2. رادیوایزوتوپهای خاص و پسماندها
مواد رادیواکتیو با کاربردهای صنعتی و پزشکی از دیگر بخشهای حیاتی هستند:
-
کد تعرفه 28444100 (تری تیوم و ترکیبات آن): ایزوتوپ رادیواکتیو هیدروژن که در سیستمهای روشنایی رادیولومینسنس و تحقیقات هستهای کاربرد دارد.
-
کد تعرفه 28444200: این کد شامل رادیوایزوتوپهای سنگین و حساسی نظیر اکتینیوم-225 و 227، کالیفورنیوم-253، کوریوم (ایزوتوپهای 240 تا 244)، پولونیوم (208 تا 210) و رادیوم-223 است که در پزشکی هستهای (درمان سرطان) و تجهیزات سنجش دقیق صنعتی کاربرد دارند.
-
کد تعرفه 28444400 (پسماند رادیواکتیو): فرآیند ورود یا ترانزیت این بخش با محدودیتهای فوقالعاده شدیدی روبرو است و نیازمند تاییدیه مستقیم پدافند هستهای است.
-
کد تعرفه 28451000 (آب سنگین یا اکسید دوتریم): محصول راهبردی هستهای که صادرات آن نیازمند اخذ مجوزهای حاکمیتی و هماهنگی با گمرک از طریق کارشناسان رسمی ایران ایمپکس است.
🏗️ بخش دوم: چرا قراضه و ضایعات فلزی نیازمند مجوز انرژی اتمی هستند؟
یکی از سوالات پرتکرار بازرگانان در مواجهه با این بخشنامه این است که چرا کدهای فصل 72 تا 81 (انواع قراضه و ضایعات فلزی) مشمول مجوز سازمان انرژی اتمی شدهاند؟
طبق اعلام کارشناسان فنی ایران ایمپکس، ضایعات فلزی وارداتی یا ترانزیتی به دلیل احتمال ترکیب با قطعات اسقاطی کارخانجات هستهای، لولههای سیستمهای پرتو دهی یا آلودگی ناخواسته در بنادر مبدا، ریسک بالایی از نظر تابش اشعههای آلفا، بتا و گاما دارند. گمرک ج.ا.ا جهت جلوگیری از ورود فلزات آلوده به چرخه ذوب کشور، ترانزیت و صادرات اقلام زیر را مشمول ثبت آزمایشات دوزیمتری (پرتوسنجی) قرار داده است:
-
کد تعرفه 72041000 تا 72045000: قراضه و ضایعات چدن، آهن، فولاد زنگنزن و شمشهای حاصل از ذوب مجدد آنها.
-
کد تعرفه 74040000: قراضه و ضایعات مس.
-
کد تعرفه 76020000: قراضه و ضایعات آلومینیوم.
-
کد تعرفه 81093100 و 81093900: قراضه و ضایعات فلز راهبردی زیرکونیوم (دارای کاربردهای ساختاری در راکتورها).
-
سایر فلزات: ضایعات منگنز (81110010)، کروم (81122200)، تنگستن (81019700) و مولیبدن (81029700).
⚙️ بخش سوم: ماشینآلات صنعتی، فناوریهای لیزری و تجهیزات مخابراتی
نظارت سازمان انرژی اتمی صرفاً محدود به مواد شیمیایی و معدنی نیست، بلکه تجهیزات با فناوری پیشرفته (Hi-Tech) را نیز در بر میگیرد:
1. تجهیزات هستهای و جداسازی ایزوتوپی
- کد تعرفه 84011000 تا 84014000: شامل راکتورهای هستهای، عناصر سوخت مصرفنشده و ماشینآلات جداسازی ایزوتوپی اورانیوم به روشهای تبادل شیمیایی، لیزری، پلاسما و الکترومغناطیسی. واردات این تجهیزات کاملاً جنبه حاکمیتی داشته و تحت نظارت دقیق است.
2. فناوریهای لیزری و جوشکاری
-
کد تعرفه 84561110 (ماشینهای برش لیزری برای عناصر سوخت هستهای): دستگاههای تخصصی برش با توان و فرکانس کنترلشده.
-
کد تعرفه 85158020 (دستگاه جوش لیزری یا پرتو نوری): به دلیل پتانسیل آسیب چشمی و تابشهای ثانویه پلاسما در توانهای بالا.
-
کد تعرفه 90132020 (دستگاه لیزر حرارتی با توان بیش از 50 وات): کلیه تجهیزات لایهبرداری، حکاکی یا برش با توان صنعتی.
3. حوزه مخابرات و سیستمهای فرکانسی بالا
-
کد تعرفه 85176130 و 85176140: ایستگاهها و دستگاههای پایه فرستنده و گیرنده شبکههای سلولی (4G LTE و 5G) حتی با قابلیت رادیوی نرمافزاری (SDR). این اقلام به جهت بررسی نرخ جذب تشعشعی (SAR) و عدم تداخل امواج با سیستمهای ایمنی ملی، نیاز به تاییدیه دفتر حفاظت در برابر اشعه دارند.
-
کد تعرفه 85261010 (رادار باند فرکانسی C و X): با توان بالاتر از 3 وات و دقت تشخیص بسیار بالا.
🩺 بخش چهارم: تجهیزات پرتوزای پزشکی و تشخیصی (ایکسری و رادیولوژی)
بخش بزرگی از این ابلاغیه، کدهای تعرفه فصل 90 گمرکی را پوشش میدهد که مستقیماً با سلامت و درمان جامعه مرتبط هستند. ترخیص این تجهیزات به دلیل تولید اشعه ایکس یا استفاده از چشمههای رادیواکتیو، نیازمند مجوز بهرهبرداری و مجوز ترخیص کارآمد است که تیم تخصصی ایران ایمپکس آماده اجرای فرآیندهای آن است:
1. دستگاههای تصویربرداری و اسکن پیشرفته
-
کد تعرفه 90221200 و 90221460 (دستگاههای توموگرافی کامپیوتری یا CT Scan): از پیشرفتهترین سیستمهای تصویربرداری با دوز اشعه کنترلشده.
-
کد تعرفه 90221410 (دستگاه ماموگراف): سیستمهای رادیوگرافی تخصصی بافت نرم.
-
کد تعرفه 90221450 (دستگاه آنژیوگرافی): تصویربرداری عروقی با پرتودهی مداوم.
2. رادیولوژی و رادیوتراپی
-
کد تعرفه 90221420 و 90221430: دستگاههای رادیولوژی موبایل و رادیولوژی قابل جابهجایی (C-ARM) که به طور گسترده در اتاقهای عمل استفاده میشوند.
-
کد تعرفه 90221470 (دستگاه براکی تراپی): تجهیزات پرتودرمانی داخلی (نزدیکباره) جهت مهار تومورهای سرطانی از طریق چشمههای رادیواکتیو متمرکز.
-
کد تعرفه 90221910 (دستگاه ایکسری موبایل برای بازرسی کالا): دستگاههای گیتوی و اسکنرهای چمدانی و کانتینری که در فرودگاهها و مبادی گمرکی نصب میشوند (به استثنای کامیونهای دوزیمتری کد 87059010).
3. ابزارهای سنجش هستهای
- کد تعرفه 90222910 (چگالی سنج با پرتوهای سطحی) و 90222920 (سطحسنج با پرتوهای هستهای): این ابزارها شامل یک چشمه رادیواکتیو پلمبشده و یک آشکارساز هستند که در صنایع سیمان، پتروشیمی و فولاد برای سنجش سطح سیالات یا ضخامت ورقها به کار میروند. ورود و خروج آنها مستلزم نظارت دقیق کارشناسان پرتو است.
📝 بخش پنجم: مراحل قانونی و راهنمای ترخیص کالا از طریق ایران ایمپکس
اگر کالای شما در یکی از 81 ردیف فوق قرار دارد، فرآیند ترخیص کالا طبق مراحل زیر پیش خواهد رفت:
-
بررسی کد تعرفه و انطباق پروفرما: پیش از هرگونه اقدام، باید کد هشت رقمی کالا در سیستم ثبت سفارش چک شود. کارشناسان ایران ایمپکس با بررسی دقیق کاتالوگ فنی، اظهار صحیح کالا را تضمین میکنند.
-
اخذ مجوز ارزی و ثبت سفارش: پس از تایید سیستم، کارتابل مجوز سازمان انرژی اتمی در سامانه جامع تجارت فعال میشود. در این مرحله اسناد فنی کالا نظیر تاییدیه استاندارد تولیدکننده، گواهی دوزیمتری یا گواهی عدم آلودگی باید بارگذاری شود.
-
ارزیابی در گمرک و تستهای رادیومتری: پس از ورود کالا به اماکن گمرکی، ارزیابان گمرک ج.ا.ا با هماهنگی کارشناس مقیم انرژی اتمی، اقدام به بررسی فیزیکی و در صورت نیاز، تست با دستگاههای دوزیمتریک میکنند تا مطمئن شوند کالا مغایرتی با استانداردها ندارد.
💡 نتیجهگیری و پیشنهاد بازرگانی
قوانین و تعرفههای تحت نظارت سازمان انرژی اتمی ایران در سال 1404 بسیار دقیق و سختگیرانه تدوین شدهاند. کوچکترین اشتباه در درج کد تعرفه یا عدم پیگیری به موقع مجوزها میتواند منجر به اتلاف سرمایه در صف تخصیص ارز یا متروکه شدن کالا در انبار گمرک شود.
شرکت بازرگانی ایران ایمپکس با بهرهگیری از کادر مجرب، ترخیصکاران رسمی و متخصصان حقوقی گمرک، آمادگی دارد تا صفر تا صد فرآیند اخذ مجوزهای سازمان انرژی اتمی، ثبت سفارش و ترخیص نهایی کالاهای شما را در کوتاهترین زمان و با کمترین هزینه به سرانجام برساند. برای دریافت مشاوره اختصاصی همین امروز با ایران ایمپکس تماس بگیرید.