این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚖️ تحلیل حقوقی بخشنامه 1405/54155 گمرک: ضوابط جدید ترانزیت اداری کالا و الزامات ماده 60 قانون امور گمرکی
روند تشریفات گمرکی و انتقال کالا میان مبادی ورودی و گمرکات داخلی، همواره نیازمند نظارت دقیق بر اصالت اسناد مالکیت کالا است. بخشنامه جدید مدیریت کل دفتر نظارت بر ترانزیت گمرک جمهوری اسلامی ایران به شماره 1405/54155 مورخ 1405/01/23، با تمرکز بر رویه “ترانزیت داخلی اداری” و بازخوانی ظرفیتهای قانونی ماده 60 قانون امور گمرکی و تبصره 4 ذیل آن، تکالیف سنگینی را بر عهده گمرکات مقصد و بازرگانان قرار داده است.
در این مقاله تحلیلی در وبسایت ایران ایمپکس، قصد داریم ابعاد حقوقی و اجرایی این بخشنامه را کالبدشکافی کنیم و تاثیر آن را بر فرآیند ترخیص کالا بررسی نماییم. اگر شما هم به عنوان یک بازرگان یا ترخیصکار با تشریفات عبور داخلی کالا سروکار دارید، همراه ایران ایمپکس باشید.
🔍 ترانزیت داخلی اداری چیست و چرا حساسیتزا است؟
ترانزیت داخلی اداری (یا همان عبور داخلی اداری)، رویهای است که در آن کالا به دلایل نظارتی، کمبود فضا در بنادر مبدا، یا ضرورتهای لجستیکی، تحت نظارت مستقیم گمرک از یک گمرک مرزی (مانند بنادر کشور) به یک گمرک داخلی انتقال مییابد تا تشریفات قطعی ترخیص در مقصد انجام شود.
بحران اصلی در این رویه این است که در زمان انتقال اولیه، محمولهها و کانتینرها عموماً فاقد بارنامه (Bill of Lading) تفکیکی و ترخیصیه (Delivery Order) به نام صاحب نهایی کالا هستند. این بدان معناست که از نظر حقوقی، فرستنده و شرکت کشتیرانی هنوز واگذاری قطعی کالا به صاحب کالا را تایید و مشخص نکردهاند. کارشناسان ارشد ایران ایمپکس اشاره میکنند که این خلاء سندی در مرحله انتقال، پتانسیل بالایی برای بروز اختلافات مالکیت و تخلفات گمرکی ایجاد میکند.
📜 تشریح ماده 60 قانون امور گمرکی و تبصره 4 ذیل آن
برای درک بهتر بخشنامه جدید، باید به ریشه قانونی آن یعنی ماده 60 قانون امور گمرکی مصوب 1390 رجوع کنیم.
-
مفهوم ماده 60: این ماده قانونی به شرایط و ضوابط حمل و انتقال کالاهای ترانزیتی و عبوری اختصاص دارد. قانونگذار در این بخش مشخص میکند که هرگونه جابجایی کالا تحت کلید گمرک، باید با حفظ پلمب و اصالت محموله انجام شود تا حقوق و عوارض دولتی تضمین گردد.
-
تبصره 4 ماده 60: این تبصره به طور مشخص رویههای کنترلی، مسئولیتهای عبور دهنده (شرکت حملونقل یا کارگزار) و تعهدات گمرک مبدا و مقصد را در قبال کالاهای ترانزیتی تبیین میکند. طبق این تبصره، تا زمانی که تضمینهای قانونی تودیع نگردد و اصالت سند حمل احراز نشود، کالا نباید از زنجیره نظارت گمرک خارج شود.
تیم حقوقی ایران ایمپکس تاکید دارد که استناد بخشنامه به این ماده، نشاندهنده عزم جدی گمرک برای جلوگیری از تحویل کالا به افراد فاقد صلاحیت حقوقی پیش از تسویه حساب با شرکتهای کشتیرانی و شرکتهای حملونقل عبور دهنده است.
🚫 دو ممنوعیت حیاتی برای گمرکات مقصد در بخشنامه جدید
مدیرکل دفتر نظارت بر ترانزیت در این ابلاغیه، خطاب به تمامی گمرکات اجرایی مقصد ترانزیت اداری، دو دستور فوقالعاده حیاتی صادر کرده است:
1. ممنوعیت مطلق تخلیه کالا از کانتینر
گمرکات مقصد به هیچ عنوان اجازه ندارند پیش از طی شدن مراحل قانونی، پلمب کانتینرها را فک کرده و اجازه تخلیه کالا را صادر کنند. کالا باید تا زمان مشخص شدن وضعیت اسناد، درون کانتینر باقی بماند. این امر علاوه بر حفظ امنیت کالا، مسئولیت شرکت حمل را نیز تا مقصد حفظ میکند.
2. ممنوعیت ترخیص بدون ارائه اسناد سهگانه
گمرکات مقصد مکلفند از ترخیص و تحویل کالا به صاحب آن خودداری کنند، مگر اینکه سه سند زیر به طور همزمان و اصیل ارائه شود:
-
بارنامه (B/L): سند اصلی مالکیت و حمل کالا.
-
ترخیصیه (D/O): سند حواله تحویل کالا که از سوی شرکت کشتیرانی صادر میشود و نشاندهنده تسویه حساب ارزی و ریالی کرایه حمل است.
-
نامه تسویه حساب صادره از عبور دهنده: سندی که تایید میکند شرکت حملونقلی که مسئولیت ترانزیت داخلی اداری را بر عهده داشته، تمام حقوق خود را دریافت نموده و رضایت خود را برای تحویل کالا اعلام کرده است.
💡 توصیه ایران ایمپکس به بازرگانان و فعالان اقتصادی
با صدور این بخشنامه، دیگر روالهای سنتی یا ترخیص با تعهدات موقت در رویه ترانزیت اداری ملغی شده محسوب میشود. شرکت بازرگانی و ترخیص کالا ایران ایمپکس به تمامی واردکنندگان توصیه میکند:
-
مدیریت زمان در زنجیره اسناد: پیش از رسیدن محموله ترانزیتی به گمرک مقصد، هماهنگیهای لازم را با شرکت کشتیرانی و شرکت عبور دهنده انجام دهید تا اسناد ترخیصیه و نامه تسویه حساب به موقع صادر شوند و دچار هزینه دمورژ کانتینر (انبارداری کانتینری) نشوید.
-
استفاده از مشاوران مجرب: کارشناسان ایران ایمپکس آمادگی دارند تا در تمامی مراحل ثبت سفارش، اخذ ترانزیت داخلی و تشریفات نهایی در گمرکات مقصد، مشاوره و خدمات تخصصی ترخیص را به شما ارائه دهند تا محمولههای شما با کمترین توقف و بالاترین سرعت ترخیص شوند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص رویههای ترانزیتی و حل مشکلات گمرکی خود، میتوانید با کارشناسان ما در ایران ایمپکس در ارتباط باشید.