این بخشنامه رسمی توسط سازمان انرژی اتمی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
☢️ راهنمای جامع تعرفههای تحت نظارت سازمان انرژی اتمی ایران سال 1404؛ ضوابط اخذ مجوز واردات، ترانزیت و ترخیص کالا
در ساختار مقررات بازرگانی خارجی ایران، کنترل و نظارت بر کالاهایی که با سلامت عمومی، امنیت ملی و فناوریهای حساس در ارتباط هستند، اهمیت بالایی دارد. یکی از کلیدیترین مراجع ذیصلاح در این زمینه، سازمان انرژی اتمی ایران است. ابلاغیه جدید با موضوع «لیست تعرفههای تحت نظارت سازمان انرژی اتمی ایران – سال 1404»، به عنوان یک سند بالادستی هماهنگکننده میان این سازمان و گمرک جمهوری اسلامی ایران، تکالیف قانونی بازرگانان را در مواجهه با 81 ردیف کالای استراتژیک تبیین کرده است.
شناخت دقیق این ضوابط به شما کمک میکند تا از بروز هرگونه ایستایی کالا در گمرک، اتلاف سرمایه یا اتهامات حقوقی مرتبط با قاچاق کالاهای مجاز مشروط جلوگیری کنید. در این مقاله تحلیلی که توسط تیم تخصصی ایران ایمپکس تهیه شده است، به کالبدشکافی این بخشنامه، دستهبندی کالاها و الزامات قانونی فرآیندهای تجاری آنها میپردازیم.
🔍 تحلیل زنجیره کالاها و کدهای تعرفه (HS Codes) تحت نظارت
این ابلاغیه اقلام تحت نظارت را در چندین لایه کالایی کاملاً متفاوت دستهبندی کرده است. برای هر گروه، الزامات مشخصی جهت ثبت سفارش، واردات/ورود موقت/ترخیص، ترانزیت و صادرات وضع شده است:
1. مواد معدنی، رادیواکتیو و سوختهای هستهای (فصل 26 و 28)
این بخش شامل زیرساختیترین مواد مرتبط با انرژی هستهای است که شدیدترین تدابیر قرنطینهای و مجوزی بر آنها اعمال میشود:
-
کدهای 26121010 و 26122010: سنگ اورانیوم، توریم و کنسانترههای آنها (مانند مونازیت و اورانو توریانیت). برای این اقلام در تمامی مراحل از ثبت سفارش تا ترانزیت و صادرات، تاییدیه سازمان الزامی است.
-
کدهای 28441000 تا 28443000: اورانیوم طبیعی، غنیشده (از لحاظ ایزوتوپ 235) و ضعیفشده به همراه ترکیبات، آلیاژها و سرمتها (Cermets). مفاهیم حقوقی این کدها مستقیماً با پروتکلهای پدافند غیرعامل و منع اشاعه گره خورده است و گمرک بدون تاییدیه سیستمی سازمان انرژی اتمی، اجازه کوچکترین جابجایی را نخواهد داد.
-
پسماندهای رادیواکتیو (کد 28444400) و آب سنگین (کد 28451000): علاوه بر واردات و ترخیص، نظارت فوقالعاده شدیدی بر ترانزیت عبوری و خارجی آنها اعمال میشود تا از آلودگیهای زیستی و خطرات امنیتی پیشگیری گردد.
2. قراضه و ضایعات فلزات تجدیدپذیر (فصل 72 تا 81)
شاید برای بسیاری از تجار جای سوال باشد که چرا قراضه و ضایعات فلزی ساده تحت نظارت سازمان انرژی اتمی قرار دارند؟ پاسخ در احتمال آلودگی این ضایعات به مواد رادیواکتیو در کشورهای مبدا یا در فرآیندهای صنعتی ناشی از ذوب قطعات فرسوده است.
-
ضایعات آهن، فولاد و مس (کدهای 72041000 تا 72045000 و 74040000): در این ردیفها، فرآیند ترانزیت به طور جدی مشروط به مجوز سازمان انرژی اتمی شده است. هدف، بازرسی دوزسنجی و پایش پرتوها در مبادی ورودی است.
-
ضایعات فلزات خاص نظیر زیرکونیوم (کدهای 81093100 و 81093900): زیرکونیوم به دلیل سطح مقطع پایین جذب نوترون، در ساخت غلاف عناصر سوخت راکتورها کاربرد دارد. ضایعات آن نیز به دلیل کاربرد دوگانه، تحت کنترل شدید صادراتی و ترانزیتی قرار دارند.
3. ماشینآلات صنعتی پیشرفته و تجهیزات لیزری (فصل 84 و 85)
-
کدهای 84011000 تا 84014000: راکتورهای هستهای، تجهیزات جداسازی ایزوتوپی اورانیوم به روشهای لیزری، پلاسما، تبادل شیمیایی یا الکترومغناطیسی. این اقلام جزو فناوریهای با کاربرد دوگانه (Dual-Use) هستند.
-
ماشینهای برش و جوش لیزری (کدهای 84561110، 84561190 و 85158020): هرگونه ماشین ابزاری که با اشعه لیزر کار میکند، به سبب پتانسیل بالا در تغییر کاربریهای نظامی یا هستهای، نیازمند کنترل و ثبت فرکانس و توان خروجی توسط سازمان است.
4. تجهیزات راداری، مخابراتی و مایکروویو (فصل 85)
-
ایستگاههای پایه فرستنده و گیرنده سلولی 4G/5G و SDR (کدهای 85176120 تا 85176140): بررسی تشعشعات فرکانسی و انطباق با استانداردهای سلامت پرتوها علت اصلی این نظارت است.
-
رادارهای باند C و X با توان بالا (کد 85261010) و ماگنترونها (کد 85407100): این کالاها به دلیل فرکانسهای مایکروویو پرقدرت، تحت پروتکلهای حفاظت در برابر اشعه قرار میگیرند.
5. تجهیزات تشخیصی و درمانی پزشکی (فصل 90)
بخش عمدهای از مراجعات روزمره به گمرکات برای اخذ این مجوزها، مربوط به تجهیزات پزشکی است:
-
دستگاههای سیتیاسکن (کدهای 90221200 و 90221460) و تیوبهای اشعه ایکس (کد 90223000): این اقلام چشمههای تولید پرتوهای یونساز هستند و ترخیص آنها بدون مجوز واحد قانونی سازمان انرژی اتمی (دفتر حفاظت در برابر اشعه) امکانپذیر نیست.
-
دستگاههای آنژیوگرافی، ماموگرافی و رادیولوژی موبایل یا ساده (کدهای 90221410 تا 90221450): تجار باید پیش از اقدام به خرید، از انطباق مشخصات فنی دستگاه با استانداردهای مورد تایید سازمان اطمینان حاصل کنند.
⚖️ بررسی وضعیت مجوزهای چهارگانه بازرگانی
در جدول ابلاغی سال 1404، چهار فرآیند اصلی لجستیکی تفکیک شدهاند که علائم تفکیک شده در سند (✓ و ☑) نشاندهنده الزامی بودن مجوز در آن مرحله است:
| نوع فرآیند | اهمیت حقوقی و گمرکی | نحوه اقدام در ایران ایمپکس |
| :— | :— | :— |
| ثبت سفارش ورود | اولین گام بازرگانی در سامانه جامع تجارت؛ در صورت عدم اخذ مجوز اتمی در این مرحله، کارتابل پرونده رد خواهد شد. | بررسی پیشفاکتور (پروفرما) و تطبیق با کدهای مجاز اتمی |
| واردات، ورود موقت و ترخیص | مرحله عملیاتی در گمرک اجرایی؛ کالا تا زمان صدور مجوز ترخیص (نظیر دوزسنجی فلزات یا تست سلامت تیوب ایکسری) در انبار گمرک میماند. | انجام تشریفات گمرکی و هماهنگی کارشناسان مقیم جهت ارزیابی |
| ترانزیت (داخلی/خارجی) | عبور کالا از خاک کشور؛ شامل سختگیرانهترین نظارتها برای قراضههای فلزی و مواد رادیواکتیو جهت جلوگیری از تخلیه غیرقانونی یا آلودگی مرزها. | اخذ تاییدیه مسیر ترانزیتی و تضمینهای گمرکی لازم |
| صادرات موقت و قطعی | خروج کالا از کشور؛ به ویژه برای اقلام با کاربرد دوگانه و ضایعات فلزات استراتژیک، جهت جلوگیری از خروج غیرقانونی داراییهای فناورانه. | تنظیم اظهارنامههای صادراتی با پیوست مجوز نهایی سازمان |
🛠️ راهنمای گامبهگام تجار برای ترخیص اقلام تحت نظارت انرژی اتمی
برای اینکه فرآیند زنجیره تامین شما دچار چالش و جریمههای سنگین دمیج و انبارداری نگردد، توصیه میشود مراحل زیر را به دقت طی کنید:
گام اول: بررسی دقیق HS Code در کتاب مقررات صادرات و واردات
قبل از هر چیز، کد 8 رقمی کالای خود را با جدول ابلاغیه سال 1404 مطابقت دهید. به عنوان مثال، اگر قصد واردات یک دستگاه رادیولوژی دیجیتال با کد 90221440 را دارید، باید بدانید که این کالا هم در مرحله واردات/ترخیص و هم در مرحله ترانزیت به مجوز تاییدیه نیاز دارد.
گام دوم: اخذ مجوز اولیه در سامانه جامع تجارت
هنگام ثبت پرونده در سامانه جامع تجارت، سیستم به صورت هوشمند بر اساس کد تعرفه، سازمان انرژی اتمی را به عنوان یکی از سازمانهای مجوزدهنده تعیین میکند. بارگذاری مستندات فنی، کاتالوگها و گواهیهای مبدا در این مرحله الزامی است.
گام سوم: دوزسنجی و ارزیابی در مبادی ورودی
برای کالاهایی مانند ضایعات فلزی (مثلاً قراضه آلومینیوم با کد 76020000)، کارشناسان سازمان انرژی اتمی مستقر در گمرکات یا نمایندگان مجاز آنها، با دستگاههای پیشرفته سنجش پرتو، محموله را ارزیابی میکنند تا فاقد آلودگیهای هستهای باشد.
💡 چرا انتخاب کارگزار متخصص کلید موفقیت شماست؟
قوانین و بخشنامههای گمرکی، بهویژه مواردی که با سازمانهای خاص مانند سازمان انرژی اتمی، وزارت صمت و سازمان غذا و دارو همپوشانی دارند، پیچیدگیهای حقوقی فراوانی دارند. کوچکترین اشتباه در اظهار نام کالا یا کد تعرفه میتواند منجر به توقیف کالا تحت عنوان کالای قاچاق یا ممنوعه شود.
مجموعه ایران ایمپکس با سالها تجربه تخصصی در حوزه ترخیص کالا و تسلط کامل بر قوانین حفاظت در برابر اشعه و استانداردهای بازرگانی، در کنار شماست. ما با تحلیل دقیق کدهای تعرفه ابلاغیه 1404، فرآیند اخذ مجوزهای ثبت سفارش و ترخیص کالا را در کوتاهترین زمان ممکن و با کمترین ریسک قانونی برای شما به سرانجام میرسانیم. جهت دریافت مشاوره تخصصی در خصوص ترخیص انواع دستگاههای لیزر، تجهیزات پزشکی ایکسری، رادارهای مخابراتی و ضایعات فلزی، همین امروز با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید.