این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚖️ تحلیل ابطال تبصره 3 ماده 121 آییننامه گمرکی؛ تغییر در قوانین بازگشت فرش دستباف
صنعت فرش دستباف همواره یکی از ارکان صادرات غیرنفتی ایران بوده است. با این حال، قوانین مرتبط با بازگشت کالاهای صادراتی به کشور، چالشهای حقوقی خاص خود را دارد. اخیراً بخشنامهای صادر شده است که به موجب دادنامه شماره 9809970905810096 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، بخش مهمی از تسهیلات بازگشت فرشهای دستباف را تحت تاثیر قرار داده است. متخصصان ایران ایمپکس در این مقاله به کالبدشکافی این تغییر قانونی میپردازند.
📦 ماده 65 و بند (ش) ماده 119 قانون امور گمرکی چیست؟
برای درک علت ابطال این مصوبه، ابتدا باید به قانون مادر مراجعه کرد. طبق ماده 65 قانون امور گمرکی، کالایی که به صورت قطعی صادر شده و سپس به کشور باز میگردد، برای ترخیص نیاز به ارائه اسناد صدور و بازپرداخت امتیازات یا جوایز صادراتی دریافتی دارد.
اما تسهیلات اصلی در بند (ش) ماده 119 نهفته است. این بند صراحتاً بیان میکند که کالاهای صادراتی که به هر علت “عیناً” بازگشت داده میشوند، از پرداخت حقوق ورودی معاف هستند. تیم مشاوره ایران ایمپکس تاکید میکند که واژه “عیناً” در اینجا کلیدی است؛ یعنی کالا نباید در خارج از کشور مورد استفاده قرار گرفته یا تغییر ماهیت داده باشد.
🚫 چرا تبصره 3 الحاقی به ماده 121 ابطال شد؟
در سال 1395، تصویبنامهای صادر شد که طی آن تبصره 3 به ماده 121 آییننامه اجرایی اضافه گردید. این تبصره اجازه میداد فرشهای دستباف صادراتی، صرفاً با احراز تولید در ایران توسط گمرک، مشمول معافیت بازگشتی شوند.
ایراد قانونی: دیوان عدالت اداری معتقد است این تبصره “اطلاق” دارد؛ یعنی به طور کلی گفته فرش بازگشتی معاف است، بدون اینکه قید کند کالا نباید مستعمل شده باشد. از آنجایی که فرشهای مستعمل (استفاده شده در خارج) دیگر مصداق “کالای بازگشتی عینا” نیستند، این تبصره با بند (ش) ماده 119 در تضاد بود و خارج از اختیارات دولت تشخیص داده شد.
🧐 تاثیر این ابطال بر بازرگانان و صادرکنندگان فرش
اگر شما صادرکننده فرش هستید و قصد دارید کالای خود را به کشور بازگردانید، باید به موارد زیر توجه ویژه داشته باشید:
-
شرط عدم استفاده: اگر فرش در نمایشگاهها یا منازل خارج از کشور استفاده شده باشد، دیگر نمیتوان آن را تحت عنوان معافیت بند (ش) وارد کرد.
-
احراز تولید در ایران: هرچند احراز تولید شرط لازم است، اما دیگر شرط کافی برای معافیت نیست.
-
پرداخت حقوق ورودی: در صورت مستعمل بودن کالا، بازرگان ملزم به پرداخت حقوق ورودی بر اساس تعرفههای جاری (مانند کدهای سری 5801 تا 5805) خواهد بود.
کارشناسان ترخیص در ایران ایمپکس آمادهاند تا در زمینه تنظیم اظهارنامههای بازگشتی و اثبات “عینیت” کالا به گمرک، به شما یاری رسانند.
🏛️ نقش دیوان عدالت اداری در اصلاح فرآیندهای گمرکی
این ابطال نشاندهنده نظارت دقیق بر حسن اجرای قانون امور گمرکی است. سلسله مراتب ابلاغ این رای از دیوان عدالت اداری به معاونت حقوقی ریاست جمهوری و سپس به دفتر حقوقی گمرک ایران، نشاندهنده قطعی بودن اجرای آن از تاریخ ابلاغ است.
💡 جمعبندی و توصیه تخصصی
تغییرات در آییننامههای اجرایی میتواند هزینههای پیشبینی نشدهای را به بازرگانان تحمیل کند. برای جلوگیری از جریمههای گمرکی و اطمینان از صحت فرآیند واردات کالاهای برگشتی، همواره پیشنهاد میشود قبل از هر اقدامی با مشاوران زبده ایران ایمپکس مشورت کنید تا آخرین تغییرات دادنامهها و بخشنامههای گمرکی در پروندههای شما لحاظ شود.
منابع و مستندات:
-
دادنامه شماره 96 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
-
بند (ش) ماده 119 قانون امور گمرکی
-
مکاتبات معاونت حقوقی رییس جمهور به شماره 36131/28866