این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران (دفتر تعرفه) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📘 آغاز فرآیند بازنگری کتاب مقررات صادرات و واردات؛ جزئیات بخشنامه جدید دفتر تعرفه گمرک
کتاب مقررات صادرات و واردات به عنوان مهم‌ترین سند اجرایی در تجارت خارجی کشور، هر ساله دستخوش تغییرات و اصلاحاتی می‌شود تا با نیازهای روز اقتصادی، تولیدی و تجاری کشور همگام گردد. در همین راستا، دفتر تعرفه گمرک جمهوری اسلامی ایران با صدور بخشنامه شماره 1405/1121559 مورخ 1405/08/04 به امضای عبدالرضا غلامی (مدیر کل دفتر تعرفه)، فرآیند رسمی دریافت پیشنهادات برای بازنگری جداول ضمیمه این کتاب را آغاز کرده است. در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، به بررسی دقیق ابعاد این بخشنامه، مبانی قانونی آن و فرصت‌هایی که برای فعالان اقتصادی ایجاد می‌کند می‌پردازیم.
📋 جزئیات و محورهای اصلی بخشنامه 1405/1121559
بر اساس ابلاغیه دفتر تعرفه گمرک ایران خطاب به ستادهای نظارت گمرکات استان‌ها و گمرکات اجرایی مستقل، ضرورت احصاء پیشنهادات اصلاحی در چارچوب مفاد مواد 4 و 5 قانون مقررات صادرات و واردات مورد تأکید قرار گرفته است.
طبق دستورالعمل صادر شده، پیشنهادهای اصلاحی باید صرفاً در محورهای زیر متمرکز باشند:
* جداول منضم به آیین‌نامه اجرایی: پیشنهاد تغییر در ساختار و جزئیات جداول تعرفه‌ای ضمیمه کتاب مقررات صادرات و واردات.
* عملیات مربوط به ردیف‌های تعرفه (HS Codes): شامل پیشنهاد ایجاد ردیف تعرفه جدید، حذف کدهای تعرفه غیرضروری، تفکیک ردیف‌های تعرفه کلی به کدهای اختصاصی‌تر، و اصلاح شرح ردیف برای رفع ابهامات استنباطی.
* زیرنویس‌های جداول تعرفه: اصلاح، حذف یا افزودن شروط و توضیحات مندرج در زیرنویس جداول.
* مندرجات ذیل یادداشت‌های فصول: بازنگری در شروط، مستثنیات و ضوابط اختصاصی که در ابتدای هر فصل از کتاب مقررات صادرات و واردات درج شده است.
* ضمائم کتاب: پیشنهادهای اصلاحی پیرامون بخش‌های پیوست و ضمائم کتاب مقررات صادرات و واردات.
⚖️ بررسی مبانی قانونی: مواد 4 و 5 قانون مقررات صادرات و واردات
در متن این بخشنامه به صراحت به مواد 4 و 5 قانون مقررات صادرات و واردات استناد شده است. درک این دو ماده برای بازرگانان و کارشناسان گمرکی اهمیت ویژه‌ای دارد:
1. ماده 4 قانون مقررات صادرات و واردات: این ماده وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) را موظف می‌کند که تغییرات کلی آیین‌نامه اجرایی قانون و جداول ضمیمه آن را با بهره‌گیری از نظرات دستگاه‌های ذی‌ربط و اتاق‌های بازرگانی، تهیه و برای سال بعد به تصویب هیئت وزیران برساند.
2. ماده 5 قانون مقررات صادرات و واردات: این ماده بر لزوم رعایت جنبه‌های حمایتی از تولیدکنندگان داخلی و مصرف‌کنندگان و همچنین تعیین سود بازرگانی و شرایط ورود و صدور کالاها توسط وزارت صمت با همکاری سایر ارگان‌ها تأکید دارد.
بنابراین، اقدام دفتر تعرفه گمرک، گام نخست و کلیدی در زنجیره قانونی تدوین کتاب مقررات صادرات و واردات سال آینده محسوب می‌شود؛ چرا که گمرکات اجرایی در خط مقدم ترخیص کالا قرار دارند و بیش از هر نهاد دیگری با تناقضات، ابهامات شرح تعرفه و چالش‌های طبقه‌بندی کالاها روبه‌رو هستند.
⏳ مهلت زمانی و فرآیند کارشناسی
بر اساس اعلام مدیر کل دفتر تعرفه گمرک جمهوری اسلامی ایران، کلیه گمرکات اجرایی کشور حداکثر تا تاریخ 10 آذر ماه فرصت دارند تا پیشنهادهای اصلاحی خود را به دفتر تعرفه ارسال نمایند.
پس از پایان این مهلت، کارشناسان دفتر تعرفه گمرک پیشنهادات واصله را بررسی، پالایش و جمع‌بندی کرده و خروجی نهایی را جهت طرح در کمیته دائمی مقررات صادرات و واردات به وزارت صنعت، معدن و تجارت ارجاع خواهند داد.
💡 اهمیت این بخشنامه برای تجار، تولیدکنندگان و ترخیص‌کاران
شاید در نگاه اول این بخشنامه یک مکاتبه درون‌سازمانی میان ستاد مرکزی گمرک و گمرکات اجرایی به نظر برسد، اما در عمل تأثیر مستقیمی بر آینده کسب‌وکار واردکنندگان، صادرکنندگان و کارگزاران گمرکی دارد:
1. رفع ابهام در شرح ردیف‌های تعرفه
بسیاری از اختلافات گمرکی میان صاحبان کالا و کارشناسان گمرک، ناشی از ترجمه‌های نادقیق یا شرح‌های کلی و مبهم در ردیف‌های تعرفه است. اصلاح شرح ردیف می‌تواند از بروز پرونده‌های اختلافی در کمیسیون‌های رسیدگی به اختلافات گمرکی جلوگیری کند.
2. تفکیک کدهای تعرفه برای مواد اولیه و ماشین‌آلات تولیدی
در بسیاری از موارد، یک ماده اولیه صنعتی یا قطعه خط تولید به دلیل نداشتن ردیف تعرفه مستقل، در ذیل ردیف‌های تعرفه «سایر» (با حقوق ورودی بالا یا اولویت‌های ارزی نامناسب) طبقه‌بندی می‌شود. تفکیک ردیف تعرفه و ایجاد کد مجزا برای این اقلام، مسیر کاهش هزینه‌های واردات و بهره‌مندی از تسهیلات تولید را هموار می‌سازد.
3. اصلاح مندرجات ذیل یادداشت فصول و زیرنویس‌ها
گاهی یک شرط منسوخ یا محدودکننده در زیرنویس جداول یا یادداشت فصول، فرآیند ثبت سفارش و ترخیص کالا را با بن‌بست مواجه می‌کند. بازنگری این بخش‌ها به تسهیل تجارت قانونی کمک شایانی می‌نماید.
🚀 راهکار عملی برای فعالان اقتصادی با همراهی ایران ایمپکس
با توجه به مهلت تعیین‌شده تا دهم آذر ماه، به تمامی تولیدکنندگان، واردکنندگان و ترخیص‌کاران توصیه می‌شود چنانچه در فرآیند ترخیص کالاهای خود در گمرکات اجرایی با نواقصی در شرح تعرفه، عدم تفکیک مناسب کالا یا ابهام در زیرنویس‌ها و یادداشت‌های فصول مواجه بوده‌اند، مستندات فنی و دلایل توجیهی خود را تدوین کرده و از طریق گمرکات اجرایی محل ترخیص یا تشکل‌های تخصصی به دفتر تعرفه گمرک منعکس نمایند.
مجموعه تخصصی ایران ایمپکس به عنوان مرجع هوشمند قوانین، بخشنامه‌ها و تعرفه‌های گمرکی، آماده ارائه مشاوره‌های تخصصی در زمینه تعیین تعرفه (HS Code)، تحلیل آثار تغییرات کتاب مقررات صادرات و واردات و تدوین لوایح فنی جهت اصلاح یا تفکیک ردیف‌های تعرفه برای بازرگانان و واحدهای تولیدی کشور است. برای دسترسی به آخرین بخشنامه‌های گمرکی و استعلام آنلاین ردیف‌های تعرفه، همواره با ایران ایمپکس همراه باشید.