این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران - دفتر واردات ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🚗 تحلیل جامع بخشنامه جدید تسهیلگری گمرک در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی؛ افزایش مهلت ورود موقت خودرو و تسهیلات ترخیص کالا
گمرک جمهوری اسلامی ایران با همکاری دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، در راستای حمایت از فعالین اقتصادی، رفع موانع تجاری و ایجاد رضایتمندی در میان ساکنین این مناطق، بخشنامه جدیدی را صادر کرده است. این مصوبه که در تاریخ 1404/09/17 ابلاغ شده، تحولات چشمگیری را در حوزه تردد خودروهای پلاک منطقه، فرآیند ارزیابی کالاها و مدیریت کالاهای متروکه ایجاد میکند.
در این مقاله تخصصی از ایران ایمپکس، به تشریح بندهای چهارگانه این بخشنامه، ابعاد حقوقی آن و تاثیرات مستقیم این تصمیم بر روند بازرگانی و ترخیص کالا خواهیم پرداخت.
📦 1. ارزیابی اسباب و اثاثیه منزل ساکنین در محل بارگیری اولیه
یکی از چالشهای همیشگی ساکنین مناطق آزاد هنگام خروج و انتقال اسباب و اثاثیه منزل به سرزمین اصلی، فرآیندهای طولانی ارزیابی و بازرسیهای مکرر گمرکی بود. بر اساس بند 1 این بخشنامه، جهت ایجاد رضایتمندی و تسریع در امور:
-
محل ارزیابی: تشریفات ارزیابی اسباب و اثاثیه مستقیماً در محل بارگیری اولیه (مبدأ حرکت در منطقه آزاد) انجام خواهد شد.
-
شرط اجرا: این اقدام بر اساس درخواست رسمی سازمان منطقه آزاد مربوطه صورت میپذیرد.
این رویکرد هوشمندانه مانع از تخلیه و بارگیری مجدد کالاها در مرزهای خروجی گمرک شده و فرآیند جابجایی لوازم خانگی را برای شهروندان این مناطق بسیار آسانتر میکند. برای مشاوره در خصوص قوانین نقل و انتقال کالا، میتوانید با مشاوران ایران ایمپکس در ارتباط باشید.
💻 2. سیستمی شدن و بررسی تصادفی (رندم) کالاهای تولیدی مناطق آزاد
یکی از بندهای بسیار حیاتی برای تولیدکنندگان و واحدهای صنعتی مستقر در مناطق آزاد و ویژه، بند 2 این بخشنامه است. پیش از این، انطباقسنجی کالاهای تولیدی فرآیندی زمانبر بود، اما ساختار جدید به شرح زیر پیادهسازی میشود:
-
ارسال سیستمی اسناد: سازمان منطقه آزاد موظف است اطلاعات کالاهای تولید شده، از جمله «گواهی تولید» و سایر اسناد مورد نیاز گمرک ج.ا.ا را به صورت الکترونیکی و سیستمی ارسال کند.
-
بررسی به روش رندم (تصادفی): گمرک مبنای کار خود را بر صحت اطلاعات ارسالی سیستم قرار داده و انطباق فیزیکی کالاها صرفاً به صورت تصادفی (Random) انجام خواهد شد.
-
پیششرط فنی: اجرای این بند منوط به طراحی و استقرار سازوکار فنی مشترک میان دفاتر فناوری اطلاعات گمرک ایران و دبیرخانه شورایعالی است.
این اقدام هوشمندانه منجر به کاهش شدید رسوب کالا در مبادی خروجی و حذف بروکراسیهای سنتی میگردد. کارشناسان ایران ایمپکس آمادگی دارند تا شما را در تنظیم اظهارنامهها و بهرهمندی از این مسیرهای سبز گمرکی یاری کنند.
🚘 3. افزایش مهلت ورود موقت خودروهای پلاک منطقه آزاد به سرزمین اصلی
پیرو بخشنامه قبلی گمرک به شماره 1402/1309361، تسهیلات ویژهای برای هممیهنانی که دارای خودروهای پلاک مناطق آزاد هستند در نظر گرفته شده است تا تردد آنها به سرزمین اصلی روانتر شود:
-
افزایش مدت زمان: مهلت ورود موقت خودروها از دو ماه به سه ماه افزایش یافته است.
-
تعداد دفعات مجاز: مالکان خودروها میتوانند حداکثر در 3 نوبت در سال اقدام به ورود موقت خودروی خود کنند.
-
سقف زمانی: مجموع ایام ورود موقت و تمدیدهای آن در طول سال نباید در مجموع از سقف 3 ماه (90 روز) فراتر رود.
این مصوبه، مزیت بزرگی برای ساکنین و سرمایهگذاران مناطق آزاد است تا با سهولت بیشتری بین مناطق آزاد و سرزمین اصلی تردد نمایند.
⚖️ 4. تعیین تکلیف مهلت ماندگاری کالا و ضوابط کالای متروکه (تبصره 4 ماده 24)
بند پایانی بخشنامه به یکی از پیچیدهترین مسائل حقوقی در بنادر و مناطق آزاد، یعنی مدت زمان مجاز توقف کالاها (ماشینآلات، مواد اولیه و قطعات) میپردازد. دغدغه اصلی بازرگانان، ابهام در مرجع تصمیمگیر برای متروکه شدن کالا بود که این بخشنامه ابهامات را برطرف کرده است:
مدیریت زمان در اختیار سازمانهای مناطق آزاد
طبق این مصوبه، تعیین مهلت ماندگاری و توقف هرگونه کالای وارده به محدوده مناطق، صرفاً بر اساس ضوابط قانونی خود آن مناطق و در حیطه اختیارات سازمان مسئول همان منطقه آزاد است.
اعمال مقررات کالای متروکه براساس قانون امور گمرکی
چنانچه مهلتهای اعطا شده توسط سازمان منطقه آزاد به پایان برسد و کالا خارج نشود، آن کالا «منقضی» تلقی شده و مشمول مقررات کالای متروکه خواهد شد.
📌 تشریح حقوقی تبصره 4 ماده 24 قانون امور گمرکی
بر اساس این بند، مبنای عمل مشترک میان گمرک، سازمانهای مناطق آزاد و سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی، تبصره 4 ماده 24 قانون امور گمرکی خواهد بود. طبق این ماده حقوقی، کالاهایی که در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی پس از انقضای مهلتهای قانونی تعیین شده توسط سازمانهای مذکور، مهلت منقضی اعلام میشوند، باید مراجع مربوطه تشریفات متروکه را آغاز کرده و کالا را جهت تعیین تکلیف و فروش در اختیار سازمان اموال تملیکی قرار دهند. این امر برای جلوگیری از رسوب کالا و احتکار غیرقانونی قطعات و مواد اولیه در انبارهای گمرکی تنظیم شده است.
تصویب این بند مانع از سردرگمی بازرگانان در مواجهه با سازمانهای موازی میشود. اگر کالای شما در انبارها با مشکل مهلت توقف روبرو شده است، تیم حقوقی و ترخیصکاران ایران ایمپکس میتوانند بهترین راهکارهای قانونی را برای تمدید مهلت یا ترخیص فوری به شما ارائه دهند.
💡 نتیجهگیری و بررسی بازخوردها
بخشنامه شماره 1404/1372514 گمرک ایران، موازنه مناسبی میان اعمال نظارتهای حاکمیتی و اعطای آزادیهای تجاری به مناطق آزاد ایجاد کرده است. سیستمی شدن فرآیندها، کاهش زمان ارزیابیها و شفافسازی مبانی قانونی کالای متروکه، ریسکهای تجاری را برای فعالین اقتصادی به شدت کاهش میدهد.
برای حرکت در مسیر امن بازرگانی و بهرهمندی از آخرین تسهیلات گمرکی، مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مشاور تخصصی شما در تمام مراحل زنجیره تامین، از ثبت سفارش تا ترخیص نهایی کالا در کنار شماست.