این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران - مدیر کل دفتر صادرات ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🌾 لغو محدودیتهای صادراتی 5 محصول استراتژیک: آییننامه جدید گمرک برای خرما، پسته، انجیر، انگور و چای
در بازرگانی بینالمللی و زنجیره تأمین اقلام کشاورزی، تغییرات قوانین و مقررات گمرکی نقشی تعیینکننده در سودآوری و تداوم تجارت صادرکنندگان ایفا میکند. یکی از چالشبرانگیزترین قوانین ماههای اخیر، قرارگیری برخی اقلام در فهرست «محصولات کشاورزی و غذایی پر آببر» بود که بر اساس قوانین بودجه و توسعه کشور، مشمول محدودیتها یا عوارض خاصی میشدند.
اما بر اساس آخرین دستورالعمل صادره از سوی مدیرکل دفتر صادرات گمرک جمهوری اسلامی ایران به شماره 200/1404/1246706/د، تحول بزرگی در این حوزه رخ داده است. پنج محصول کلیدی صادراتی ایران شامل خرما، پسته، انجیر، انگور و چای به طور کامل از این فهرست حذف شدهاند. تیم تخصصی ایران ایمپکس در این مقاله جامع به بررسی حقوقی، گمرکی و تحلیلی این بخشنامه و تاثیر آن بر فرآیند ترخیص کالا پرداخته است.
🏛️ ریشههای حقوقی و فرآیند ابلاغ بخشنامه جدید
برای درک بهتر این تصمیم، بررسی سلسله مراتب اداری و مواد قانونی ذکر شده در بخشنامه اهمیت بالایی دارد. این مصوبه نتیجه هماهنگی بین سه نهاد حاکمیتی است: وزارت جهاد کشاورزی (به عنوان سیاستگذار حوزه تولید)، وزارت امور اقتصادی و دارایی و در نهایت گمرک جمهوری اسلامی ایران (به عنوان مجری قوانین مرزی).
1. بند «پ» و «ب» ماده 38 قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت
قانون برنامه هفتم توسعه کشور با هدف مدیریت بهینه منابع آبی، تکالیف مشخصی را برای کنترل صادرات مجازی آب از طریق محصولات کشاورزی تعیین کرده است. با این حال، با پیگیریهای بخش خصوصی و تحلیلهای کارشناسی وزارت جهاد کشاورزی مشخص شد که اعمال این محدودیتها بر محصولات ارزآوری مانند پسته و خرما که بازار جهانی چشمگیری دارند، آسیب شدیدی به صادرات کشور وارد میکند. لذا طبق نامه شماره 020/622347 وزیر جهاد کشاورزی، این پنج کالا رسماً مستثنی شدند.
2. قانون بودجه سال 1404 کل کشور
در پیشنیازهای این ابلاغیه، به آییننامه اجرایی جزء (2) بند (ن) تبصره یک قانون بودجه سال 1404 اشاره شده است. این بند قانونی به سازوکارهای مالی و مالیاتی صادرات اقلام کشاورزی و عوارض صادراتی مرتبط با آببری میپردازد که با ابلاغیه جدید، صادرکنندگان این 5 کالا دیگر مشمول ضوابط سختگیرانه این بخش نخواهند بود. برای هماهنگی فرآیندهای گمرکی خود با این مقررات جدید، میتوانید از خدمات مشاوره ایران ایمپکس بهرهمند شوید.
🔍 تحلیل کدهای تعرفه (HS Codes) کالاهای مشمول این بخشنامه
حذف این محصولات از فهرست اقلام پر آببر، مستقیماً بر سیستم کدگذاری و تعیین تعرفه گمرکی آنها در زمان اظهار اثر میگذارد. در ادامه، موقعیت و مفاهیم فنی کدهای تعرفه این 5 محصول را بررسی میکنیم تا صادرکنندگان در زمان ترخیص کالا دچار سردرگمی نشوند:
🌴 1. خرما (Dates) – تحت کتاب مقررات صادرات و واردات
خرما به عنوان یکی از اقلام سنتی و ارزآور ایران، ذیل کدهای تعرفه ردیف 080410 طبقه بندی میشود. با حذف این کالا از لیست اقلام پر آببر، اظهارنامههای صادراتی خرما (شامل مضافتی، پیارم، زاهدی و…) بدون نیاز به تاییدیه پرداخت عوارض آب مجازی یا محدودیت حجم صادراتی ارزیابی خواهند شد.
🥜 2. پسته (Pistachios) – طلای سبز صادرات ایران
پسته ایران که در ردیفهای تعرفه 080251 (پسته با پوست) و 080252 (مغز پسته) قرار دارد، همواره تحت نظارتهای شدید استاندارد و قرنطینه قرار دارد. لغو این آییننامه برای پسته، بار مالی اضافی صادرات این محصول استراتژیک را در بازارهای رقابتی نظیر اتحادیه اروپا و کشورهای حاشیه خلیج فارس کاهش میدهد.
🍇 3. انگور (Grapes) و کشمش
انگور تازه و فرآوردههای خشکشده آن مانند کشمش که در ردیف تعرفه 0806 جای میگیرند، سهم بزرگی از صادرات به کشورهای همسایه و روسیه را دارند. فرآیند صادرات این اقلام اکنون با سرعت بالاتر و بر اساس روال عادی گمرکی انجام میشود.
🍂 4. انجیر (Figs)
انجیر خشک و تازه با کد تعرفه 080420، از دیگر کالاهایی است که مشمول این تسهیلات شده است. بخش عمدهای از انجیر ایران به کشورهای آسیای شرقی صادر میشود و لغو محدودیت آببری، توان رقابتی صادرکنندگان را افزایش میدهد.
☕ 5. چای (Tea)
چای ایرانی ذیل کدهای تعرفه ردیف 0902 دستهبندی میشود. با توجه به اهمیت استراتژیک چای و تراز تجاری آن، حذف آن از این فهرست به بهبود زنجیره ارزش و تسهیل صادرات مازاد تولید داخلی کمک شایانی خواهد کرد.
📈 تأثیر این مصوبه بر روند ترخیص کالا و بازرگانان
ابلاغ این بخشنامه به تمامی گمرکات اجرایی تابعه توسط دفتر صادرات، تحولی مثبت در زنجیره لجستیک و گمرکی ایجاد میکند. مهمترین تأثیرات عملیاتی این مصوبه عبارتند از:
-
کاهش هزینههای صادراتی: حذف عوارض سنگین مرتبط با صادرات آب مجازی که پیش از این سودآوری صادرکنندگان را تهدید میکرد.
-
تسریع در فرآیند ترخیص کالا: کاهش مراحل کارشناسی و عدم نیاز به استعلامهای فرساینده از سازمانهای همجوار برای اثبات میزان مصرف آب کالا.
-
افزایش انگیزه برای توسعه صادرات: ثبات نسبی در قوانین صادراتی محصولات باغی و امکان انعقاد قراردادهای بلندمدت با خریداران خارجی.
اگر شما نیز به عنوان یک بازرگان یا شرکت تجاری در زمینه صادرات این 5 محصول فعالیت دارید و مایلید محمولههای خود را در سریعترین زمان ممکن و با کمترین هزینه از گمرکات کشور ترخیص کنید، متخصصان کارآزموده ایران ایمپکس آماده ارائه خدمات کامل کارگزاری گمرکی، ثبت سفارش و ترخیص کالا به شما عزیزان هستند.
❓ سوالات متداول در خصوص بخشنامه حذف اقلام از فهرست پر آببر
آیا این بخشنامه شامل تمام واریتهها و انواع پسته و خرما میشود؟
بله، با توجه به عمومیت ذکر نام محصولات (خرما، پسته، انجیر، انگور و چای) در نامه وزیر جهاد کشاورزی و ابلاغیه گمرک، تمامی فرآوردهها و واریتههای ذیل این کدهای تعرفه اصلی مشمول این حذف و تسهیلات گمرکی میشوند.
ابلاغیه جدید از چه تاریخی در گمرکات کشور لازمالاجرا است؟
این دستورالعمل در تاریخ 1404/08/25 صادر شده و به تمامی گمرکات اجرایی تابعه ابلاغ گردیده است؛ بنابراین از تاریخ ابلاغ، کلیه گمرکات موظف به اجرای آن و نظارت مستمر بر حسن اجرای آن هستند. برای اطمینان از اعمال صحیح قوانین در گمرک مدنظر خود، میتوانید با مشاوران ایران ایمپکس تماس بگیرید.