این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚖️ تحلیل تفاهمنامه چهارجانبه استقرار شعب رسیدگی در ایستگاههای بازرسی؛ گامی برای حمایت از تجارت قانونی
در راستای تسهیل فرآیندهای تجاری و کاهش اصطکاک میان نهادهای نظارتی و بازرگانان، بخشنامه شماره 97/299373 با موضوع ابلاغ تفاهمنامه چهارجانبه همکاری استراتژیک صادر شده است. این تفاهمنامه که میان ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، نیروی انتظامی (ناجا)، سازمان تعزیرات حکومتی و گمرک جمهوری اسلامی ایران منعقد گردیده، تحولی جدی در نحوه برخورد با کالاهای مظنون به قاچاق در گلوگاههای کشور ایجاد میکند. تیم تخصصی ایران ایمپکس در این مقاله به کالبدشکافی این بخشنامه و اثرات آن بر ترخیص کالا و ترانزیت میپردازد.
🎯 اهداف اصلی تفاهمنامه؛ چرا این همکاری حیاتی است؟
پیش از این، عدم هماهنگی میان کاشف (نیروی انتظامی) و مراجع تاییدکننده (گمرک) منجر به توقیف طولانیمدت کامیونها، تحمیل هزینههای سنگین انبارداری و آسیب به سلامت کالاهای حساس میشد. اهداف کلیدی این تفاهمنامه عبارتند از:
-
کاهش اطاله دادرسی: استقرار شعب تعزیرات در محل ایستگاه بازرسی برای صدور احکام سریع.
-
تایید اصالت آنی: حضور کارشناس گمرک برای استعلام لحظهای از سامانههای جامع امور گمرکی.
-
صیانت از حقوق شهروندی: جلوگیری از ورود اتهام بیدلیل به بازرگانانی که دارای اسناد قانونی هستند.
🛠 مکانیزم اجرایی در ایستگاههای ایست و بازرسی
بر اساس ماده 1 و 2 این تفاهمنامه، کارشناسان فنی گمرک موظفند با حکم مدیرکل استان در ایستگاههای مصوب مستقر شوند.
1. بررسی اسناد مثبته گمرکی (Customs Valid Documents)
“سند مثبته گمرکی” طبق قانون، سندی است که ورود قانونی کالا را اثبات میکند (مانند پروانه سبز گمرکی، پته عبور و…). در صورت ارائه این اسناد، نماینده گمرک با دسترسی به سامانهها، تطابق کالا با سند را بررسی میکند. اگر تطابق تایید شود، طبق ماده 3، ادامه مسیر حامل کالا بلامانع است و هیچ نهادی حق توقیف بی مورد را ندارد. ایران ایمپکس توصیه میکند همواره نسخه معتبر دیجیتال و فیزیکی اسناد را همراه رانندگان خود ارسال کنید.
2. برخورد با موارد فاقد سند یا جاسازی
در صورتی که محموله فاقد سند باشد یا جاسازی (Concealment) کشف شود، مطابق تبصره 2 ماده 2، مامورین ناجا صالح به اظهارنظر و تشکیل پرونده خواهند بود. در این حالت، نماینده گمرک صرفاً به عنوان مطلع و برای ارزشگذاری کالای مکشوفه جهت تعیین جریمهها حضور مییابد.
⚖️ جنبههای حقوقی و مواد قانونی مرتبط
این بخشنامه بر پایه اسناد بالادستی مهمی تنظیم شده است که آگاهی از آنها برای هر بازرگانی ضروری است:
-
ماده 4 قانون نیروی انتظامی: که وظیفه مبارزه با قاچاق را بر عهده این نهاد میگذارد.
-
مواد 5 و 6 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز: که به نحوه تشکیل پرونده و شناسایی کارهای سازمانیافته اشاره دارد.
-
مهلت 24 ساعته: طبق تبصره 2 ماده 3، اگر راننده اسناد را همراه نداشته باشد، ضابط قضایی موظف است حداکثر 24 ساعت صبر کند تا اسناد توسط ذینفع ارائه شود؛ پیش از این مدت، تشکیل پرونده قاچاق مجاز نیست.
💡 نقش ایران ایمپکس در کاهش ریسکهای گمرکی
فرآیند بازرسی در جادهها میتواند برای بازرگانان استرسزا باشد. استفاده از خدمات مشاوره ایران ایمپکس به شما کمک میکند تا:
-
از صحت درج اطلاعات در سامانه جامع تجارت و پنجره واحد فرامرزی اطمینان حاصل کنید.
-
با دریافت دقیق اسناد مثبته گمرکی، ریسک توقیف محموله را در گلوگاهها به صفر برسانید.
-
در صورت بروز اختلاف در تفسیر نوع کالا یا ارزشگذاری، از تخصص وکلای گمرکی ایران ایمپکس بهرهمند شوید.
🛑 جمعبندی؛ پایان توقیفهای سلیقهای؟
ابلاغ این تفاهمنامه نشاندهنده حرکت به سمت هوشمندسازی نظارتهاست. حضور مستقیم قاضی تعزیرات و کارشناس گمرک در کنار نیروی انتظامی، مثلثی را شکل میدهد که خروجی آن باید “سرعت در برخورد با متخلف” و “امنیت برای بازرگان قانونی” باشد. اگر در مسیر ترانزیت کالا یا ترخیص از گمرکات اجرایی با مشکل استعلام اسناد مواجه شدید، کارشناسان ایران ایمپکس آماده پشتیبانی فنی و حقوقی از شما هستند.