این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🌾 تحلیل جامع بخشنامه سهمیه واردات گندم و جو از اوراسیا با تعرفه صفر (سال 2026 و 2027)
موافقتنامه تجارت آزاد میان جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU)، فرصت‌های بی‌نظیری را برای کاهش هزینه‌های تامین کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی فراهم کرده است. در جدیدترین اقدام، گمرک جمهوری اسلامی ایران طی بخشنامه شماره 1405/1062019 مورخ 1405/07/25، دستورالعمل اجرایی و نحوه کنترل سقف سهمیه‌های مقداری و تعرفه‌ای (به‌ویژه برای دو کالای استراتژیک گندم و جو) را برای پایان سال 2026 و آغاز سال 2027 میلادی ابلاغ کرده است.
تیم کارشناسی ایران ایمپکس در این مقاله تخصصی، ابعاد حقوقی، گمرکی و تجاری این بخشنامه و پیوست‌های مهم سازمان توسعه تجارت ایران را برای واردکنندگان، بازرگانان و ترخیص‌کاران کالای اساسی کالبدشکافی می‌کند.
📋 جزئیات بخشنامه گمرک و نامه‌های سازمان توسعه تجارت
بر اساس ابلاغیه دفتر واردات گمرک ایران (پیرو بند 2 از قسمت ج ابلاغیه گمرکی ردیف 44 سال 1404) و به استناد نامه‌های شماره 8923143 و 8923555 مورخ 1405/07/19 رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران، چارچوب زمانی و مقداری استفاده از تعرفه صفر درصدی (معافیت کامل حقوق گمرکی و سود بازرگانی) در جدول دوم از قسمت (2) ضمیمه موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا (صفحات 204 تا 206 قانون) به شرح زیر تعیین شده است:
- مهلت استفاده از سهمیه سال 2026: سهمیه‌های تعرفه‌ای اعلام‌شده برای سال دوم اجرای قانون، تا پایان سال 2026 میلادی (مصادف با 10 دی ماه 1405) معتبر و قابل استفاده است.
- تمدید و بازنشانی سهمیه در سال 2027: از ابتدای سال 2027 میلادی (11 دی ماه 1405)، سهمیه‌های مقداری جدید مجدداً به مدت یک سال میلادی مطابق جداول پیوست موافقتنامه اعمال خواهد شد.
- کشورهای هدف در واردات گندم و جو: مطابق زیرنویس شماره (32) جدول دوم ضمیمه موافقتنامه (صفحه 205)، سهمیه واردات گندم و جو به تفکیک برای پنج کشور عضو اتحادیه شامل روسیه، قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان و ارمنستان تعیین گردیده است.
⚖️ قوانین کلیدی در خصوص واردات گندم و جو با گواهی مبدا CT-3
واردکنندگان غلات و نهاده‌های دامی برای بهره‌مندی از معافیت حقوق ورودی در قالب موافقتنامه تجارت آزاد اوراسیا، باید به چهار قاعده کلیدی که در این بخشنامه بر آن‌ها تاکید شده است توجه ویژه داشته باشند:
1. الزام به رعایت سقف وزنی هر کشور و عدم امکان جابه‌جایی
معافیت حقوق گمرکی و سود بازرگانی با ارائه گواهی مبدا CT-3، صرفاً در سقف وزنی تعیین‌شده برای هر کشور عضو اعمال می‌شود. بر اساس اعلام سازمان توسعه تجارت به وزارت جهاد کشاورزی، تقسیم‌بندی سهمیه گندم و جو بین کشورهای عضو، مستقیماً توسط خود اتحادیه اقتصادی اوراسیا تعیین شده است و امکان جابه‌جایی سهمیه یک کشور به کشور دیگر از طرف ایران وجود ندارد. هرگونه تغییر در این ترکیب نیازمند هماهنگی‌های دیپلماتیک و تجاری با طرف اوراسیایی است.
2. حسابرسی دقیق گمرک از اظهارنامه‌های سال 2026
دفتر واردات گمرک به تمامی گمرکات اجرایی دستور داده است که برای بررسی دقیق میزان معافیت اعمال‌شده و جلوگیری از عبور از سقف مجاز، آمار کلیه اظهارنامه‌های واردات گندم و جو که از ابتدای سال 2026 (10 دی ماه سال گذشته) تا کنون با گواهی CT-3 از معافیت بهره‌مند شده‌اند را در قالب فایل اکسل ارسال نمایند. این گزارش شامل موارد زیر است:
* شماره کوتاژ و تاریخ اظهارنامه * وزن اظهاری، وزن ترخیص‌شده و وزن مانده * نام کشور مبدا و نوع کالا (جو یا گندم) * وضعیت کالا (کاملاً ترخیص‌شده، در شرف ترخیص، یا بهره‌مند شده از مزایا پس از ترخیص)
3. وضعیت ترخیص کالاهای مازاد بر سهمیه
یکی از نکات بسیار مهم و راهگشای این بخشنامه برای بازرگانانی که محموله‌های آن‌ها بیش از سقف سهمیه کشور مبدا است، تعیین تکلیف ترخیص مازاد است. طبق دستور صریح مدیرکل دفتر واردات، ترخیص جو و گندم مازاد بر سهمیه، بدون اعمال معافیت (با پرداخت حقوق ورودی متعلقه) کاملاً بلامانع است.
4. امکان افزایش سقف سهمیه با تصمیم داخلی
سازمان توسعه تجارت در مکاتبه با وزارت جهاد کشاورزی خاطرنشان کرده است که سقف‌های فعلی در زمان مذاکرات اولیه و به منظور حمایت از تولید داخل تعیین شده‌اند. بنابراین، چنانچه وزارت جهاد کشاورزی تشخیص دهد که برای تنظیم بازار داخلی نیاز به افزایش سهمیه واردات با تعرفه صفر است، این تصمیم کاملاً در حیطه اختیارات داخلی ایران بوده و طرف اوراسیایی نیز به دلیل افزایش صادرات خود، از حذف یا افزایش سقف این سهمیه‌ها استقبال خواهد کرد.
💡 تاثیر بخشنامه بر واردکنندگان و توصیه‌های کاربردی ایران ایمپکس
با توجه به دستور گمرک برای جمع‌بندی آمار کوتاژهای سال 2026 و نزدیک شدن به ماه‌های پایانی سال میلادی، رقابت برای استفاده از ظرفیت باقی‌مانده سهمیه تعرفه صفر درصدی شدت می‌گیرد. کارشناسان ایران ایمپکس توصیه می‌کنند:
- استعلام ظرفیت باقی‌مانده پیش از اظهار: با توجه به اینکه مسئولیت حسن اجرای سقف سهمیه بر عهده بالاترین مقام مسئول در هر گمرک اجرایی گذاشته شده است، ممکن است فرآیند بررسی اسناد و تایید معافیت برای محموله‌های در شرف ترخیص با دقت و زمان بیشتری انجام شود.
- زمان‌بندی حمل برای سال 2027: اگر قصد عقد قراردادهای جدید خرید گندم و جو از مبدا روسیه یا قزاقستان را دارید و سهمیه سال 2026 کشور مبدا رو به اتمام است، زمان‌بندی ثبت سفارش، حمل و اظهار کالا را به گونه‌ای تنظیم کنید که اظهارنامه گمرکی شما از تاریخ 11 دی ماه 1405 (اول ژانویه 2027) به بعد کوتاژ شود تا بتوانید از سهمیه جدید سال 2027 و تعرفه صفر درصدی بهره‌مند شوید.
- دقت در تنظیم گواهی مبدا CT-3: بهره‌مندی از معافیت‌های موافقتنامه تجارت آزاد اوراسیا منوط به ارائه گواهی مبدا معتبر فرم CT-3 و رعایت قاعده حمل مستقیم است. هرگونه نقص در اسناد می‌تواند منجر به رد معافیت یا از دست رفتن نوبت در سقف سهمیه وزنی شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص تعرفه‌های گمرکی، استعلام آخرین وضعیت سهمیه‌های اوراسیا و دریافت مشاوره تخصصی در زمینه ترخیص کالاهای اساسی، همواره می‌توانید از خدمات و بانک اطلاعاتی جامع ایران ایمپکس بهره‌مند شوید.