این بخشنامه رسمی توسط سازمان ملی استاندارد ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
📋 راهنمای جامع بخشنامه کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری؛ الزامات حقوقی و فرآیند ترخیص
صادرات کالا از ایران همواره تحت تأثیر قوانین فرادستی و بخشنامه‌های نظارتی سازمان‌های متولی قرار دارد. یکی از اساسی‌ترین اسناد در این حوزه، بخشنامه فهرست کالاهای صادراتی مشمول مقررات استاندارد اجباری است که توسط سازمان ملی استاندارد ایران تدوین و به گمرک ایران ابلاغ شده است. هدف از اجرای این مصوبات، حفظ اعتبار تجاری محصولات ایرانی در بازارهای بین‌المللی و تضمین کیفیت کالاهای صادراتی است.
تیم تخصصی ایران ایمپکس در این مقاله جامع، الزامات قانونی، روش‌های ارزیابی انطباق و تک‌تک بخش‌های 11 گانه کالاهای مشمول استاندارد اجباری را به همراه شماره استانداردهای ملی مربوطه (INSO) مورد تحلیل قرار می‌دهد تا بازرگانان عزیز بدون چالش حقوقی، فرآیند صادرات خود را سپری کنند.
⚖️ مبانی قانونی و تذکرات حقوقی بخشنامه استاندارد اجباری
طبق قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد مصوب سال 1396 و مصوبات شورایعالی استاندارد، رعایت مفاد این بخشنامه برای کلیه صادرکنندگان الزامی است. مفاد حقوقی این دستورالعمل در چند تذکر کلیدی خلاصه می‌شود:
-
ممنوعیت قانونی خروج کالا: گمرک ایران موظف است بر اساس قانون مقررات صادرات و واردات، از صدور کالاهای مشمول که فاقد گواهینامه انطباق باشند جلوگیری کند.
-
پروانه کاربرد نشان استاندارد: کالاهایی که بر اساس استاندارد ملی ایران ارزیابی می‌شوند، باید دارای گواهینامه انطباق صادراتی یا پروانه رسمی کاربرد نشان استاندارد از ادارات کل استاندارد استان‌ها باشند.
-
تسهیلات مشخصات فنی توافقی: صادرکنندگان می‌توانند بر اساس توافق خریدار و فروشنده، فرآیند صدور گواهینامه ثبت کالای صادراتی را طی کنند؛ البته این بند شامل 6 قلم کالای استراتژیک کشاورزی نمی‌شود. شما می‌توانید برای مشاوره تخصصی در این زمینه با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید.
🔍 روش‌های سه‌گانه ارزیابی انطباق کالاهای صادراتی
بر اساس مصوبات یکصد و هفتمین اجلاسیه شورایعالی استاندارد، کالاهای تجاری مشمول این بخشنامه می‌توانند به یکی از روش‌های زیر گواهینامه انطباق دریافت کنند:
-
بر اساس استانداردهای ملی ایران (INSO): تطابق کامل محصول با مرجع کدگذاری استاندارد ایران.
-
بر اساس استاندارد تعیین شده توسط کشور هدف: در صورتی که کشور مقصد ضوابط فنی خاصی را مطالبه کند.
-
بر اساس استانداردهای بین‌المللی مورد قبول طرفین: مشخصات فنی اظهار شده توسط مراجع ذی‌صلاح کشور خریدار.
🛠️ تفکیک 11 بخش کالایی مشمول استاندارد اجباری صادرات
در ادامه، جداول و بسترهای کالایی که صادرات آن‌ها نیازمند تاییدیه سازمان ملی استاندارد است به طور کامل بررسی می‌شود.
1. صنایع مکانیک و فلزشناسی
این بخش طیف وسیعی از صنایع سنگین، سازه‌های فولادی، لوازم خانگی گرمایشی/سرمایشی و تجهیزات ایمنی را در بر می‌گیرد:
-
تیرآهن، نبشی و ناودانی: انواع تیرآهن‌های بال نیم‌پهن موازی (INSO 1791) و بال باریک شیب‌دار (INSO 3277)، نبشی‌های گرم نوردیده (INSO 1396-1) و ناودانی‌ها (INSO 4477-1) جهت صادرات نیازمند تاییدیه هستند.
-
ورق‌های فولادی ساختمانی و کششی: ورق‌های گرم نوردیده و سرد نوردیده به همراه ورق‌های گالوانیزه (INSO 7596) باید ارزیابی شوند.
-
وسایل سرمایشی و گرمایشی: انواع آبگرمکن‌های گازسوز و نفتی، بخاری‌های خانگی بدون دودکش و دودکش‌دار، کولرهای آبی (INSO 4911) و یخچال فریزرهای خانگی.
-
تجهیزات ایمنی و عمومی: کپسول‌های آتش‌نشانی (INSO 869)، شیرآلات ساختمانی و بهداشتی، دیگ‌های بخار و مخازن تحت فشار، اسباب‌بازی‌ها و تجهیزات شهربازی و سازه‌های بادی.
2. صنایع برق و الکترونیک
کیفیت قطعات الکتریکی صادراتی به دلیل ارتباط مستقیم با ایمنی مصرف‌کننده، تحت نظارت شدید گمرک و سازمان استاندارد است:
-
انواع سیم و کابل: کابل‌های با عایق پلی‌وینیل کلراید (PVC) با ولتاژ اسمی تا 450/750 ولت، کابل‌های مقاوم در برابر آتش، کابل‌های قدرت با عایق اکسترود شده (سری استاندارد INSO 3569) و کابل‌های جوشکاری.
-
کلید و پریز و تجهیزات حفاظتی: کلیدهای برقی خانگی (INSO 262)، انواع پریز ثابت و سیار، و انواع کلیدهای مینیاتوری قطع‌کننده مدار (INSO 2611).
-
لوازم خانگی برقی: جاروبرقی، اتو، ماشین لباسشویی، مایکروفر، پلوپز، چرخ‌گوشت، آبمیوه‌گیری، سشوار، سیستم‌های تهویه مطبوع و فن‌کوئل‌ها.
-
صنایع روشنایی: لامپ‌های رشته‌ای، تنگستن هالوژن، لامپ‌های فلورسنت کم‌مصرف (INSO 7341) و بالاست‌های القایی.
3. اوزان، مقیاس‌ها و وسایل سنجش
ابزارهای اندازه‌گیری تجاری و صنعتی که در بازارهای بین‌المللی استفاده می‌شوند باید دقت استاندارد را پاس کنند:
-
مترهای نواری فلزی و مترهای تجاری غیرقابل انعطاف.
-
وزنه‌های استوانه‌ای تجاری و باسکول‌های ثابت همکف (INSO 6589-1).
-
لودسل‌ها (INSO 6635) و نشان‌دهنده‌های الکترونیکی باسکول.
4. انگ و عیار فلزات گرانبها
صادرات مصنوعات فلزات گرانبها مستلزم انگ‌گذاری دقیق حقوقی است:
- طلا و نقره: تعیین عیار رسمی و قانونمند بر اساس استاندارد ملی شماره INSO 2132.
5. مهندسی پزشکی و تجهیزات درمانی
صادرات اقلام مصرفی و دستگاه‌های پزشکی تحت کدهای استاندارد مشخص انجام می‌شود:
-
خودروهای امدادی: آمبولانس‌ها و تجهیزات داخلی آن‌ها (INSO 4374).
-
اقلام مصرفی استریل: سرنگ‌های یکبار مصرف، سرنگ انسولین (INSO 3591)، سوزن‌های زیرجلدی، دستکش جراحی، گاز زخم‌بندی، ست سرم و میکروست.
-
تجهیزات الکترو-پزشکی: انکوباتور نوزاد، ونتیلاتور بیهوشی، اتوکلاوهای آزمایشگاهی و بیمارستانی (INSO 2592).
6. خودرو و نیرو محرکه
قطعات یدکی و خودروهای کامل صادراتی (CBU) مشمول ارزیابی الزامات ایران، UN-ECE و EU هستند:
-
قطعات تعلیق و ترمز: کمک‌فنرهای هیدرولیکی و گازی، لنت ترمز (INSO 586)، لنت صفحه کلاچ، سیبک‌ها و بوستر ترمز.
-
قطعات برقی موتور: دینام، استارتر، شمع خودرو و وایر شمع.
-
اقلام ایمنی: کمربند ایمنی خودرو (INSO 779) و کلاه ایمنی موتورسیکلت.
-
برچسب انرژی: برچسب مصرف سوخت خودروهای بنزینی (INSO 2-2221).
7. مصالح ساختمانی و معدنی
یکی از بزرگترین حجم‌های صادراتی کشور که نیازمند مجوز استاندارد اجباری در گمرک است:
-
انواع سیمان: سیمان پرتلند (INSO 389)، سیمان سفید (INSO 2931)، سیمان پوزولانی، مرکب و سرباره‌ای.
-
صنایع شیشه: شیشه‌های ایمنی ساختمان، شیشه دوجداره (INSO 8521-1)، شیشه فلوت و مشجر.
-
کاشی و موزاییک: کاشی کف و دیوار (INSO 25)، کاشی ضد اسید و موزاییک‌های سیمانی.
-
عایق‌ها و فرآورده‌های نفتی ساختمانی: عایق‌های رطوبتی پیش‌ساخته قیری (ایزوگام) و انواع قیر خالص، امولسیونی و اصلاح‌شده با پودر لاستیک (سری استانداردهای INSO 125).
8. صنایع شیمیایی و فرآورده‌های نفتی
-
لوله و اتصالات پلیمری: لوله‌های PVC سخت فاضلابی (INSO 11141)، لوله‌های پلی‌پروپیلن آبرسانی و لوله‌های پلی‌اتیلن آبیاری و آبرسانی (INSO 14427).
-
شوینده‌ها و محصولات بهداشتی: پودر لباسشویی، شامپو، مایع ظرفشویی و خمیردندان.
-
روان‌کننده‌ها و سیالات خودرو: انواع روغن موتورهای دیزلی و بنزینی، گریس‌های پایه لیتیم و کلسیم، ضدیخ‌ها و مایع ترمز.
-
تایر و سوخت: تایرهای رادیال و بایاس سواری و سنگین، بنزین (INSO 2902) و اتانول.
9. صنایع غذایی و محصولات کشاورزی
محصولات غذایی به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت عمومی، دارای بالاترین حساسیت در ارزیابی‌های گمرکی هستند:
-
آبمیوه‌ها و کنسانتره: کنسانتره و نکتار انواع میوه‌ها نظیر آلبالو، انار، انگور، پرتقال، سیب و انبه.
-
روغن‌های نباتی: روغن آفتابگردان، ذرت، سویا، کلزا و روغن پالم خام و تصفیه شده.
-
فرآورده‌های لبنی و کنسروها: شیر پاستوریزه، شیر خشک، ماست، انواع پنیر (پیتزا، موزارلا، گودا)، انواع کنسروجات (ماهی تن، لوبیا، رب گوجه‌فرنگی).
-
خشکبار و محصولات استراتژیک: خرما (تحت استانداردهای متعدد نظیر INSO 3944)، پسته و مغز پسته (INSO 318)، زعفران (INSO 259) و کشمش. کارشناسان ترخیص کالا در ایران ایمپکس آماده ثبت فرآیندهای استاندارد خشکبار شما هستند.
10. صنایع نساجی و چرم
-
پنبه هیدروفیل، نوار بهداشتی و انواع پوشک کامل بچه و بزرگسال.
-
فرش ماشینی (مشخصات فنی و اطلاعات برچسب طبق INSO 1360).
-
پایپوش‌های ایمنی و پوتین‌های نظامی چرمی با زیره لاستیکی.
11. صنایع بسته بندی و سلولزی
-
جعبه‌های مقوایی شکلات و شیرینی (INSO 3341)، دستمال کاغذی، کاغذ توالت و حوله کاغذی.
-
لفاف‌های چند لایه پلیمری و آلومینیومی مخصوص بسته‌بندی آبمیوه و مواد غذایی به روش آسپتیک.
-
تخته‌های فشرده چوبی شامل انواع ام‌دی‌اف (MDF)، تخته خرده چوب (نئوپان) و روکش‌های ملامینه.
💡 راهکار بازرگانان برای پیشگیری از توقف کالا در گمرک
عدم آگاهی از آخرین به‌روزرسانی‌های سازمان ملی استاندارد می‌تواند منجر به متروکه شدن کالا، جریمه‌های سنگین دموراژ و توقف محموله در مرزهای خروجی شود. پیشنهاد می‌شود صادرکنندگان محترم پیش از خرید کالا یا هماهنگی ترانزیت، مدارک فنی و پروانه‌های استاندارد کارخانه تولیدکننده را مورد بررسی قرار دهند.
شرکت بازرگانی و ترخیص کالای ایران ایمپکس با بهره‌گیری از ترخیص‌کاران رسمی گمرک، آمادگی دارد تا تمامی مراحل اخذ گواهینامه انطباق صادراتی، هماهنگی با شرکت‌های بازرسی بین‌المللی تایید صلاحیت شده و ثبت اظهارنامه‌های صادراتی شما را در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام دهد. با سپردن فرآیندهای گمرکی خود به ایران ایمپکس، تجارت امن و بی‌دغدغه را تجربه کنید.