این بخشنامه رسمی توسط سازمان بنادر و دریانوردی - معاونت امور بندری و اقتصادی (اداره کل ترانزیت، لجستیک و توافقنامه‌ها - اداره تعرفه خدمات بندری و دریایی) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
سیر تا پیاز تعرفه‌های جدید خدمات بندری و دریایی بنادر شمال کشور (ویژه سال 1405) 🚢⚓
سازمان بنادر و دریانوردی به عنوان تنها مرجع حاکمیتی امور بندری، دریایی و کشتیرانی بازرگانی کشور، دستورالعمل و کتابچه جامع تعرفه‌های خدمات بندری و دریایی بنادر بازرگانی شمال کشور را ابلاغ نمود. این تعرفه‌ها که از تاریخ 15 شهریور ماه 1405 (1405/06/15) به صورت قطعی لازم‌الاجرا می‌باشند، کلیه محاسبات مالی مربوط به حقوق، عوارض و هزینه‌های مترتب بر شناورها، محموله‌های کانتینری و غیرکانتینری را در کلیه بنادر، لنگرگاه‌ها، ترعه‌ها و آب‌های ساحلی دریای خزر دستخوش تحول و شفاف‌سازی کرده‌اند.
تصویب و ابلاغ این کتابچه تعرفه، مستند به قانون تسریع در امر تخلیه و بارگیری کشتی‌ها در بنادر (مصوب 1395/03/04 مجلس شورای اسلامی و اصلاحیه 1396/01/28) و در راستای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی جهت افزایش رقابت‌پذیری بنادر، کاهش ماندگاری کالا، ارتقای توان صادرکنندگان و تسهیل ترانزیت بین‌المللی انجام شده است.
اگر در حوزه بازرگانی خارجی، صادرکننده، واردکننده، فورواردر یا خط کشتیرانی هستید، بررسی دقیق این تغییرات نرخ برای برآورد بهینه هزینه‌های لجستیک و ترخیص کالا از اهمیت حیاتی برخوردار است. کارشناسان ما در ایران ایمپکس در این مقاله به صورت تفکیکی و عمیق، کلیه جداول، فرمول‌ها، معافیت‌ها و جرایم مربوط به تعرفه جدید بنادر شمالی را تحلیل نموده‌اند.
1. اصول حاکم و مبنای محاسبات مالی در بنادر شمالی 💵
بر اساس مصوبه جدید سازمان بنادر و دریانوردی، مبانی زمانی و ارزی محاسبات مالی به شرح زیر است:
مبانی محاسبه زمان ارائه خدمات:
- حقوق و عوارض شناورها و هزینه THC: تاریخ ورود شناور به بندر.
- خن‌کاری: تاریخ شروع اولین تخلیه یا بارگیری کالا/کانتینر.
- باربری و سایر خدمات: زمان دریافت عملی خدمت.
- انبارداری کالا و کانتینر: بازه زمانی دقیق نگهداری کالا در اماکن بندری.
- خدمات زیربنایی، عوارض کالا و تسهیلات مواصلاتی: تاریخ اولین تخلیه یا بارگیری از دریا یا خشکی.
نحوه تسعیر ارز و واریز صورت‌حساب‌ها:
- شناورهای خارجی: کلیه حقوق، عوارض و هزینه‌ها بر مبنای دلار آمریکا (و سنت $C$) محاسبه و دریافت می‌شود.
- شناورهای ایرانی: محاسبات بر پایه دلار انجام شده اما با نرخ رسمی تسعیر اعلامی از سوی مراجع ذی‌صلاح قانونی به ریال دریافت می‌گردد.
- هزینه‌های THC (Terminall Handling Charge): مبنای هزینه THC دلار آمریکا است. نمایندگی‌های کشتیرانی موظفند مبلغ صورت‌حساب را از طریق فروش ارز به سیستم بانکی تسویه کرده و معادل ریالی آن را به همراه اعلامیه فروش ارز به امور مالی بندر ارائه‌دهند.
نکته کلیدی قانون تخفیفات: در صورتی که یک شناور یا محموله مشمول چند بند تخفیفی مجزا گردد، طبق مقررات صرفاً بالاترین درصد تخفیف ملاک عمل مالی خواهد بود.
2. طبقه‌بندی بنادر و ضوابط ورود شناورها 🏢
قلمرو این دستورالعمل، کلیه بنادر شمالی اعم از بنادر مالکیتی (مانند انزلی و نوشهر)، بنادر مناطق ویژه اقتصادی (مانند امیرآباد)، بنادر حاکمیتی، خصوصی، اختصاصی و مناطق آزاد را پوشش می‌دهد.
اسناد الزامی جهت اعلام ورود شناور (حداقل 48 ساعت قبل):
نمایندگی‌های کشتیرانی مکلفند حداقل 48 ساعت پیش از ورود شناور، اسناد 10 گانه زیر را به اداره بندر تحویل نمایند:
1. اظهارنامه اجمالی کشتی
2. مانیفست کالا ( اظهارنامه کالا)
3. فهرست کامل خدمه و مسافرین
4. نقشه بارگیری و بارچینی (Stowage Plan)
5. اظهارنامه مواد مصرفی و بهداشت دریایی
6. تصویر گواهی ظرفیت و اصل پروانه حرکت آخرین بندر
7. مانیفست یا اظهارنامه عدم حمل کالای خطرناک
الزامات سخت‌گیرانه حمل کالاهای خطرناک (IMDG Code):
کالاهای خطرناک بر اساس استاندارد بین‌المللی IMO در 9 کلاس (مواد منفجره، گازها، مایعات و جامدات قابل اشتعال، مواد اکسیدکننده، سمی، رادیواکتیو، خورنده و متفرقه) دسته‌بندی می‌شوند.
* هشدار: عدم اظهار یا کتمان کالای خطرناک منجر به خطرات امنیتی شدید شده و مرجع رسیدگی (اداره کل امور بندری) مجاز به اعمال جرایم سنگین، تعلیق یا لغو پروانه فعالیت فورواردر، صاحب کالا یا خط کشتیرانی خواهد بود.
3. جدول تعرفه‌های مترتب بر شناورها و تخفیفات ویژه 🚢
حقوق ورودی، خدمات راهنمایی، یدک‌کشی، لایروبی و جمع‌آوری زباله طبق جدول زیر محاسبه می‌شود:
خلاصه تعرفه‌های اصلی شناورها:
- حقوق ورودی شناور: $16 C / GT$
- حقوق بندری: $15 C$ به ازای هر تن کالا
- حق تخلیه و بارگیری در اسکله: $3 C / GT$ (تخلیه/بارگیری در لنگرگاه مشمول 50٪ تخفیف است).
- عوارض فانوس دریایی: $25 C / GT$
- هزینه یدک‌کشی: $40 C / GT$
- حفاظت و ایمن‌سازی دریایی: $12.82 C / GT$
اضافه‌کاری راهنمایی: ارائه خدمات راهنمایی در ساعات غیراداری مشمول 10٪ و در هنگام شب، تعطیلات رسمی، پنج‌شنبه و جمعه مشمول 20٪ افزایش نرخ می‌شود.
جدول معافیت‌ها و تخفیفات ویژه شناورها:
| نوع شناور / عملیات تجاری | میزان تخفیف در حقوق و عوارض بندری |
|---|---|
| شناورهای مسافری | 95٪ تخفیف |
| شناورهای رو-رو (Ro-Ro) | 80٪ تخفیف |
| شناورهای صیادی ایرانی دریای خزر | 80٪ تخفیف |
| کشتی‌های حامل محمولات ترانزیت خارجی (غیر نفتی) | 50٪ تخفیف |
| عملیات سوآپ نفتی به صورت S.T.S در بندر | 35٪ تخفیف |
| کشتی‌های صادراتی خالی (جهت بارگیری کلینکر، سیمان، سنگ و…) | 25٪ تخفیف |
| شناورهای تازه ساخته شده در داخل کشور (تا 6 ماه پس از به آب‌اندازی) | 100٪ معافیت کامل |
| شناورهای ورودی جهت تعمیرات به حوضچه کشتی‌سازی | 100٪ معافیت کامل |
| کشتی‌های حامل کمک‌های بشردوستانه یا متعلق به هلال احمر | 100٪ معافیت کامل |
4. تعرفه‌های باربری، خن‌کاری و تعیین تکلیف کالاهای خاص 📦
در محاسبات باربری و خن‌کاری کالاهای غیرکانتینری، نوع بسته بندی و تناژ نقش تعیین‌کننده دارد.
نرخ خن‌کاری و باربری برخی کالاهای شاخص (به ریال):
- غلات، شکر و مواد غیرمعدنی: باربری هر تن $3,139,000$ ریال | خن‌کاری هر تن $1,728,000$ ریال.
- کالاهای کیسه‌ای یا پالتی: باربری هر تن $3,811,000$ ریال | خن‌کاری هر تن $3,072,000$ ریال.
- آهن‌آلات و فلزات: باربری هر تن $2,765,000$ ریال | خن‌کاری هر تن $1,843,000$ ریال.
- فله مایع خطرناک نفتی: باربری هر تن $5,184,000$ ریال | خن‌کاری هر تن $6,350,000$ ریال.
ضوابط اختصاصی لوله‌های فولادی و کلاف‌های مفتولی:
جهت جلوگیری از اختلاف‌نظر گمرکی و بندری، سایز و وزن محموله‌های فولادی طبق تعاریف زیر گریدبندی می‌شوند:
1. لوله‌های فولادی کوچک‌تر یا مساوی 10 اینچ ($OD \le 273.1^{mm}$): در گروه آهن‌آلات طبقه‌بندی شده و تعرفه پایین‌تر آهن‌آلات بر آن‌ها اعمال می‌شود.
2. لوله‌های فولادی بزرگ‌تر از 10 اینچ ($OD > 273.1^{mm}$): در گروه کالاهای متفرقه قرار گرفته و تعرفه مربوطه اخذ می‌گردد.
3. کلاف مفتول با وزن بندل $\le 1500 kg$: جزء کالای متفرقه محسوب می‌شود.
4. کلاف مفتول با وزن بندل $> 1500 kg$: جزء گروه آهن‌آلات محاسبة می‌گردد.
5. جدول پلکانی انبارداری و جریمه رسوب کالا در بنادر ⏱️
یکی از مهم‌ترین بخش‌های بخشنامه جدید سازمان بنادر، ساختار پلکانی نرخ انبارداری با هدف کاهش ماندگاری کالا و جلوگیری از رسوب در بنادر شمالی است.
تعرفه روزانه انبارداری (ریال به ازای هر تن/دستگاه):
- مدت معافیت اولیه: 5 روز اول نگهداری کلیه کالاهای عمومی، آهن‌آلات و فله خشک از پرداخت هزینه انبارداری معاف است.
- روز 6 تا 10: کیسه‌ای/پالتی (18,704 ریال) | آهن‌آلات (14,403 ریال) | فله مایع (35,067 ریال).
- روز 11 تا 20: کیسه‌ای/پالتی (26,669 ریال) | آهن‌آلات (21,020 ریال).
- روز 21 تا 30: کیسه‌ای/پالتی (38,069 ریال) | آهن‌آلات (29,748 ریال).
- روز 31 تا 40: کیسه‌ای/پالتی (53,338 ریال) | آهن‌آلات (41,378 ریال).
- روز 41 تا 50: کیسه‌ای/پالتی (74,638 ریال) | آهن‌آلات (57,562 ریال).
- بعد از روز 50: کیسه‌ای/پالتی (104,335 ریال) | آهن‌آلات (80,923 ریال).
⚠️ جریمه سنگین رسوب و ماندگاری کالا:
1. کالاهای اساسی: در صورت توقف و ماندگاری بیش از 60 روز در اماکن بندری، نرخ‌های انبارداری جدول فوق مشمول 200٪ افزایش (ضربدر 3) خواهند شد.
2. سایر کالاها: در صورت ماندگاری بیش از 30 روز، تعرفه‌های انبارداری 3 برابر (200٪ افزایش) محاسبه می‌گردد.
3. کالاهای خطرناک (IMDG Code): انبارداری کالاهای خطرناک و آتش‌زا از همان روز اول با نرخ 3 برابر جدول انبارداری عمومی محاسبه خواهد شد.
4. تخفیف انبارداری در محوطه: هزینه‌های انبارداری در محوطه‌های روباز معادل 75٪ نرخ‌های مصوب انبار مسقف می‌باشد.
6. خدمات تخصصی و مشاوره ترخیص کالا با ایران ایمپکس 💎
محاسبه دقیق هزینه‌های بندری، عوارض ناویگیشن، THC، انبارداری و استفاده بهینه از تخفیفات قانونی ترانزیت یا صادرات، نیازمند تسلط کامل بر قوانین و مقررات بندری و گمرکی است. عدم آشنایی با مقررات معافیت یا تاخیر در تخلیه کالا می‌تواند جریمه‌های سنگین دموراژ و انبارداری را به صاحبان کالا و خطوط کشتیرانی تحمیل کند.
مجموعه ایران ایمپکس به عنوان پلتفرم تخصصی خدمات امور گمرکی، ترخیص کالا و مشاوره لجستیک بین‌المللی، آماده ارائه خدمات زیر به تجار و شرکت‌های حمل‌ونقل می‌باشد:
* استعلام و برآورد دقیق هزینه‌های بندری و THC پیش از ورود شناور به بنادر شمالی (انزلی، امیرآباد، نوشهر، آستارا و…).
* مدیریت رویه‌های ترانزیت خارجی، داخلی، کاپوتاژ و سوآپ (SWAP) جهت بهره‌مندی از حداکثر تخفیفات مصوب سازمان بنادر.
* ترخیص سریع کالاهای اساسی و مواد اولیه جهت جلوگیری از ورود به جریمه‌های پلکانی انبارداری.
* ارائه مشاوره تخصصی گمرکی در خصوص تعرفه‌های بندری، HS Code و حقوق ورودی.
جهت دریافت مشاوره اختصاصی و برقراری ارتباط با کارشناسان رسمی، به وب‌سایت ایران ایمپکس مراجعه فرمایید.