این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚓ تحلیل تخصصی اصلاحیه آییننامه تجارت مرزی؛ تسهیل فرآیند واردات ملوانی و کولبری
قوانین و مقررات ناظر بر مناطق مرزی و رویههای ته لنجی همواره دستخوش تغییرات کلیدی میشوند تا توازن میان معیشت مرزنشینان و کنترل قاچاق کالا حفظ شود. در همین راستا، گمرک جمهوری اسلامی ایران بخشنامه جدیدی را به شماره 1404/1589351 ابلاغ کرده است که تغییرات ساختاری عظیمی در بند 5 ماده 1 آییننامه اجرایی قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی کولبری و ملوانی ایجاد میکند.
این اصلاحیه پس از چالشهای حقوقی فراوان در دیوان عدالت اداری و به پیشنهاد معاونت حقوقی رئیسجمهور تصویب شده است. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله به کالبدشکافی کامل این بخشنامه، ابعاد حقوقی حذف اجزای سه گانه و تاثیر آن بر آینده سهمیههای واردات ملوانی میپردازد.
⚖️ ریشه حقوقی اصلاحیه؛ چرا دیوان عدالت اداری به آییننامه واردات ملوانی ورود کرد؟
قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی کولبری و ملوانی و ایجاد اشتغال پایدار مرزنشینان در سال 1402 به تصویب مجلس رسید. طبق تبصره 1 مواد 1 و 2 این قانون، وظیفه تعیین ضوابط احراز صلاحیت و سقف ارزش کل واردات به آییننامه اجرایی هیأت وزیران موکول شد که نهایتاً این آییننامه در بهمن 1403 ابلاغ گردید.
اما وقوع یک گره حقوقی در هیئت تخصصی امور صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری، دولت را مجبور به اصلاحیه فوری کرد:
-
طرح شکایت در دیوان: شاکیان پرونده خواستار ابطال بند “ب” این آییننامه به دلیل تضاد با روح قانون بودند.
-
نظر اکثریت قضات: اکثریت قضات حاضر در جلسه مورخ 1404/9/9 نظر بر ابطال اجزاء «ب» و «پ» بند 5 ماده 1 دادند؛ چرا که در قانون اصلی مصوب مجلس، هیچ شرطی مبنی بر “امحاء” یا محدودیتهای اعمال شده در آییننامه ذکر نشده بود.
-
پیشگیری از ابطال کل مصوبه: معاونت حقوقی ریاست جمهوری (به قلم مجید انصاری) با درک این موضوع که مصوبه در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال خواهد شد، فوراً پیشنهاد اصلاحیه را به هیأت وزیران ارائه داد تا چارچوب اجرایی فرآیند ترخیص کالا آسیب نبیند. شما میتوانید برای مدیریت این چالشهای مقرراتی و ترخیص بدون ریسک کالا با کارشناسان ایران ایمپکس در ارتباط باشید.
🛠️ جزئیات تغییرات متن قانون؛ چه مواردی حذف و چه تبصرهای الحاق شد؟
در مصوبه جدید هیأت وزیران به ریاست محمدرضا عارف (معاون اول رئیسجمهور)، عبارت “بوده و مشمول یکی از بندهای زیر باشند” به واژه “میباشند” اصلاح شد. به تبع این تغییر ادبیات حقوقی، جزءهای (الف)، (ب) و (پ) بند مذکور به طور کامل حذف شدند.
📋 الحاق تبصره جدید برای تعیین تکلیف شناورها
به جای بندهای حذف شده، تبصره کلیدی زیر به قانون الحاق شد:
تبصره: شناورهای مشمول پس از اخذ سهمیه واردات که شرایط آن توسط کارگروه تعیین خواهد شد، میتوانند در چارچوب آییننامه فعالیت نمایند.
این تغییر بدان معناست که دیگر شروط سختگیرانه قبلی برای صلاحیت شناورها ملاک نیست، بلکه همهچیز به “تخصیص سهمیه توسط کارگروه مربوطه” منوط شده است. کارشناسان ایران ایمپکس معتقدند این اقدام دست کارگروههای استانی و ملی را برای تنظیم بازار بر اساس نیازهای واقعی مناطق مرزی بازتر میکند.
🚢 تأثیر ابلاغیه جدید گمرک بر روند ترخیص کالای ملوانی و ته لنجی
با ابلاغ این بخشنامه توسط محمدعلی بهپوری (مدیرکل دفتر واردات گمرک ایران)، مسئولیت حسن اجرای این قانون بر عهده بالاترین مقام گمرک اجرایی استانها (مانند استانهای هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان) قرار گرفته است.
1. حذف فرآیندهای موازی و زائد
پیش از این، احراز صلاحیت شناورها تحت رویههای ملوانی و لنجداری درگیر بوروکراسیهای پیچیدهای بود که روند پهلوگیری و تخلیه بار را طولانی میکرد. با حذف اجزای سهگانه، گمرکات اجرایی مکلفند صرفاً سهمیه مصوب کارگروه را ملاک عمل قرار دهند.
2. ضرورت رصد دقیق کدهای تعرفه و سهمیهها
از آنجا که سهمیهها به صورت دورهای توسط کارگروه تعیین میشوند، بازرگانان باید دقت داشته باشند که هرگونه اظهار کالا در رویه ملوانی بدون داشتن سهمیه فعال، کالا را در مخاطره متروکه شدن یا اتهام قاچاق قرار میدهد. تیم تخصصی ایران ایمپکس آماده است تا جدیدترین تصمیمات کارگروه تعیین سهمیه را در سریعترین زمان ممکن در اختیار شما قرار دهد تا خریدهای خارجی خود را با اطمینان کامل انجام دهید.
📞 نتیجهگیری و راهکار بازرگانان در مواجهه با قوانین جدید
تغییرات مداوم در بخشنامههای تجارت مرزی، کولبری و ملوانی نشاندهنده پویایی و در عین حال حساسیت بالای این حوزه است. حذف شروط امحاء و اصلاح بند 5 ماده 1، گامی مثبت جهت تطبیق مصوبات دولت با قوانین بالادستی مجلس و مانع از سردرگمی تجار در راهروهای دیوان عدالت اداری شد.
اگر شما نیز در حوزه واردات کالا از طریق رویههای ملوانی (ته لنجی) یا کولبری فعالیت دارید، تطبیق فرمتهای اظهاری و بررسی سهمیههای کارگروه جدید برای شما الزامی است. جهت دریافت مشاورههای حقوقی گمرکی، محاسبه هزینههای ترخیص و بهرهمندی از خدمات کارگزاری رسمی، با متخصصین ایران ایمپکس تماس بگیرید تا تجارت شما در بستری امن و کاملاً قانونی جریان داشته باشد.