📋 تحلیل فنی بخشنامه اصلاح کدهای تعرفه مشمول کاهش حقوق گمرکی به 1 درصد در سال 1404

یکی از چالش‌های همیشگی بازرگانان، ترخیص‌کاران و فعالان حوزه تجارت بین‌الملل، تغییرات سالانه و اصلاحات ساختاری در کتاب مقررات صادرات و واردات است. عدم تطابق کدهای تعرفه (HS Codes) در مصوبات هیات وزیران با ساختار جدید کتاب تعرفه، گمرکات اجرایی را دچار سردرگمی کرده و فرآیند ترخیص کالا را با تاخیر مواجه می‌کند.

بخشنامه شماره 5621395 مورخ 1404/04/23 صادره از سوی سازمان توسعه تجارت ایران و دفتر مقررات صادرات و واردات، دقیقاً با هدف رفع همین مغایرت‌ها در راستای اجرای جزء (1) بند (ذ) تبصره (1) قانون بودجه سال 1404 کل کشور ابلاغ شده است. در این مقاله تخصصی در وب‌سایت ایران ایمپکس، به تحلیل بند به بند این مصوبه حقوقی و الزامات ترخیص کالاهای مشمول آن می‌پردازیم.

🔍 چرا اصلاح کدهای تعرفه در قانون بودجه 1404 ضرورت یافت؟

دولت در قانون بودجه سال 1404 کل کشور، به منظور کاهش هزینه تمام شده کالاهای اساسی، دارو و نهاده‌های تولید، حقوق گمرکی برخی ردیف‌های تعرفه‌ای را از 4 درصد به 1 درصد کاهش داد. این مصوبه طی نامه شماره 32997/ت 63972 هـ مورخ 1404/02/28 توسط هیات وزیران تصویب و ابلاغ شد.

اما به دلیل اینکه در متن مصوبه از کدهای تعرفه قدیمی سال‌های گذشته استفاده شده بود، با اصلاحات جدید سیستم هماهنگ‌شده (HS Code) تطابق نداشت. گمرک جمهوری اسلامی ایران به دلیل عدم تطابق کدهای اظهارنامه با کدهای مندرج در مصوبه، امکان اعمال تخفیف را برای برخی کالاها نداشت. دفتر مقررات صادرات و واردات با انتشار این ابلاغیه، کدهای متناظر و جایگزین را به صورت رسمی مشخص کرد تا فرآیند ترخیص کالا توسط مجموعه ایران ایمپکس و سایر کارگزاران گمرکی تسهیل شود.

💊 1. کپسول‌های ژلاتینی؛ انتقال از فصل 35 به فصل 96 کتاب مقررات

بند اول بخشنامه به یکی از مهم‌ترین اقلام واسطه‌ای در صنایع داروسازی و مکمل‌های غذایی، یعنی کپسول ژلاتینی (پوکه کپسول) اختصاص دارد.

روند تغییرات کد تعرفه (HS Code) کپسول ژلاتینی:

• کدهای تعرفه قدیمی (حذف شده): کدهای 35030010 و 35030020 که در فصل 35 کتاب مقررات صادرات و واردات (مواد آلبومینوئید، چسب‌ها، آنزیم‌ها) قرار داشتند.

• کدهای تعرفه جدید (جایگزین): طبق مصوبات قبلی هیات وزیران (به ویژه مصوبه شماره 36891/ت 62451 هـ)، این اقلام به فصل 96 (کالاهای گوناگون ساخته شده) منتقل شده و کدهای 96020010 و 96020020 به آنها اختصاص یافته است.

حکم قانونی و شرط ترخیص:

بر اساس ابلاغیه جدید، حقوق گمرکی کدهای جایگزین یعنی 96M20010 و 96M20020 از 4 درصد به 1 درصد کاهش می‌یابد.

⚠️ شرط بسیار مهم: اعمال این تخفیف و ترخیص کالا با حقوق گمرکی 1٪، منوط و مشروط به داشتن مجوز ترخیص صادره از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زمان تشریفات گمرکی است. در صورت عدم ارائه این مجوز، کالا مشمول تخفیف نخواهد شد. برای مدیریت این فرآیند تخصصی و اخذ مجوزهای سازمان غذا و دارو می‌توانید از مشاوره کارشناسان ایران ایمپکس بهره‌مند شوید.

🌾 2. نهاده‌ها و خوراک؛ حذف تعرفه 23099039 و ابقای 23099030

بند دوم این بخشنامه به اصلاح ردیف‌های تعرفه‌ای فصل 23 کتاب مقررات (پس‌ماند و فضولات صنایع خوراک‌سازی، خوراک آماده برای حیوانات) می‌پردازد که نقش کلیدی در زنجیره تامین مرغداری‌ها و دامداری‌ها دارد.

تحلیل تغییرات تعرفه‌ای خوراک دام و طیور:

• بر اساس مصوبه سال گذشته هیات وزیران، ردیف تعرفه 23099039 به طور کامل از کتاب مقررات صادرات و واردات حذف شده بود و ردیف تعرفه 23099030 ابقا و جایگزین آن گردید.

• در جدول شماره (4) پیوست مصوبه بودجه 1404 هیات وزیران، کماکان به کد حذف شده اشاره شده بود.

حکم قانونی:

دفتر مقررات صادرات و واردات به صورت صریح اعلام کرده است که ردیف متناظر یعنی کد تعرفه 23099030 مشمول مزایای جزء (1) بند (ذ) تبصره (1) قانون بودجه 1404 بوده و حقوق گمرکی آن باید از 4 درصد به 1 درصد محاسباتی کاهش یابد. این اقدام مانع از بروز اختلاف مالیاتی و جریمه‌های احتمالی در گمرک اجرایی می‌شود.

📊 جدول خلاصه تغییرات کدهای تعرفه و حقوق گمرکی (بخشنامه 5621395)

برای درک سریع‌تر تغییرات اعمال شده، جدول زیر وضعیت قدیم و جدید کدهای تعرفه را نشان می‌دهد:

| نام کالا | کد تعرفه قدیم (پیوست مصوبه) | کد تعرفه جدید و اجرایی (متناظر) | حقوق گمرکی جدید | شرط اختصاصی ترخیص |

| :— | :—: | :—: | :—: | :— |

| کپسول ژلاتینی | 35030010 | 96020010 | 1 درصد | اخذ مجوز رسمی از وزارت بهداشت |

| کپسول ژلاتینی | 35030020 | 96020020 | 1 درصد | اخذ مجوز رسمی از وزارت بهداشت |

| خوراک و نهاده تخصصی | 23099039 | 23099030 | 1 درصد | تطابق با الزامات استانداردهای خوراک |

💡 نکات کلیدی برای بازرگانان در زمان اظهار کالا در سامانه EPL

باتوجه به ابلاغ این بخشنامه، رعایت نکات زیر جهت جلوگیری از توقف کالا در مسیرهای گمرکی الزامی است:

1. دقت در درج HS Code: در زمان تنظیم پیش‌فاکتور (پروفرما) و ثبت سفارش، حتماً از کدهای جدید فصل 96 برای کپسول‌های ژلاتینی و کد ابقا شده فصل 23 برای خوراک استفاده کنید. درج کدهای قدیمی منجر به رد درخواست در سامانه جامع تجارت می‌شود.

2. زمانبندی اخذ مجوزها: فرآیند اخذ مجوز از وزارت بهداشت باید همزمان با ورود کالا به اماکن گمرکی پیگیری شود تا در زمان ترخیص نهایی، امکان اعمال تعرفه 1 درصدی فراهم باشد. تیم ترخیص ایران ایمپکس آماده است تا تمامی مراحل اخذ مجوزها و تشریفات گمرکی این اقلام را در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام دهد.

3. مستندسازی حقوقی: در صورت بروز هرگونه مغایرت یا مقاومت کارشناسان مجازی گمرک در اعمال تخفیف، بازرگانان می‌توانند به متن صریح این بخشنامه (شماره 5621395) و شناسه اصالت آن استناد کنند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص قوانین جدید گمرکی، ارزش‌گذاری کالاهای وارداتی و مدیریت زنجیره تامین، با مشاوران ارشد ایران ایمپکس در ارتباط باشید.