این بخشنامه رسمی توسط سازمان ملی استاندارد ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📋 راهنمای جامع فهرست کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری؛ تحلیل مقررات جدید بهمن 1403
توسعه صادرات غیرنفتی و حضور پایدار در بازارهای بینالمللی، نیازمند رعایت دقیق شاخصهای کیفی و قوانین حاکم بر مرزهای گمرکی است. در راستای اجرای مفاد بند 15 ذیل ماده 7 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد مصوب سال 1396 و مصوبات جدید شورایعالی استاندارد، آخرین و جامعترین فهرست کالاهای صادراتی مشمول مقررات استاندارد اجباری (بروزرسانی بهمن ماه 1403) ابلاغ گردید.
این ابلاغیه مستقیماً روند تشریفات گمرکی و خروج محمولههای صادراتی را تحت تاثیر قرار میدهد. صادرکنندگان، شرکتهای بازرگانی و حقالعملکاران رسمی گمرک مکلفند پیش از هرگونه اقدام جهت اظهار کالا در سامانه EPL، از تطابق کامل محموله با استانداردهای مرجع اطمینان حاصل کنند. در این مقاله تخصصی از ایران ایمپکس، تکتک جنبههای حقوقی، ضوابط اجرایی گمرک ایران و جدول کدهای سرتعرفه (HS Codes) این بخشنامه را موشکافی میکنیم.
⚖️ مبانی حقوقی و الزامات قانونی بخشنامه استاندارد اجباری صادرات
بر اساس بند 15 ماده 7 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد، تعیین ویژگیهای کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری و حسن اجرای آن بر عهده سازمان ملی استاندارد ایران است. قانونگذار با هدف حفظ اعتبار نام تجاری ایران در بازارهای جهانی، اهرمهای نظارتی سختی را پیشبینی کرده است:
-
ممنوعیت مطلق قانونی: صادرات هرگونه کالای مشمول که با استانداردهای مورد قبول سازمان یا مشخصات فنی ثبت شده مطابقت نداشته باشد، قانوناً ممنوع است.
-
وظیفه نظارتی گمرک ایران: بر طبق قانون و آئیننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات، گمرک جمهوری اسلامی ایران موظف است از صدور کالاهای فاقد گواهینامه انطباق (Certificate of Conformity) جلوگیری به عمل آورد. عدم ارائه این سند در حکم نقص مدارک ارزیابی بوده و محموله متوقف خواهد شد.
اگر در فرآیند دریافت اسناد ارزیابی انطباق یا تنظیم اظهارنامههای گمرکی خود دچار چالش شدهاید، کارشناسان مجرب ایران ایمپکس آمادگی دارند تا فرآیند اخذ مجوزها و ترخیص کالای صادراتی شما را در کوتاهترین زمان ممکن اجرا کنند.
🔄 روشهای سهگانه ارزیابی انطباق کالاهای صادراتی (مصوبات 107 اجلاسیه)
طبق بند 12 مصوبات یکصد و هفتمین اجلاسیه شورایعالی استاندارد، تسهیلات ویژهای برای صادرکنندگان در نظر گرفته شده تا فرآیند ارزیابی انطباق سدی در برابر سرعت صادرات نباشد. ارزیابی محمولهها به 3 روش قانونی زیر پذیرفته میشود:
-
بر اساس استاندارد ملی ایران: محموله باید فرآیندهای آزمایشگاهی را طی کرده و موفق به دریافت گواهینامه انطباق کالاهای صادراتی یا پروانه کاربرد نشان استاندارد از ادارات کل استاندارد استان شده باشد.
-
بر اساس استاندارد تعیین شده توسط کشور هدف: در صورتی که کشور خریدار، مشخصات فنی خاصی را مطالبه کند، ارزیابی بر همان مبنا انجام میشود.
-
بر اساس استانداردهای بینالمللی مورد قبول طرفین: مشخصات فنی اظهار شده توسط مراجع قانونی یا ذیصلاح کشور هدف و استانداردهای بینالمللی (مانند ISO، IEC و…) ملاک عمل قرار میگیرد. این ارزیابیها علاوه بر ادارات کل، میتواند توسط شرکتهای بازرسی تایید صلاحیت شده انجام پذیرد.
🔍 تحلیل تخصصی جدول کالاهای مشمول و کدهای سرتعرفه (HS Codes)
در این بخش، فهرست 204 ردیف کالایی ابلاغ شده در بهمن 1403 را بر اساس نوع صنایع، کدهای سرتعرفه بینالمللی و استانداردهای ملی متناظر تحلیل میکنیم. توجه داشته باشید که طبق قوانین گمرکی، کدهای ذکر شده در جدول در سطح سرتعرفه (4 رقمی یا 6 رقمی) هستند و صادرکننده باید کد 8 رقمی دقیق کالا را متناسب با کتاب مقررات صادرات و واردات استخراج کند. خدمات مشاوره تعرفه در ایران ایمپکس دقیقاً به شما کمک میکند تا ریسک اشتباه در تعیین تعرفه را به صفر برسانید.
1. صنایع فلزی، سازهها و تجهیزات گرمایشی و سرمایشی 🏗️
این بخش شامل کالاهای استراتژیک حوزه ساختمان و صنایع سنگین است که به دلیل اهمیت ایمنی، استانداردهای سختگیرانهای دارند:
-
تیرآهن، نبشی و ناودانی گرم نوردیده (سرتعرفه 7216): مشمول استانداردهای ملی 1791، 3277، 13968 و 4477.
-
انواع میلگردهای ساختمانی (تعرفههای 7213، 7214، 7215): مشمول استاندارد ملی 31 geometry32؛ صادرکنندگان مقاطع فولادی باید گواهی ذوب و انطباق را ارائه دهند.
-
انواع ورقهای فولادی سرد و گرم نوردیده (تعرفههای 7208 تا 7212): مشمول استانداردهای 3694 و 5722.
-
انواع آبگرمکن، بخاری و اجاق گاز (تعرفههای 8419 و 7321): بررسی سیستمهای ایمنی، ترموکوپل و نشت گاز بر اساس استانداردهای متناظر (مانند استاندارد 12192 و 3618) اجباری است.
-
کولرهای خانگی و گازی پنجرهای (سرتعرفه 8415): ارزیابی مصرف انرژی و بازدهی بر اساس استانداردهای 10638 و 4911.
-
لولههای فولادی گازرسانی (تعرفههای 7304، 7305، 7306): حساسیت بالا در ترانسفر انرژی، مشمول استانداردهای 3360 و 3574.
2. تجهیزات ایمنی، گازرسانی و شیرآلات 🎛️
-
کپسول آتش خاموشکن (سرتعرفه 8424): مشمول استاندارد ملی 869.
-
سیلندرهای گاز مایع، طبی و صنعتی (سرتعرفه 7311): مخازن تحت فشار به دلیل ریسک انفجار بالا نیازمند بازرسی 100 درصدی هستند (استاندارد 6591 و 473).
-
شیرآلات ساختمانی، بهداشتی و وسایل گازسوز (سرتعرفه 8481): شامل رگولاتورها، شیرهای برنجی و شیرهای اطمینان تحت استانداردهای متنوعی همچون 10202 و 6679.
3. ماشینآلات صنعتی، کشاورزی و شهربازی 🚜
-
تجهیزات و ماشینآلات پخت نان (تعرفههای 8417 و 8438): مشمول استانداردهای 5648 و 5649.
-
تجهیزات زمین بازی و شهربازی (تعرفههای 9506 و 9508): یکی از بندهای حقوقی بسیار حساس جهت جلوگیری از حوادث؛ خروج این تجهیزات مستلزم تاییدیه خطوط تولید و مونتاژ است.
-
ماشینآلات کشاورزی و باغبانی و پره دیسک (تعرفههای 7256 و 8432): مشمول استانداردهای 2556 و 7256.
4. صنایع الکتریکی، الکترونیک و ابزار دقیق ⚡
-
انواع باطریها (تعرفههای 8506 و 8507): شامل باطریهای صنعتی و خودرویی (استانداردهای 7120 و 4550).
-
سیم، کابل و کابلهای مخابراتی (سرتعرفه 8544): آزمونهای مقاومت هادی و عایق پلیمری الزامی است (استانداردهای 4280 و 1311).
-
لامپهای روشنایی و بالاست القایی (تعرفههای 8539 و 8504): انطباق با معیارهای مصرف انرژی (استاندارد 8290).
-
الکتروموتورها و ترانسفورماتورها (تعرفههای 8501 و 8504): بررسی راندمان الکتریکی تحت استانداردهای 3772 و 2620.
-
دستگاههای سنجش، ترازوها و باسکولها (تعرفههای 9017، 8423، 9016 و لودسل 9031): کالیبراسیون دقیق جهت صحت عملکرد وزنی در تجارت بینالملل.
5. تجهیزات پزشکی، دندانپزشکی و دارویی 🩺
حاکمیت سلامت بر این بخش صد درصدی است. صادرکنندگان علاوه بر مجوز وزارت بهداشت، ملزم به اخذ گواهی استاندارد برای اقلام زیر هستند:
-
تجهیزات ارتوپدی و واکر (سرتعرفه 9021): استاندارد 4932.
-
سوزن زیرجلدی و لولههای پزشکی (سرتعرفه 9018): استانداردهای 5554 و 3981.
-
دستگاه ونتیلاتور، انکوباتور نوزاد و ساکشن (سرتعرفه 9018): انطباق کامل با استاندارد حیاتی 3368.
-
دستکش جراحی (سرتعرفه 4015): استاندارد 1644.
-
گاز اکسیژن طبی (سرتعرفه 2804): استاندارد 3240.
-
اقلام مصرفی زخمبندی مانند گاز، باند، گاز وازلینه و ست تزریق (تعرفههای 3005 و 9018).
6. صنایع خودرو، موتورسیکلت و قطعات 🚗
کلیه قطعات یدکی اصلی که با جان سرنشینان در ارتباط هستند، در پیوست این بخشنامه قرار دارند:
-
خودروهای کامل و آمبولانسها (فصل 87 و سرتعرفه 8703): ارزیابی بر اساس استانداردهای تعلیق، ترمز و ایمنی بدنه.
-
لنت ترمز و صفحه کلاچ (تعرفههای 8708 و 6813): مشمول استانداردهای 586 و 3005 (مطلقاً فاقد آزبست).
-
کمکفنر، رینگ، رادیاتور، بوستر ترمز و سیبک خودرو (سرتعرفه 8708).
-
مجموعه سوخترسانی شامل پمپ سوخت و پمپ روغن (سرتعرفه 8413).
-
قطعات برقی خودرو شامل دینام، استارتر، شمع و وایر شمع (تعرفههای 8511 و 8544).
-
برچسب مصرف سوخت (فصل 49): الزام قانونی الصاق برچسب انرژی بر روی خودروهای صادراتی (استاندارد 24241).
7. مصالح ساختمانی، شیشه و معدنی 🧱
-
انواع سیمان (سرتعرفه 2523): سیمانهای پرتلند و پوزولانی صادراتی زیر ذرهبین استاندارد 389.
-
شیشههای ایمنی، فلوت و چندجداره (تعرفههای 7005، 7007، 7008): بررسی مقاومت در برابر ضربه و عایقبندی.
-
کاشی و موزاییک (تعرفههای 6907 و 6810): استانداردهای 25 و 755.
-
قیر (تعرفههای 2713، 2714، 2715): تست نفوذپذیری و نقطه نرمی طبق استاندارد 12505.
-
عایقهای رطوبتی و حرارتی (تعرفههای 6806 و 6807): استانداردهای 3885 و 8116.
8. صنایع شیمیایی، شویندهها و سلولزی 🧼
-
پودر لباسشویی، شامپو، مایع ظرفشویی و خمیردندان (تعرفههای 3402، 3305، 3306): بررسی مواد فعال سطحی و PH.
-
روغن موتور و گریس (سرتعرفه 2710): روانکارهای صنعتی و خودرویی زیر نظر استاندارد 22260.
-
محصولات سلولزی: نوار بهداشتی، پوشک، دستمال کاغذی، کاغذ توالت و حوله کاغذی (تعرفههای 9619 و 4818).
-
تختههای چوبی، فیبر و روکش چوب (سرتعرفه 4408).
9. فرآوردههای غذایی، کشاورزی و سنتی 🍏
محصولات کشاورزی صادراتی ایران، پیشانی اقتصاد غیرنفتی هستند و هرگونه نقص در کیفیت آنها خسارت جبرانناپذیری به بازارهای هدف میزند:
-
روغنهای نباتی (فصل 15 و تعرفههای 1507 تا 1512): پایش اسیدهای چرب آزاد و شاخص پراکسید.
-
فرآوردههای لبنی (فصل 04 و تعرفههای 0401 تا 0405): شیر، ماست، پنیر و خامه تحت استانداردهای 2406 و 2450.
-
محصولات سنتی و خشکبار: پسته (0802)، زعفران (0910)، خرما (0804)، کشمش (0806) و زیره (0909)؛ پایش دقیق سموم، آفلاتوکسین و بقایای نباتی بر اساس استانداردهای مرجع (مانند 218 برای پسته و 259 برای زعفران).
-
انواع کنسرو و کمپوت (فصل 16، 20 و سرتعرفه 2008): آزمونهای استریلیزاسیون و ظروف بستهبندی.
-
آبمیوه، نکتار و کنسانتره (سرتعرفه 2009): بررسی خلوص و عدم استفاده از شکر غیرمجاز.
-
ماکارونی، بیسکویت، کیک و کلوچه (فصل 19): استانداردهای 2393 و 2395.
10. صنایع نساجی و بستهبندی 🧶
-
فرش ماشینی (فصل 57): ارزیابی تراکم، جنس نخ و تثبیت رنگ (استاندارد 456).
-
انواع پتو و پرچم (تعرفههای 6301 و 6307).
-
لفافهای چندلایه بستهبندی و ظروف ملامین (تعرفههای 3923، 7612 و 3924): بررسی مهاجرت مواد شیمیایی به مواد غذایی.
🛠️ نقشه راه صادرکنندگان؛ مراحل اداری اخذ گواهی انطباق بدون توقف گمرکی
برای اینکه محمولههای صادراتی شما در مرزهای خروجی با توقیف و جریمه مواجه نشوند، رعایت فرآیند زیر که توسط دپارتمان ترخیص کالا ایران ایمپکس تدوین شده، الزامی است: