این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📝 گشایش بزرگ در ترخیص کالا: جزئیات ابلاغیه حذف شرط تقدم ثبت سفارش تا پایان مرداد 1404
یکی از بزرگترین چالشهای ترخیصکاران و بازرگانان در مواجهه با قوانین تجاری کشور، رعایت ترتیبات زمانی دقیق میان ثبت سفارش و ورود کالا به قلمرو گمرکی بوده است. در بسیاری از مواقع، به دلیل طولانی شدن فرآیندهای بانکی، تخصیص ارز یا صدور مجوزهای ثبت سفارش، کالا زودتر از سند ثبت سفارش به اماکن گمرکی میرسید که این امر منجر به دپو و رسوب کالا میشد.
خوشبختانه گمرک جمهوری اسلامی ایران طی بخشنامه شماره 1404/643569 مورخ 1404/05/12، بر اساس مصوبه هیئت وزیران و سازمان توسعه تجارت، تسهیلات ویژهای را ابلاغ کرده است که به موجب آن، شرط تقدم تاریخ ثبت سفارش به تاریخ ورود کالا (قبض انبار یا بارنامه) برای کالاهایی که تا پایان مرداد ماه وارد کشور میشوند، کاملاً ملغی شده است. در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، به بررسی ابعاد حقوقی و اجرایی این بخشنامه حیاتی میپردازیم.
🔍 تحلیل پیشینه و اسناد بالادستی بخشنامه
این ابلاغیه حاصل یک زنجیره تصمیمگیری حقوقی در سطوح عالی مدیریت اقتصادی کشور است:
-
پیشنویس وزارت متبوع: ابتدا وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) طی نامه شماره 200/04/3817 مورخ 1404/03/29 پیشنویس این مصوبه تسهیلکننده را به دولت ارائه داد.
-
تصویبنامه هیئت وزیران: هیئت محترم وزیران با نگاهی گرهگشا، تصویبنامه شماره 13400/م مورخ 1404/04/12 را صادر نمود.
-
نامه سازمان توسعه تجارت: در نهایت، رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران در تاریخ 1404/05/09 طی نامه شماره 5740666 مفاد اجرایی این مصوبه را به گمرک ابلاغ کرد تا تشریفات آن جنبه عملیاتی به خود بگیرد.
تیم تخصصی ایران ایمپکس معتقد است که همپوشانی و مستتر بودن بندهای اول و دوم نامه سازمان توسعه تجارت، نشاندهنده رویکرد جامع دولت برای حل مشکل هر دو دسته از بازرگانانی است که ملاک ورود کالای آنها “تاریخ بارنامه” یا “تاریخ قبض انبار” بوده است.
⚖️ بررسی حقوقی ماده 5 آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات
در متن این بخشنامه صراحتاً به ماده 5 آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات اشاره شده است. اما این ماده قانونی چه میگوید و این بخشنامه چه تغییری در آن ایجاد کرده است؟
ماده 5 آییننامه اجرایی: به طور کلی ملاک ممنوعیت یا محدودیت یا تغییر تعرفه کالا، زمان ورود کالا به قلمرو گمرکی (قبض انبار یا بارنامه معتبر) است، مشروط بر اینکه ثبت سفارش کالا پیش از ورود یا در زمانهای قانونی مجاز انجام شده باشد.
پیش از این، اگر کالایی بدون ثبت سفارش وارد اماکن گمرکی میشد، بازرگان با گرههای کور اداری و حتی جریمههای سنگین مواجه میگردید. اکنون با اتکا به مفاد بند 16 مصوبه جدید دولت، این رویکرد سختگیرانه تا پایان مرداد ماه سال جاری تعدیل شده است. بر این اساس، ملاک اصلی صرفاً تاریخ ورود کالا به کشور خواهد بود و تقدم یا تاخر زمان صدور ثبت سفارش مانعی در مسیر انجام تشریفات گمرکی و ترخیص قطعی کالا ایجاد نخواهد کرد.
📉 هدف اصلی: پیشگیری از رسوب کالا در اماکن گمرکی
یکی از معضلات اصلی بنادر و گمرکات اجرایی کشور، پدیده “رسوب کالا” است. رسوب کالا نه تنها هزینههای انبارداری و دمورژ سنگینی را به بازرگانان تحمیل میکند، بلکه چرخ تامین مواد اولیه کارخانجات و کالاهای اساسی بازار را نیز کند میسازد.
علیاکبر شامانی (معاون امور گمرکی)، محمدعلی بهپوری (مدیرکل) و سایر مقامات ارشد کارشناسی گمرک در این بخشنامه صراحتاً به گمرکات اجرایی دستور دادهاند تا به منظور پیشگیری از رسوب کالا، این تسهیلات جدید را به نحو مقتضی به اطلاع کلیه خدمتگیرندگان برسانند. اگر شما هم محمولهای در اماکن گمرکی دارید که با مشکل تقدم تاریخ ثبت سفارش روبهروست، همین حالا میتوانید با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید تا فرآیند ترخیص شما در سریعترین زمان ممکن آغاز شود.
🛠️ نکات کلیدی که بازرگانان باید رعایت کنند
اگرچه این بخشنامه تسهیلات بینظیری را ارائه میدهد، اما رعایت دو شرط برای استفاده از آن الزامی است:
-
محدودیت زمانی: این مصوبه صرفاً شامل محمولههایی میشود که تاریخ ورود رسمی آنها به کشور (بر اساس بارنامه یا قبض انبار معتبر) تا پایان مرداد ماه سال جاری باشد. کالاهای وارد شده پس از این تاریخ مشمول قوانین عادی خواهند بود.
-
رعایت سایر مقررات: حذف شرط تقدم ثبت سفارش به معنای نادیده گرفتن سایر مجوزهای قانونی (نظیر مجوزهای استاندارد، قرنطینه، بهداشت یا ارز) نیست؛ بلکه سایر تشریفات گمرکی باید با رعایت کامل مقررات مربوطه انجام پذیرد.
برای مدیریت دقیق این فرآیند پیچیده و اطمینان از صحت اظهار کالا، خدمات مشاوره و کارگزاری ایران ایمپکس به عنوان امین شما در گمرکات کشور، راهگشای مسیر تجارت شماست.