این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📜 تحلیل تخصصی ابلاغیه گمرک: لغو الزام تاییدیه وزارت خارجه برای گواهی مبدأ 3-CT اوراسیا
یکی از مهمترین ابزارهای توسعه تجارت خارجی و کاهش هزینههای واردات برای بازرگانان ایرانی، استفاده از موافقتنامههای تجاری چندجانبه و دوجانبه است. در این میان، موافقتنامه موقت تشکیل منطقه تجارت آزاد بین جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) شامل کشورهای روسیه، بلاروس، قزاقستان، ارمنستان و قرقیزستان که از 5 آبان 1398 اجرایی شده، نقشی کلیدی در استراتژی تجاری کشور ایفا میکند.
با این حال، اعمال برخی موازیکاریهای اداری در گمرکات اجرایی همواره به عنوان یک مانع بزرگ تجاری عمل کرده است. بخشنامه شماره 1402/1722378 مورخ 1402/12/01 گمرک جمهوری اسلامی ایران که بر اساس نامه شماره 2057378 سازمان توسعه تجارت صادر شده است، به یکی از چالشبرانگیزترین موانع غیرتعرفهای در مسیر اعمال ترجیحات گمرکی پایان داده است. در این مقاله تحلیلی، کارشناسان ایران ایمپکس به کالبدشکافی دقیق این بخشنامه و تاثیر آن بر رویه واردات میپردازند.
🏛️ تمدید موافقتنامه تجاری ایران و اوراسیا؛ بستر حقوقی بخشنامه
بر اساس تصریح سازمان توسعه تجارت، قانون موافقتنامه موقت تشکیل منطقه تجارت آزاد ایران و اوراسیا طبق سند الحاقی مصوب مجلس شورای اسلامی در تاریخ 1402/02/12، تا زمان لازمالاجرا شدن موافقتنامه تجارت آزاد فیمابین و یا تاریخ 5 آبان 1404 (هر کدام که زودتر محقق شود) تمدید شده است. بنابراین، تا زمان استقرار کامل موافقتنامه جدید، تمام مفاد موافقتنامه قبلی کماکان لازمالاجرا و معتبر خواهد بود.
یکی از ارکان اصلی این موافقتنامه، اعطای تخفیفهای تعرفهای ملموس (ترجیحات گمرکی) به کالاهایی است که منشأ تولید آنها کشورهای عضو این اتحادیه باشد. شرط اصلی بهرهمندی از این تخفیفها، ارائه گواهی مبدأ تخصصی تحت عنوان Form 3-CT است. تیم مشاوره بازرگانی ایران ایمپکس آماده است تا در تمامی مراحل تنظیم سند و ثبت سفارش، راهنماییهای لازم را به بازرگانان ارائه دهد.
🔍 گواهی مبدأ 3-CT چیست و چه اهمیتی دارد؟
در حقوق تجارت بینالملل، گواهی مبدأ (Certificate of Origin) سندی است که ملیت کالا را احراز میکند. برای موافقتنامه ایران و اتحادیه اوراسیا، فرم ویژهای به نام 3-CT طراحی شده است. این سند ثابت میکند که کالا در یکی از کشورهای عضو اوراسیا (مانند روسیه یا قزاقستان) تولید یا دگرگونی اساسی یافته است.
با ارائه این گواهی به گمرک اجرایی ایران، سود بازرگانی و حقوق ورودی کالا بر اساس تعرفههای ترجیحی مصوب محاسبه میشود که پتانسیل کاهش شدید هزینههای تمامشده کالا را به همراه دارد. شرکت ایران ایمپکس با سالها تجربه در ترخیص کالاهای وارداتی از حوزه اوراسیا، صحت ساختار این اسناد را پیش از اظهار در سیستم EPL بررسی میکند تا فرآیند ترخیص بدون معطلی طی شود.
🛑 حذف بدعت اداری: وزارت امور خارجه ملاک تایید اصالت نیست!
پیش از صدور این بخشنامه، برخی از گمرکات اجرایی کشور در اقدامی سلیقهای و خارج از چهارچوبهای قانونی موافقتنامه، واردکنندگان را ملزم میکردند تا برای تایید اصالت گواهیهای مبدأ 3-CT به وزارت امور خارجه مراجعه کنند و تاییدیه این وزارتخانه را به اسناد گمرکی خود ضمیمه نمایند.
سازمان توسعه تجارت در نامه تخصصی خود صراحتاً اعلام کرده است که:
«الزام برخی واردکنندگان به اخذ تأییدیه اصالت گواهیهای مبدأ 3-CT از وزارت امور خارجه کشورمان جهت ارائه ترجیحات، خلاف رویه قانون موافقتنامه مذکور و به عنوان یک مانع غیر تعرفهای و نقض تعهدات کشورمان در چارچوب این موافقتنامه به شمار میآید.»
این الزام موازی، علاوه بر تحمیل هزینههای اضافه، زمان رسوب کالا در اماکن گمرکی را به شدت افزایش میداد. مجموعه ایران ایمپکس همواره تلاش میکند با تکیه بر آخرین بخشنامههای قانونی، جلو چنین رویههای غیرقانونی را در پروندههای ترخیص مشتریان خود بگیرد.
🛠️ نحوه صحیح بررسی اصالت گواهی مبدأ بر اساس فصل ششم موافقتنامه
طبق ابلاغیه مدیرکل دفتر واردات گمرک، روال قانونی و استاندارد بینالمللی بررسی گواهیهای مبدأ به شرح زیر تبیین شده است:
-
تطبیق با بانک نمونه مهر و امضا: کشورهای عضو اوراسیا بانک اطلاعاتی شامل نمونه مهرها و امضاهای مراجع مجاز صادرکننده گواهی را به صورت مستمر به گمرک ج.ا. ایران ارسال میکنند. کارشناسان گمرک موظفند مهر مندرج روی فرم 3-CT را با این بانک اطلاعاتی مطابقت دهند.
-
مدیریت ریسک در صورت “شک منطقی”: در صورتی که کارشناس گمرکی دچار شک منطقی شود (مانند عدم تطبیق ظاهری مهرها)، گمرک نباید پرونده را متوقف یا به وزارت خارجه ارجاع دهد. رویه قانونی این است که مراتب باید مستقیماً و از طریق کانالهای تعریفشده، از مراجع تأییدکننده رسمی در کشور صادرکننده کالا استعلام شود.
📈 مزایای بخشنامه جدید برای واردکنندگان و بازرگانان
ابلاغ این رویه واحد توسط علیرضا صدریخواه (مدیرکل دفتر واردات) و تاکید مقامات ارشد گمرکی همچون فرود عسگری، منافع زیر را برای زنجیره تامین کشور به همراه دارد:
-
کاهش زمان ترخیص کالا: حذف بروکراسی اداری مراجعه به وزارت امور خارجه، زمان ترخیص کالا را روزها کاهش میدهد.
-
کاهش هزینههای دموراژ و انبارداری: ترخیص سریعتر مستقیماً هزینههای اضافی در بنادر و گمرکات مرزی را مهار میکند.
-
تضمین برخورداری از تخفیفات تعرفهای: گمرکات اجرایی دیگر نمیتوانند به بهانه عدم تاییدیه خارجی، از اعطای تخفیفهای حقوق ورودی اوراسیا خودداری کنند.
کارشناسان زبده ایران ایمپکس با تسلط کامل بر قواعد مبدأ (Rules of Origin) فصل ششم موافقتنامه اوراسیا، محمولههای تجاری شما را در کوتاهترین زمان و با کمترین هزینه از تمامی گمرکات مرزی و فرودگاهی کشور ترخیص مینمایند. برای دریافت مشاوره تخصصی در خصوص واردات از روسیه و سایر کشورهای اوراسیا، همین امروز با ایران ایمپکس تماس بگیرید.