این بخشنامه رسمی توسط وزارت امور اقتصادی و دارائی - گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📦 تحلیل جامع بخشنامه جدید ملوانی و کولبری؛ افزایش سود بازرگانی و الزامات سختگیرانه سال دوم
قوانین تجارت مرزی در ایران همواره با چالشها و تغییرات پیدرپی همراه است. در تاریخ 1404/12/05، گمرک جمهوری اسلامی ایران با انتشار بخشنامهای به شناسه 1404/1817132، مصوبات جلسات 11، 12، 13 و 14 کارگروه ماده (4) قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی کولبری و ملوانی را ابلاغ کرد. این بخشنامه حاوی تغییرات بسیار مهمی در خصوص تعرفههای ورودی، سود بازرگانی، سهمیه سفر شناورها و ضوابط ترخیص کالا است که آینده مبادلات مرزی را به طور مستقیم تحت تأثیر قرار میدهد.
اگر شما هم به عنوان بازرگان، ترخیصکار یا صاحب شناور در این حوزه فعال هستید، درک جزئیات این ابلاغیه برای پیشگیری از زیانهای مالی و توقف کالا در گمرک الزامی است. متخصصان ایران ایمپکس در این مقاله به کالبدشکافی دقیق و حقوقی این بخشنامه میپردازند.
⏱️ مرز زمانی حساس: پایان الزامات سال اول و ورود به سال دوم قانون
مهمترین و فوریترین بند این بخشنامه، تعیین ضربالاجل برای ترخیص کالاها با تعرفههای قدیمی است. طبق بند (3) مصوبات جلسه چهاردهم کارگروه، ترخیص اقلام رویه ملوانی و کولبری صرفاً تا تاریخ 1404/12/03 بر اساس حقوق ورودی و عوارض سال اول اجرای قانون مجاز بوده است.
نکته حقوقی بسیار مهم: از تاریخ 1404/12/04 به بعد، ترخیص هرگونه کالا از محل رویههای ملوانی و کولبری، مشمول حقوق ورودی و عوارض سال دوم خواهد بود. این یعنی بازرگانانی که کالای خود را پیش از این تاریخ اظهار اما ترخیص نکردهاند، اکنون باید تعرفههای جدید و افزایشیافته را پرداخت کنند. تیم مشاوران ایران ایمپکس آماده است تا در محاسبه دقیق عوارض جدید به شما یاری رساند.
📈 فرمول جدید محاسبه حقوق ورودی، سود بازرگانی و مالیات در سال دوم
کارگروه ماده 4 با هدف حمایت از تولید داخلی و ساماندهی بازار، نرخهای سود بازرگانی و عوارض را برای سال دوم اجرای قانون (که بازه زمانی 1404/11/07 الی 1405/11/06 را در بر میگیرد) به شرح زیر افزایش داده است:
1. اقلام خاص دارای مشابه تولید داخل
برای کالاهایی که نمونه مشابه آنها در کشور تولید میشود (شامل لوازم خانگی، پارچه، نخ و منسوجات، تایر، و اقلام آرایشی و بهداشتی)، سود بازرگانی معادل 30 درصد سود بازرگانی مقرر در رویه ورود قطعی (تجاری) محاسبه و اخذ خواهد شد.
2. سایر اقلام عمومی
برای کالاهایی که در گروه فوق قرار نمیگیرند، سود بازرگانی معادل 15 درصد رویه ورود قطعی تعیین شده است.
3. مالیات بر ارزش افزوده و عوارض گمرکی
علاوه بر سود بازرگانی، در سال دوم اجرای قانون، مالیات بر ارزش افزوده معادل 50 درصد و حقوق گمرکی و سایر عوارض معادل 20 درصد مأخذ مقرر در رویه تجاری از صاحبان کالا دریافت میشود.
🏛️ تسهیلات ویژه برای اصناف و تولیدیهای مناطق مرزی
در راستای تبصره (1) ماده (1) قانون و جهت حمایت از کسبوکارهای بومی، سقف معافیت و تسهیلات خاصی به میزان 720 میلیون دلار با توزیع استانی متناسب با 1 درصد عملکرد سال اول تعیین شده است. اصناف و تولیدیهای حائز صلاحیت مستقر در استانهای مشمول، مشمول تخفیف تعرفهای شده و سود بازرگانی آنها برای کالاهای خاص مشابه تولید داخل 20 درصد و برای عموم اقلام 10 درصد مقرر در رویه ورود قطعی محاسبه میشود. شورای ساماندهی مبادلات مرزی استانها موظف است ظرف یک ماه اطلاعات این واحدهای صنفی را جهت ایجاد نقش مالک کالا به سازمان توسعه تجارت اعلام کند.
🔍 بررسی تخصصی کدهای تعرفه (HS Codes) جدید و تغییرات اقلام مجاز
در این بخشنامه تغییرات مهمی در ساختار کدهای تعرفه بینالمللی کالاها ایجاد شده است که تحلیل حقوقی آنها به شرح زیر است:
➕ اقلام جدید الحاق شده به رویه ملوانی و کولبری
بر اساس مکاتبات معاونت صنایع عمومی وزارت صمت، دو ردیف تعرفه جدید به فهرست اقلام مجاز اضافه شدهاند که ترخیص آنها با این رویه رسماً قانونی است:
-
کد تعرفه 85102090: مربوط به ماشینهای اصلاح صورت و بدن (دارای موتور الکتریکی مجهز).
-
کد تعرفه 85162100 و 85162900: مربوط به رادیاتورهای برقی و سیستمهای حرارتی الکتریکی.
🛑 مخالفت با حذف لوازم خانگی حجیم
انجمن لوازم خانگی درخواست حذف کالاهای حجیم شامل یخچال، یخچال فریزر، جاروبرقی، ماشین لباسشویی، ماشین ظرفشویی و تلویزیون را از فهرست ملوانی داشت. کارگروه با این درخواست مخالفت کرد؛ بنابراین واردات این اقلام همچنان مجاز است. با این حال، ممنوعیتهای مشروطی در جدول 2 پیشبینی شده که منوط به سرمایهگذاری تولیدکنندگان در مناطق مرزی و واردات مواد اولیه در ازای واردات این کالاهاست.
⏳ اقلام ارجاع شده به کمیته کارشناسی جهت محدودیت یا ممنوعیت
کدهای تعرفه زیر جهت تعیین سقف واردات، ممنوعیت یا مشروط شدن به واردات مواد اولیه، به کمیته کارشناسی ارجاع داده شدهاند و بازرگانان باید پیش از اقدام، وضعیت آنها را از طریق ایران ایمپکس استعلام کنند:
-
کد تعرفه 0901 (به جز 09011190): دانه سبز قهوه.
-
کد تعرفه 21011110، 21011190 و 21011200: قهوه فوری و پودرهای مخلوط قهوه.
-
کد تعرفه 85071010 و 85072010: باتریهای صنعتی و خودرویی.
-
کد تعرفه 85 Light 61020 و 85061010: باتریهای قلمی و نیمقلمی.
-
پارچه و نخ: پیشنهاد تعیین سقف 10 درصدی برای واردات پارچه و نخ در ازای واردات الیاف و مواد اولیه نسجی.
🚢 جدول جدید توزیع سهمیه سفر شناورهای ملوانی در سال دوم
کارگروه سهمیه سفرهای ملوانی را برای دوره سال دوم (1404/11/07 الی 1405/11/06) فرمولیزه کرده است. آخرین مهلت صدور اجازه حرکت (PC) برای سفرهای سال دوم 1405/09/30 و آخرین مهلت ترخیص کالا 1405/11/06 خواهد بود.
| ردیف | نوع شناور مشمول | تعداد و شرایط سفرها |
| :— | :— | :— |
| 1 | شناورهای با میانگین اظهار بیش از 100٪ ظرفیت ناخالص در سال اول | 2 سفر عمومی: سفر دوم منوط به باسکول حداقل 100٪ ظرفیت ناخالص سفر اول است.
1 سفر تشویقی: در صورت باسکول 150٪ ظرفیت ناخالص (GT) در هر سفر.
1 سفر ویژه: از مبدا جزیره قشم (بندر بهمن) و بوموسی با سوخت حمایتی. |
| 2 | سایر شناورها | 1 سفر عمومی + 1 سفر تشویقی (در صورت باسکول 100٪ ظرفیت ناخالص در سفر اول) + 1 سفر ویژه از مبدا جزیره قشم (بندر بهمن) با سوخت حمایتی. |
یک هشدار جدی برای مالکان شناورها: طبق تبصره 1 و 3، ملاک اعطای سفرهای آتی، اطلاعات باسکول و پته ارسالی گمرک به سامانه جامع تجارت است. حتی اگر مالک کالا شخص دیگری باشد، مالک شناور مکلف است او را به توزین دقیق کالا ملزم کند، زیرا هرگونه تخلف یا عدم ثبت وزن، سهمیه سفرهای بعدی شناور را بسوزاند. مدیران گمرک نیز موظف به کنترل شدید وزن در سامانه جامع گمرکی شدهاند.
🗺️ خروج کالا از استان و ضوابط منشأ ارز
یکی از دغدغههای همیشگی بازرگانان، توقیف کالاها به عنوان کالای قاچاق در خارج از استانهای مرزی بود. ماده (6) آییننامه اجرایی در این بخشنامه تنفیذ شده است: خروج کالای رویه ملوانی و کولبری از محدوده استان، در صورت رعایت کلیه مقررات و ثبت در سامانهها، بدون نیاز به اخذ مجوز جدید و بدون نیاز به پرداخت هرگونه وجه مازاد، کاملاً مجاز و قانونی است.
در خصوص منشأ ارز، مقررات سال دوم همانند سال اول خواهد بود و بانک مرکزی مکلف شده تا سازوکارهای تشویقی مجزایی را برای تأمین منابع ارزی این رویه خارج از سهمیه دستگاهها تدوین کند. نرخ تسعیر ارز برای محاسبه نرخ توکیل (موضوع تبصره 3 ماده 3 دستورالعمل رویه کولبری) نیز همان نرخ مبنای محاسبه حقوق ورودی گمرک تعیین شده است.
🚫 اولتیماتوم یکماهه برای انسداد معابر غیررسمی
بخشنامه جنبههای نظارتی و امنیتی شدیدی را نیز فعال کرده است. با توجه به گزارش ضابطین مبنی بر فعال بودن معبر غیررسمی در سه استان آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه، استانداریهای مربوطه مکلف شدهاند حداکثر ظرف مدت یک ماه نسبت به انسداد کامل معابر غیررسمی یا ارسال گزارش عدم فعالیت اقدام کنند. در غیر این صورت، بر اساس ماده 13 آییننامه اجرایی، سهمیه کولبری و ملوانی شهرستان مربوطه به مدت 6 ماه به طور کامل قطع خواهد شد.
🎯 نتیجهگیری و راهکار بازرگانان
واردات از طریق رویههای ملوانی و کولبری در سال دوم اجرای قانون، دیگر مانند گذشته ساده و کمهزینه نیست. افزایش سود بازرگانی به 30 درصد برای کالاهای دارای مشابه داخل، مشروط شدن بسیاری از کدهای تعرفه مهم مانند قهوه و باتری، و الزامات سختگیرانه توزین دیجیتال کالا در باسکولهای گمرکی، حاشیه سود بازرگانان ناآشنا به قوانین را به خطر میاندازد.
برای مدیریت زنجیره تأمین خود، ثبت صحیح اطلاعات در سامانه جامع امور گمرکی و سامانه جامع تجارت، و همچنین بهرهمندی از معافیتهای اصناف مرزی، به یک مشاور امین و باسابقه نیاز دارید. مجموعه ایران ایمپکس با سالها تجربه در ارائه خدمات کارگزاری گمرکی، ترخیص کالا و حل دعاوی حقوقی، آماده است تا فرآیند تجارت شما را در سایه قوانین جدید سال 1404 و 1405 تضمین کند. جهت دریافت مشاوره تخصصی با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید.